IntuicjaTekst

Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa


Spis treści

Okładka

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Wstęp

Intuicja z perspektywy różnych dziedzin wiedzy

Poglądy na intuicję

Rola intuicji w podejmowaniu decyzji

Zrozumieć i rozwinąć intuicję

Rodzaje intuicji

Rozwój intuicji w siedmiu krokach

Zagadnienia związane z intuicją

Niezwykłe zbiegi okoliczności, przeczucia i trzecie oko

Intuicja a leczenie

Zakończenie

Podziękowania

Przypisy autorki

Tytuł oryginału: Intuition. Unlock the power!

Redakcja: Piotr Królak

Projekt okładki: KAV Studio Pola Rusiłowicz

Zdjęcie na okładce: © GUGAI / Shutterstock.com

Korekta: Słowne babki, Dorota Wojciechowska-Ring

Copyright © 2013 Dr Cate Howell

This edition published by arrangement with Exisle Publishing through Macadamia Literary Agency, Warsaw

Copyright © for the Polish translation by Tomasz Wyżyński, 2020

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarna Owca, 2020

Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy plik jest objęty ochroną prawa autorskiego i zabezpieczony znakiem wodnym (watermark).

Uzyskany dostęp upoważnia wyłącznie do prywatnego użytku.

Rozpowszechnianie całości lub fragmentu niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci bez zgody właściciela praw jest zabronione.

Wydanie I

ISBN 978-83-8143-182-8


nwersję do wersji elektronicznej wykonano w systemie Zecer.

Dokument chroniony elektronicznym znakiem wodnym

This ebook was bought on LitRes


Wstęp

Najlepiej znamy to, czegośmy się nie nauczyli1.

markiz de Vauvenargues

Niniejsza książka powstała przez przypadek (a może coś więcej!). Był zwyczajny dzień w Melbourne; siedzieliśmy z moim wydawcą w pięknym, majestatycznym wnętrzu włoskiej restauracji i dyskutowaliśmy o pomysłach na nowe książki. W trakcie rozmowy wspomniałam, że w poprzedni weekend uczestniczyłam z siostrą w warsztatach poświęconych rozwojowi intuicji. Wymieniliśmy kilka uwag, po czym zgodziliśmy się, że intuicja to fascynujące zagadnienie. Nasza dyskusja sprawiła, że zadałam sobie wiele pytań na temat intuicji – jak ją definiujemy, skąd się bierze, kiedy jest użyteczna, co mówi o niej nauka i jak ją rozwijać. Jak widać, moja rozmowa z wydawcą przybrała interesujący obrót i jej efekt to właśnie ta książka!

Intuicja to dla mnie ekscytujący temat. Mój zawód to udzielanie pomocy psychologicznej; praca z klientami i słuchanie ich opowieści sprawiają mi wielką przyjemność. Prowadząc psychoterapię, stosuję podejście multimodalne: korzystam z szerokiego wachlarza metod, ponieważ jedna nie zawsze pomaga wszystkim. Nauczyłam się z biegiem lat, że mogę służyć ludziom na wiele sposobów – wykorzystuję zdobytą wiedzę, buduję relacje terapeutyczne, prowadzę klientów w stronę przemiany wewnętrznej, okazuję współczucie, czerpię z zasobów swoich zdolności twórczych, wiedzy emocjonalnej i intuicji.

Od dawna interesuję się niekonwencjonalnymi metodami leczniczymi i duchowym wymiarem egzystencji, jednak zainteresowania te nie zawsze przystają do zasad medycyny. Lekarzom wbija się do głowy w trakcie studiów, że muszą stosować kuracje potwierdzone naukowo; podejście to ma fundamentalne znaczenie, ale nasuwa się pytanie: „Jeśli skupiamy się wyłącznie na metodach opartych na badaniach empirycznych i pomijamy wszystkie inne techniki lecznicze, czy w jakimś stopniu nie zubożamy medycyny, czy nie zapominamy o kluczowej roli relacji lekarza z pacjentem, czy nie pomijamy użytecznych informacji albo nie rezygnujemy z szansy wzbogacenia terapii lub doprowadzenia do przemiany wewnętrznej klienta?”. Uważam, że właściwą drogą jest podejście o charakterze holistycznym, dzięki któremu medycyna to nie tylko nauka, lecz także sztuka.

