Z goryczy soli moja radość. Opowieść o samotnym rejsie Komandorem przez Atlantyk

Tekst
0
Recenzje
Przeczytaj fragment
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa


Mojej Matce,

która miała odwagę czekać


Dokument chroniony elektronicznym znakiem wodnym

This ebook was bought on LitRes

Przedstawiamy się

Gdy wystawię głowę z kabiny, widzę wokół siebie zawsze to samo: krąg wody i nieba, ograniczony linią horyzontu. Jest to MÓJ WŁASNY ŚWIAT, w środku którego tkwię pozornie nieruchomo: ja – sama. Świat ten jednak przemieszcza się powoli, wraz z Komodorem, ze wschodu na zachód, w żmudnej pracy pod falę, prąd i wiatr…

Jest on barwny, przedziwnie zmienny i niewypowiedzianie piękny. Oglądane oczyma samotnej żeglarki morze wydaje się czymś jedynym i niepowtarzalnym. W zamian za mój wysiłek natura ofiarowuje mi hojnie gamę kolorów, blask gwiazd, księżycowe iskry na lśniącej powierzchni wody i fantastyczny krajobraz zachmurzonego nieba.

Słyszę oddech oceanu – potężny poszum jego wielkości…

Komodor ciężko pracuje na fali: zapada się w głębokie doliny, aby po chwili znów wynurzyć się i z trudem wspinać na następną górę wodną. Jednostajny gwizd wiatru na wantach miesza się ze zwykłymi hałasami: skrzypieniem linek sterowych, tłuczeniem się bloków o pokład, dzwonieniem talerzy w szafce.

Czy jestem sama we wszechświecie?

Jest cicho, mimo tego ogromnego hałasu wokół mnie…

Prostuję plecy obolałe od kilkunastogodzinnej, nieprzerwanej pracy, rozmasowuję popuchnięte palce i patrzę: wszystkimi siłami duszy chłonę słoną, wilgotną urodę oceanu.

Oto jesteśmy: Komodor1 i ja.

Komodor, pod grotem, genuą i bezanem, przed startem i jego załoga: składa się z kapitana, bosmana, kucharza, mechanika, oficerów i czarnych kanak. Waży ogółem 50 kg i ma łącznie 158 cm wzrostu. (fot. z prawej Jan Dominowski)

Opowiem tu nasze wspólne dzieje: historię 56 dni, 4 godzin i 18 minut, chwil przeżytych w samotności, wśród zaczarowanej scenerii wielkiej wody. Będzie to historia szczera i prawdziwa, bo tylko takie warto opowiadać o sobie. Opowieść o pracy, która stała się warunkiem istnienia; zwierzenie o ludzkiej słabości, z której jednak można czerpać siłę, gdy się w pokorze przyjmuje swój los. Wartość człowieczych poczynań i zmagań z samym sobą mierzyć można rozmaicie. Wydaje się, że potęga oceanu jest miernikiem jak najbardziej obiektywnym – nie ma tu miejsca na zarozumiałą pewność siebie, lekceważenie obowiązków, czy odkładanie „na potem” tego, co jest do zrobienia.

Komodor jest jolem, to znaczy ma dwa maszty: grot i bezan, na których można, przy sprzyjających warunkach, rozpiąć równocześnie pięć żagli, o łącznej powierzchni około 110 metrów kwadratowych. Ten „motor”, działający tylko, gdy wieje wiatr, musi uciągnąć ciężar ponad 10 ton samego stateczku i zapasów w nim schowanych. Jacht ma 13 metrów długości po pokładzie, 3,10 metra szerokości, 2 metry zanurzenia, a jego główny maszt mierzy 13,50 metra.

Na końcu książki znajdziesz, Czytelniku, jego dokładny opis techniczny, a teraz chciałabym tak po babsku opisać mój dom, w którym przeżyłam te piękne, samotne chwile.

Do wnętrza wchodzi się z pokładu przez właz, zamykany od góry zasuwaną klapą, i po trapie, czyli po pięciu stopniach drabinki. Z prawej strony znajduje się kambuz – kuchnia okrętowa, nad białym blatem niskiej szafki zawieszona jest wahadłowo kuchenka gazowa, taka jakich używamy w domu. Dzięki temu zawieszeniu i obciążeniu od spodu kuchenka zawsze przyjmuje poziomą pozycję, niezależnie od kiwnięć i szarpnięć kadłuba na fali; aby zaś garnki nie zsuwały się i ich smakowita zawartość przypadkiem się nie wylała, używam dwóch stalowych prętów, wczepianych w obudowę, które mogę dowolnie przybliżać lub oddalać od siebie i ściśle objąć nimi naczynie stojące na kuchni. Podczas silnych sztormów wiążę je jeszcze sznurkiem, pilnie uważając, by płomień nie przepalił tego zabezpieczenia.

W szafce pod kuchnią trzymam moje patelnie, rondle i termosy. Po jej lewej stronie jest stolik z szufladami, gdzie chowam widelce, łyżki i noże, przeróżne korkociągi i sitka, a na dole – podręczne narzędzia, jak młotki, obcęgi, dłuta i inne. Wszystko to bezustannie dzwoni i tłucze się o siebie, choć szuflady są podzielone na wąskie przegrody, dla każdego rodzaju przedmiotów osobne.

Po prawej ręce od kuchni jest zlew, a nad nim kurek pompy do słodkiej wody, którą wypompowuje się z tanków ten życiodajny dla żeglarza w morzu płyn. Obok zlewu duży otwór – tam wstawiam butlę z gazem. Jednym z zasadniczych prawideł obowiązujących na Komodorze jest zakręcanie zaworu na butli przed zgaszeniem kuchenki. Wówczas w przewodach nie zostaje ani trochę gazu i unika się niebezpieczeństwa wybuchu. Dodatkowo „kapitan” osobiście sprawdza raz dziennie szczelność całej instalacji.

Z tyłu, za zlewem i butlą gazową jest głęboka, pojemna szafka, a w niej makaron, chleb (na spirytusie!), jaja i sery, bo w naiwności ducha sądziłam, że będzie tam całkiem sucho.

Nad kuchnią, wzdłuż burty, jest pod sufitem półka z podwójnym dnem; w dnie górnym są okrągłe dziury i poprzeczne przegródki, do których wstawia się kubki, puszki z kawą, herbatą, miodem i innym „dobrem”. Każda rzecz ma swoje miejsce: zapałki i cytryna, sól i szmatka do wycierania. Wystarczy tylko wyciągnąć rękę, nawet po ciemku, aby znaleźć potrzebny przedmiot.


Aha, jest jeszcze coś: nad stolikiem kuchennym, przybity do ścianki, wisi lichtarz. Zrobiłam go własnoręcznie ze starej puszki od konserw, drutu i gwoździa. Nie jest może piękny ale dobrze służy i jestem z niego okropnie dumna, bo śliska i trudno usuwalna stearyna nie zatruwa mi dodatkowo ciężkich chwil poświęconych na sprzątanie.

Po lewej stronie trapu jest kącik szumnie nazywany „kabiną nawigacyjną”; składa się ona z dużego stołu, który ma boczną osłonę, aby przedmioty porzucone na nim nie spadały na podłogę. Mimo to często się zdarza, że skok jachtu wyrzuca dużym łukiem w powietrze książki, notatniki lub popielniczkę; dobrze, jak nie ląduje to wszystko w garnku z gotującym się barszczem po drugiej stronie pomieszczenia!

Na stole zawsze jest rozłożona mapa, pozostałe zaś, w danym momencie niepotrzebne, ułożone i ponumerowane w tak zwane folia, leżą sobie bezpiecznie, opakowane w worki z plastyku, w dużych, płaskich szufladach. Jedna z tych szuflad ma właściwość wypadania na przechyle, druga otwiera się bardzo trudno. Wiążę je za klameczki sznurkiem, bo gdy taka ciężka kobyła spadnie na nogi, można zobaczyć wszystkie gwiazdy!

Przed stołem jest fotel, a właściwie taboret bez oparcia, ale miękko wyściełany i gdy wypadnie mi spędzać na nim długie nocne godziny, opieram się o kant ścianki dzielącej stół od radionadajnika. Nie jest to może zbyt wygodne oparcie, jednak lepsze takie niż żadne.

W lewym rogu stołu mam schowany chronometr: jest wpuszczony w głęboką wnękę, wyłożoną wojłokiem i przykrytą przeźroczystą płytką pleksiglasu, żebym mogła zawsze zobaczyć wskazania przyrządu. Natomiast, gdy chcę go nakręcić – a robi się to raz na dobę – muszę wyjąć go z tej dziury; w tym celu odsuwam zardzewiały zawiasik i podnosząc jedną ręką szybkę, opuszczam drugą drzwiczki z przodu, TRZECIA zaś ręka służy mi do przytrzymania pudełka z chronometrem. Teraz, posługując się już tylko swoimi nadprzyrodzonymi właściwościami, wyjmuję zegar, otwieram go, odwracam do góry dnem i nakręcam, uważnie licząc obroty klucza, których zawsze musi być szesnaście. Chronometr jest najdelikatniejszym urządzeniem na jachcie, jest też nieodzowny, bo bez niego nigdy bym nie mogła znaleźć mojej pozycji na morzu. Toteż czynność tę celebruję prawie i mimo mało funkcjonalnego umiejscowienia nauczyłam się, w najgorszych nawet warunkach, na dużej fali, w przechyle, gdy jestem zmęczona, obsłużyć wymagający przyrząd.

Wzdłuż stołu mam jeszcze półkę na książki, za wąską na to, by w niej ustawić grube tomiska, i malutkie szufladki, a w nich ołówki, gumki, ekierki i cyrkle, słowem – wszystkie ważne drobiazgi do prowadzenia nawigacji. Szufladki mają swój indywidualny charakter – chętnie się zacinają i wówczas rób, człowieku, co chcesz, nie możesz się tylko irytować, bo ich nie otworzysz. Trzeba cierpliwie i „z czuciem” podchodzić do tej sprawy.

Z boku, za fotelem, oddzielone cienką ścianką, stoją dwie duże, ogromnie ciężkie skrzynie: to mój radionadajnik. Za nim ciasna wnęka, stoi tam mały akumulator rozruchowy silnika i głęboko schowana, że prawie jej nie widać, dodatkowa tablica rozdzielcza, a w sufit wkręcone są haki, na których wieszam mokre ubrania, gdy zejdę z pokładu na dół.

Przejście między stołem i trapem jest bardzo wąskie, na szczęście nie jestem gruba i umiem dość szybko tamtędy przecisnąć się, choć często nabijam sobie guza przy tej okazji, rozmaicie – o stół lub trap, to zależy od okoliczności. Umiem też wleźć do wnęki z akumulatorem, choć miejsca tam tyle, co dla krasnoludka – takie można wyciągnąć korzyści z tego, że nie urosło się dużym.

 

Gdy siedzę na fotelu, przed sobą, na ścianie kabiny, mam ogromną plątaninę czarnych przewodów elektrycznych, główną tablicę rozdzielczą oraz szereg zgrabnych, estetycznych instrumentów elektronicznych. Widzę tarczę l o g u, który pokazuje mi szybkość jachtu w węzłach, i licznik mil przebytej drogi (niestety, często cyferki na nim przeskakują zbyt wolno!), widzę wskaźnik wiatru i radiokompas z autoalarmem – te są zwykle nieczynne, bo zasilane z sieci, a ja nie mam prądu elektrycznego do używania na co dzień. Jest też mały radioodbiornik ze słuchawkami i silnie fosforyzujący, ręczny kompas, służący do brania radionamiarów.

A za mną, na tylnej ścianie nadbudówki, przymocowane są: termometr, aneroid, zegar okrętowy. Wystarczy obrócić się, aby odczytać ich wskazania. Klucz do nakręcania zegara wisi obok, na sznureczku, i często mnie denerwuje, bo stuka nieustannie, nigdy jednak nie mogłam znaleźć dość pewnego dlań schowka, więc boję się, że gdy go odwiążę, to zginie.

Tuż obok fotela, wciśnięta w sam róg, jest jeszcze pompa zęzowa. Mogę nią, nie wychodząc na zewnątrz, wypompować wodę z jachtu; nie lubię tej pracy, bo jest ciężka i nudna, lecz robię to dwa razy dziennie – najgorsza w życiu na morzu jest i będzie wilgoć!

Za trapem jest dziwna szafka z mnóstwem małych przegródek, w każdej leży jedna flaga: te kolorowe chorągiewki służą do sygnalizacji na morzu, oznaczają poszczególne litery alfabetu, zestawy zaś liter, układane według kodu – całe zdania. Pod nią, szczelnie zamknięta, moja akumulatorownia – tam mieści się bateria główna jachtu.

Trap opiera się na obudowie silnika, aby więc dostać się do maszynowni, muszę zdjąć trap i niezliczone części tej obudowy. Wówczas odsłaniam zęzę jachtu, głęboką i kanciastą od licznych wiązań szkieletu kadłuba, a nad nią – stojącą na fundamencie, to jest na grubych, dębowych belach, moją pentę, która w regatach miała służyć wyłącznie do napędzania prądnicy, wał śruby bowiem jest zablokowany i zaplombowany.

Cała podłoga opisanego pomieszczenia wyłożona jest żłobkowaną samochodową gumą – ma to tę zaletę, że człowiek w mokrych butach nie ślizga się na niej, a tę wadę, że wszystkie brudy łatwo wchodzą w rowki, a trudno je stamtąd usunąć. Bez ryżowej szczotki nie zabieraj się do tego! Muszę się jednak pochwalić, że ten mój „dywan” jest zawsze czysty.

Pod sufitem kabiny i na jej bocznych ścianach są mocne, stalowe uchwyty, służą one do trzymania się, gdy jacht wyczynia swoje normalne harce. Na jednym wisi sobie Monkeyka – mocno sfatygowana i wyleniała; jej ogon jest doskonałym przechyłomierzem, a sympatyczna pluszowa mordka zmusza do uśmiechu. Małpka jest gwarancją szczęścia i doświadczonym wilkiem morskim, a dostałam ją na drogę od przyjaciół i był to najcenniejszy prezent, jaki otrzymałam, bo przecież wraz z nią pozbywano się rękojmi własnej przyszłości.

A teraz, wąskim przejściem, wchodzimy do mesy, czyli kabiny mieszkalnej. Ma ona około 2,20 metra długości i jest wąska, gdyż z obu burt jachtu zabudowana. W jednej trzeciej długości mesy, tam, dokąd sięga nadbudówka, jest wystarczająca wysokość stania dla dorosłego mężczyzny, przód zaś, pod samym pokładem, jest bardzo niski, ale ja mogę się tu poruszać prawie prosto. Wąskie okno z pleksiglasu, ciągle zachlapywane przez fale, daje tyle światła, że w dzień, gdy się usiądzie w pobliżu niego, można czytać, wyraźnie też widać zawieszone na ścianie, na najbardziej honorowym miejscu, zdjęcie Teligi2 w ramkach, natomiast inne szczegóły urządzenia są już na szczęście mniej widoczne – nie jest to przecież żaden luksusowy apartament.

Po lewej stronie jest szafa – trzymam w niej moją dużą bibliotekę, składającą się po większej części z tomisk locji, tablic i atlasów i trochę z książek do czytania. Te najukochańsze: „Mały książę” Saint-Exupery’ego, „Znaczy kapitan” Borchardta, „Władca pierścieni” Tolkiena – leżą na samym wierzchu. Pod książkami ułożyłam ciasno rakiety, pochodnie i petardy – pirotechnikę jachtu. Obok stoją pudła z najsmakowitszymi zapasami: czekoladą, cukierkami i piernikami, to jest moja „szafka pocieszeń”, bo militaria jednak mają mniejsze dla mnie znaczenie. Dalej jest koja, a raczej głęboka nisza. Pierwotnie miałam zamiar tu sypiać, lecz okazała się zbyt mokra, więc przerobiłam ją na magazyn większych przedmiotów, jak skrzynie z butelkami, worki z kożuchem i innymi grubymi sztukami ubrania oraz zapasowe koce, zapakowane w folię, aby były gotowe do użycia, gdyby moja pościel – broń Boże – zamokła.

Po prawej burcie jest również wbudowana koja, jest to po prostu wisząca półka, teraz podzielona przegrodami, w każdej leży coś innego: w pierwszej – bielizna i bluzki w woreczkach plastykowych oraz apteczka jachtu; w drugiej – moje biuro, to jest maszyna do pisania i ryzy papieru; w trzeciej – zbiornik na naftę, z którego zasila się piecyk ogrzewczy i aldis. Przegrody te mają zabezpieczające fartuchy z płótna, aby przedmioty w nich ułożone nie wypadały. Wolałabym co prawda zwykłe, normalne szafki na ich miejscu, i takowe były tu poprzednio, lecz gdy się nie ma, co się lubi…

Pod opisanymi tu kojami, czyli – gdy na jachcie jest więcej osób załogi (normalnie ma być ich siedem) – po prostu pryczami do spania są dwie wyściełane kanapki z oparciami – to właśnie moje łóżka. Są one wąskie, od góry w połowie zabudowane, aby zaś nie spadać, założyłam na stałe sztormdeski i śpię jakby w szufladach; ma to też tę zaletę, że pościel nie zsuwa się na podłogę. Sypiam raz na prawej, raz na lewej burcie, w zależności od tego, na którą stronę jacht ma przechył. Moje koje są zawsze pościelone i gotowe do użycia, na dzień przykrywane folią, aby przeciekające tu i ówdzie z pokładu kropelki nie zmoczyły koców lub poduszek. Nie ma nic gorszego jak mokra koja, łatwo też jest dopuścić do tego żeby na pozór niewinnie wyglądające drobinki wody, pochodzące nie wiadomo skąd, doprowadziły do całkowitego utrapienia leniwego żeglarza, który nie zabezpieczy się przed nimi. Zmian pościeli mam kilka, więc ciągle zachowuję standard orbisowski, a drukowane napisy na powłokach: „Ośrodek morski JKM Kotwica”, rozmyte częstym praniem, przypominają mi jeszcze bardziej hotelowe noce.

U wezgłowia prawej koi jest zawieszony piecyk naftowy – mój wielki pocieszyciel; trudno go rozpalić, lecz gdy płomień zacznie równo buzować, w zimnym i wilgotnym wnętrzu robi się przytulnie i ciepło. W nogach zaś wisi lampa naftowa – taka stara, mosiężna i naprawdę piękna – to moja duma; dawała miłe, kremowe światło, dopóki jedyne szkło, jakie miałam, nie stłukło się.

Całkiem w głębi kabiny, na jej poprzecznej ścianie, jest mała, oszklona szafka-barek. Nie trzymam tu jednak kieliszków ani butelek, lecz najcenniejsze przedmioty, jak popsuty magnetofon, aparaty fotograficzne, kosmetyki oraz papierosy. W szarej biurowej kopercie z dużym napisem „dolary” jest też kasa jachtu – najlepsze to chyba zabezpieczenie od złodziei. Jest to bezwzględnie najsuchsze miejsce na Komodorze i nazywa się sekretarzykiem rodzinnym. Do szyb szafki przykleiłam zdjęcia. W zamieszaniu ostatnich dni przed wyruszeniem w rejs zapomniałam zabrać wcześniej przygotowaną kopertę z podobiznami moich bliskich; niewielki to kłopot, bo wystarczy mi tylko zamknąć oczy, aby ich zobaczyć. Chcę jednak patrzeć na jakieś ludzkie twarze, więc wiszą tu: zdjęcie Lopka3 i roześmiana buzia małego bobasa, córki przyjaciół, która ma być żeglarką, a nosi imię królewny Dagmary, wielkiej protektorki marynarzy.

Pod sufitem mesy – który jest równocześnie przecież pokładem jachtu (zależy jak się na to patrzy) i cała jego konstrukcja jest widoczna, a wielkie, mocujące śruby czyhają tylko na moją głowę – wisi mały pluszowy Miś. Na szyi ma miniaturową flaszeczkę z prawdziwym koniakiem Camus. Miś-alkoholik czeka cierpliwie, kiedy wreszcie wypiję z nim drinka; czekać będzie długo, bo postanowiłam trunek zachować na następny mój rejs i wypić po jego zakończeniu.


Na Komodorze w gdyńskiej marinie Lopek – Leopold Naskręt (z prawej) i jego kolega Mirosław Jasiński – obaj młodzi żeglarze bardzo pomogli w organizacji rejsu. Lopek towarzyszył mi w drodze do Plymouth.

Porobiłam tu też uchwyty z szerokich gum i wkładam w grube zwoje zapasowych plottingów, to jest „pustych” siatek geograficznych, służących do wyprowadzania pozycji daleko na oceanie, gdzie żadnych szczegółów nie potrzeba na mapie. Jest to, obok kluczyka do zegara, druga kompromitująca mnie rzecz, która doprowadza do szewskiej pasji, bo rulony wypadają stąd często, a nigdy nie znalazłam czasu, aby zastąpić to urządzenie czymś lepszym.

Między kojami stoi mały, przykręcany i składany stolik, dla którego znalazłam nietypowe zastosowanie: rozwieszam tu mokre portki i swetry, gdy rozbieram się do spania. Do nóg stolika przywiązałam dwie duże skrzynie ze świeżymi owocami i jarzynami; ma to tę ogromną zaletę, że odpoczywając ,,w pozycji horyzontalnej” wystarczy tylko sięgnąć ręką, aby dostać upragniony witaminowy przysmak. Jest to jakby logiczna pochodna mojej szafki pocieszeń. Natomiast zasadnicze posiłki jadam w pobliżu kambuza, siedząc na podłodze lub na stopniu utworzonym przez obudowę silnika.

Z mesy, wąskim korytarzykiem miedzy szafą na ubrania (o wiele za małą dla kobiety!) i tak zwanym kingstonem, czyli WC, wchodzi się do forpiku. Jest to dziobowe pomieszczenie jachtu. Można tu dostać się również wprost z pokładu, przez luk zamykany klapą dociskaną od spodu wielkimi zasuwami. Tu leżą liczne i ciężkie wory z żaglami (a żagli na Komodorze jest dużo – w sumie 21 sztuk), liny kotwiczne i zapasowe kotwice. Jest tu ogromnie mało miejsca! Tylko poprzez wiele nieudanych prób i osobistych klęsk odnalazłam ten jedyny sposób ułożenia składowanego tu sprzętu, pozwalający na dostanie się do każdej potrzebnej rzeczy bez konieczności przerzucania z miejsca na miejsce wielu innych. Mimo to co jakiś czas muszę tu robić generalne porządki, nie licząc wykorzystywania każdej okazji do przesuszenia żagli, gdy warunki pogodowe na to zezwalają.

W kingstonie zaś, nieużywanym w morzu, gdyż zbyt uciążliwe jest odkręcanie i zakręcanie zardzewiałych zaworów oraz przepompowywanie, zrobiłam sobie magazynek bosmański: wiszą tu zwoje drutu i zapasowe korby do wind i kabestanów, naftowe światła pozycyjne, a w pudełeczkach po landrynkach i w woreczkach plastykowych trzymam rozmaite wkręty, gwoździe, śrubki, świece, igły itp. Ten mój magazynek powinien być suchy, niestety w miarę upływu dni coraz więcej wilgoci zbiera się w nim, coraz więcej jest rdzy na zapasach. Winę za to ponosi główny maszt Komodora, który uporczywie „wyrabia” sobie dziurę w miejscu, gdzie przechodzi przez pokład…

Podłogi mesy, korytarzyka i forpiku, wykonane z mahoniowych desek, pomalowane na wysoki połysk, przykrywają zęzę jachtu. Tam mam mój skład konserw: każda puszka jest oznaczona odpowiednią cyfrą, lakierowaną przeze mnie, i wysmarowana grubo towotem. Taki zabieg, wypraktykowany przez pokolenia, pozwala uniknąć kłopotów z rozmoczonymi papierkami etykietek, a zarazem zabezpiecza od rozczarowań – nie ma bowiem nic gorszego, jak – gdy się ma apetyt, na przykład, na klopsiki, otworzyć przez pomyłkę kompot śliwkowy… W zęzie jachtu jest stale trochę wody, ścieka tu zewsząd kropelkami, a czasem zdarza się, że strugami, stąd tak ważna jest pompa przy fotelu, stąd też, celem zabezpieczenia przed korozją, puszki smaruje się tłuszczem. Rdzewieją mimo wszystko i od czasu do czasu trzeba robić ich przegląd – najbardziej nadgryzione zębem czasu i wilgocią odłożyć do natychmiastowego spożycia. Wszędobylska wilgoć, niestety, również powoli nadgryzła deski podłogi; rozpuchły i zaczął się Wielki Problem, gdyż do mojej spiżarni dostać się mogę tylko przy pomocy łomu lub trzeba zrezygnować z układania desek na miejsce, co znowu grozi złamaniem nogi: uciążliwe jest skakanie po ażurowej konstrukcji dna jachtu, po śliskich wręgach i dennikach. Takie trudności w dostawaniu się do smakołyków pobudzają tylko apetyt, jak widok jabłek w cudzym sadzie lub zamknięta przez babcię spiżarnia z konfiturami. Z dwojga więc złego często narażam nogi, rezygnując z gładkiej posadzki w apartamentach mieszkalnych na rzecz zachowania spokoju ducha.

Na rufie jachtu nie ma mieszkalnych pomieszczeń – są tylko trudno dostępne bakisty, a w nich wszelkie zapasy, jak: gaz, nafta, liny, proszki do czyszczenia, papier… toaletowy i wiele, wiele innych potrzebnych w morzu przedmiotów. Bakisty zamyka się od góry klapami, a ponieważ człowiek, który w nich siedzi i wychyla się na zewnątrz, wygląda trochę jak czołgista we włazie swego pojazdu – nazywam je „czołgami”. Okropnie nie lubię iść po coś do czołgu – jest tam ciasno i niewygodnie się poruszać, gdy w pozycji „fakira połączonego z paragrafem” trzeba wyjąć spod niezliczonych przedmiotów ten właściwy i potrzebny.

 

Komodor jest pięknym jachtem i wiernym mi, choć ma swoje narowy: są to zacinające się szuflady i otwierające się samoczynnie szafki, ostre kanty i śruby, o które boleśnie się uderzam, schowki, do których dostać się trudno, a jeszcze trudniej ułożyć w nich to, co jest do schowania. Jego wnętrze nie było planowane dla długotrwałej, jednoosobowej żeglugi i pomimo że z siedmioosobowego, morskiego M-7 zostało zmienione na M-l, nadal jest mało funkcjonalne i ciasne. Lecz przecież polubiłam je szczerze i czuję się tu „u siebie”. Sprzątam to moje mieszkanie codziennie, każda rzecz ma w nim swoje miejsce i nauczyłam się radzić sobie z drobnymi przeciwnościami, a nawet bawi mnie to czasem. Jest to mój DOM i ma tę zaletę, że mogę z nim, jak ślimak, przenosić się z miejsca na miejsce, w wędrówce w świat…

Załoga Komodora składa się z kapitana, bosmana, kucharza, mechanika, oficerów i czarnych kanak. Waży ogółem 50 kg i ma łącznie 158 cm wzrostu. Żyje w doskonalej zgodzie na co dzień – taki jest przywilej samotnej żeglugi – nie ma nieporozumień i kłótni. Czasem, gdy zdarzą się sytuacje konfliktowe i na przykład kucharzowi nie chce się zrobić ciepłego posiłku lub bosman ociąga się z uporządkowaniem magazynku – kapitan wkracza energicznie i swym „autorytetem” likwiduje problem.

Jestem mała i te skromne gabaryty często bywały powodem do zdziwienia: ludziom się bowiem zdaje, że żeglarz musi być rozrośnięty, mieć długą brodę i tubalny głos. Nie mam w sobie żadnych cech bohaterskich – wprost przeciwnie: boję się wielu rzeczy, na przykład – bólu, krowy i egzaminu. Ale nie umiem długo siedzieć z założonymi rękami i „mieć za złe”, gdy spotykają mnie jakieś przeciwności; toteż, mimo narzekań, zgnębienia lub strachu, zabieram się po prostu do tego, aby im przeciwdziałać, a choć nie zawsze mi się to udaje, jakoś pocieszam się, bo aktywność i praca są najlepszym lekarstwem na zmartwienia. Gdy spotyka mnie coś bardzo złego mówię sobie: to trzeba tylko przetrzymać! – i w końcu zawsze nadchodzi chwila, gdy znowu zaświeci słońce.

Ze wszystkich rzeczy na świecie najbardziej nie znoszę owsianki i tranzystorów4, lubię zaś las, góry, wodę, dobrą muzykę i knedle ze śliwkami. Lubię jeszcze wiele innych, wspaniałych rzeczy, których tak dużo możemy znaleźć wokół nas, jak na przykład: blask słońca wpadający przez okno do pokoju, śpiew ptaków czy ludzką życzliwość. I wierzę, że najmądrzejszą filozofią życiową jest cieszyć się życiem.

Nie jestem szczególnie wysportowana i sprawna – zawsze brakowało mi czasu na treningi, chorowałam też w moim życiu wiele razy, lecz jednak jestem zdrowa, bo nigdy nie przejmowałam się przesadnie swymi dolegliwościami, uważając, że dziury w niebie nie będzie tylko z tego powodu, że czuję się źle. Jestem natomiast wytrzymała na długotrwałe wysiłki, szczególnie na morzu i gdy wiem, że muszę im sprostać.

Mam wiele wad, o których wolę taktycznie nie mówić, i mało zalet, których wymieniać przecież nie wypada, ale powinnam się chyba przyznać do tego, że zdaniem przyjaciół jestem zbytnio gadatliwa i uczuciowa, a zdaniem wrogów – po prostu zwariowana.

Mam to do siebie, że uważam się za kobietę (nie wiem – słusznie czy nie?) – używam tuszu do rzęs i pomadki do ust (bez zadowalających wyników!) i STALE NIE MAM SIĘ W CO UBRAĆ. A tu zdarzyła się rzecz fatalna: polubiłam morze i oto chętnie zamieniam się w dziwny stwór, niepodobny do niczego, co jest kobiecością: rozczochrana, z łuszczącym się nosem i połamanymi paznokciami, w starych portkach wędruję sobie po szerokich szlakach i jest mi dobrze. Wolę to od nowej sukienki; ba, nawet od modnego kapelusza!

O zgrozo! Znam zasady działania silników wysokoprężnych i umiem trzema sposobami obliczyć astronomiczną linię pozycyjną. Nie wiem, jak to możliwe – lecz nawet kręcąc na noc papiloty powtarzałam sobie „ku pamięci” potrzebne wzory trygonometryczne, a wykres stateczności Reeda rysowałam omączonym palcem po stolnicy, gdy wałkowałam ciasto na pierogi. Wszystko po to, aby móc żeglować…

Był czerwiec 1945 roku, gdy po uciążliwej, siedmiodniowej podróży wysiadłam z zatłoczonego, dusznego pociągu i wyszłam do miasta. Stanęłam u wylotu ulicy 10 Lutego w Gdyni, zobaczyłam w jej perspektywie MORZE. Zawieszone wysoko, jak srebrne zwierciadło świata, obramowane u dołu zębatą ramką potrzaskanych minami falochronów, wydało mi się dziwnie spokojne, tajemnicze, wielkie. Przyciągało. Poszłam więc w jego kierunku, jak pod działaniem magnesu i szłam tak zapatrzona, aż doszłam do końca rozbitego mola; stanęłam, grzęznąc w piachu wyrwy, na samym jego skraju, tuż, tuż u czystej, kryształowej wody.

Poczułam słony, świeży zapach i zrozumiałam, że życie – tak przecież jeszcze niedługie – zaczynam od nowa. Nowe, wolne życie. Głęboko odetchnęłam i stałam tak zapatrzona w daleki horyzont, mleczną białość świtu, a potem w wynurzające się powoli, przyjazne słońce. Biel różowiała i żółkła i było niezwykle spokojnie i cicho. Czysto. Pomyślałam: – Jest piękne. Jest naprawdę oknem na świat.

Miałam ochotę wejść w nie i iść tak długo, długo, aż do końca, „na drugą stronę”, tam gdzie niebo dotykało lustra wody. Minęła spora chwila, zanim otrząsnęłam się z tego tak dziwnego u mnie zamarzenia i niechętnie zawróciłam w stronę miasta. Wiedziałam już na pewno: z morzem zwiążę swoje życie, nie wiem jeszcze jak, ale inaczej nigdy nie będę w pełni szczęśliwa.

I tak się stało. Natychmiast prawie po zakończeniu wojny basen jachtowy w Gdyni zaczął się budzić: wracali tu prawowici gospodarze. Chodziłam tam często, aż któregoś dnia udało mi się wprosić na pokład jachtu, jednego z bardzo nielicznych. Od tego dnia oddałam swą duszę… nie diabłu, lecz żaglom, a choć z natury jestem nieśmiała i chyba mało zaradna – zawsze umiałam się „wkręcić” do jakiejś załogi. Powoli niedostępne pojmowaniu czynności, wykonywane przez moich kolegów, stawały się zrozumiałe, a tajemnicze komendy i fachowe terminy już nie przerażały swoją obcością.

Nikt mnie nie uczył i nikt mnie też nie pieścił. Ileż to razy słyszałam: – Rzygasz? To idź wybieraj wodę z zęzy! – lub: – Właź do komory kotwicznej i klaruj łańcuch! Są to najbardziej duszne i najmniej przyjemne miejsca na jachcie. Była to doskonała szkoła, mam do dziś ogromnie dużo wdzięczności dla moich pierwszych, przyjaźnie-surowych instruktorów. I stało się tak kiedyś, że mimo sztormu i fali mogłam „siedzieć sobie” spokojnie w kabinie i śmiać się z młodszych ode mnie, gdy znękani chorobą morską rezygnowali z obiadu. Czułam się prawdziwym wilkiem morskim, któremu humoru nie psuje kiwanie się jachtu.

Powoli zyskiwałam prawo bytu w tej dziwnej społeczności żeglarskiej. Wraz z grupką kolegów remontowaliśmy wraki jachtów, sami szyliśmy do nich żagle i sami robili niezliczone sploty na stalowych, kaleczących palce linach. Nauczyłam się wielu przydatnych rzeczy: umiałam już sterować ,,na punkt” i „na kompas”, skrobać i cienko, równiutko malować, wiązać liny na sto sposobów i wiedziałam, co trzeba zrobić, by wykonać zwrot „na wiatr” i „z wiatrem”.

Uczestniczyłam, jako siła robocza, w wodowaniu coraz to nowych jachtów, które bez dźwigu i żadnych pomocniczych urządzeń, wyłącznie siłą mięśni ludzkich, zrzucaliśmy na wodę, metodą: „pociągnij za sznurek”. Powoli, milimetr za milimetrem, opuszczało się ciężki, kilkutonowy kadłub, luzując zaimprowizowane talie, a on zjeżdżał tak po zrobionej z belek pochylni, przy wykorzystaniu „naturalnego” spadku wyrwy po minie.


Choć z natury jestem nieśmiała i chyba mało zaradna – zawsze umiałam się „wkręcić” do jakiejś załogi

W tych latach żeglowało się mnóstwo – nie było formalności, ograniczeń, dokumentów. Nie była to też zbytnio bezpieczna żegluga: raz, gdy przyszliśmy do klubu – nie znaleźliśmy naszego jachtu, po prostu w nocy, stojąc na cumach, zatonął, bo tak ciekł! Powoli jednak zaczęto wprowadzać pewien porządek w żeglugę sportową i ujmować ją w doskonalsze ramy organizacyjne.

Zdałam na stopień żeglarza i sternika morskiego, jeszcze według „przedwojennych” programów, i w ten sposób, w 1948 roku, zyskałam prawo do samodzielnego prowadzenia małych jednostek. Zaczęła się nauka: szkoląc innych, uczyłam się sama, uczyłam się pilnie morza, uczyłam się dowodzenia.