Przygotowywałam się do napisania tej książki przez całe życie. Zdałam sobie sprawę z istnienia intuicji już we wczesnym dzieciństwie, gdy obserwowałam ludzi i przyswajałam wiedzę o nich oraz różne idee. Dobrze poznałam babkę po stronie matki, ponieważ przez kilka lat mieszkała w naszym domu. Mama mówiła, że babcia potrafi przewidywać wizyty przyjaciół albo podchodzi do telefonu, nim rozlegnie się dzwonek aparatu. Wiedziała również, że możemy się spodziewać nadejścia listu od jednego ze znajomych. Budziło to moją ciekawość.

Skąd babcia miała taką wiedzę? W jaki sposób ja sama wyczułam, że jedna z przyjaciółek, która wcześniej wyjechała z Australii, wróciła do kraju, choć nikogo o tym nie zawiadomiła? W pewnych okresach całą moją uwagę absorbowały studia, praca, życie rodzinne i osobiste. Intuicja schodziła wówczas na dalszy plan, ale zawsze pojawiała się z powrotem. Nauczyłam się na podstawie doświadczenia, że jest najsilniejsza, gdy jestem skupiona i odprężona albo kiedy poświęcam czas zajęciom o charakterze twórczym. O wartości intuicji przypominały mi różne wydarzenia i z upływem lat coraz częściej wykorzystywałam ją w życiu zawodowym i osobistym.

Pisząc tę książkę, zastosowałam podejście holistyczne. Na początku definiuję intuicję, a następnie analizuję dostępną literaturę przedmiotu, by wykorzystać istniejącą wiedzę. Opisuję również doświadczenia kolegów i przyjaciół, nie zapominając o własnych. Istnieje obszerna literatura naukowa poświęcona związkom intuicji z percepcją i interakcjami między ludźmi. Omawiam te kwestie i zapraszam Czytelników, by spojrzeli na tytułowe zagadnienie z różnych perspektyw. Jednak niniejsza książka to przede wszystkim praktyczny poradnik, który pozwoli Czytelnikom przeanalizować własne poglądy na intuicję i wykorzystać różne techniki pozwalające ją rozwijać.

W gruncie rzeczy podjęłam próbę odpowiedzi na fundamentalne pytania związane z intuicją:

 Kto rozwinął naszą wiedzę na jej temat?

 Co mówią o niej różne dziedziny wiedzy, na przykład psychologia albo prace poświęcone duchowemu wymiarowi egzystencji?

 Kiedy i gdzie analizowano jej istotę?

 Dlaczego się nią posługujemy?

 Dlaczego jest ważna?

 Jak ją rozwijać?

Posłużę się w tej książce szczególną metaforą. Zawsze kochałam ogrody i przyrodę. Jako dziewczynka miałam w ogrodzie własny zakątek, gdzie rosły warzywa i kwiaty; pojawiały się tam różne zwierzęta. Uwielbiałam książkę Frances Hodgson Burnett Tajemniczy ogród i film nakręcony znacznie później na jej podstawie, ponieważ zawierały ciekawą intrygę i niosły przesłanie pełne optymizmu. Informacja dla Czytelników, którzy nie znają fabuły: na terenie posiadłości otaczającej angielski dwór dwoje dzieci odkrywa tajemniczy ogród otoczony murem. Prowadzi do niego drewniana furtka. Dzieci znajdują klucz do furtki i wchodzą do ogrodu. Jest bardzo zaniedbany, więc postanawiają go uporządkować… Wciąż oddziałuje na mnie ta historia. Lubię mieć ręce ubrudzone ziemią albo siedzieć wśród roślin z filiżanką kawy. Ogrody łączą nas z naturą, pomagają głębiej przeżywać teraźniejszość i cieszyć się życiem, wyzwalają zdolności twórcze. Z tego właśnie powodu wybrałam ogród (i klucz do jego furtki) jako metaforę rozumienia i rozwijania intuicji. Tematem niniejszej książki jest stworzenie własnego ogrodu intuicji i pielęgnowanie go krok po kroku, aż rozkwitnie i stanie się piękny.

Podzieliłam tę pracę na trzy części:

1 W pierwszej rozważymy problematykę intuicji z punktu widzenia filozofii, psychologii, neurologii, religii i piśmiennictwa poświęconego duchowości, poznając poglądy różnych autorów. Korzystam również z badań nad stosowaniem intuicji w medycynie, pedagogice, biznesie i psychoterapii.

 

2 Druga część jest poświęcona głównie mechanizmom działania intuicji. Analizuje różne jej typy i ma charakter praktyczny: skupia się na tym, jak rozwijać intuicję i wykorzystywać ją w życiu codziennym i zawodowym. Zaproponuję Czytelnikom siedem kroków mających na celu rozwinięcie intuicji; są one oparte na literaturze przedmiotu, a także na różnorodnych doświadczeniach praktycznych. Kroki te są następujące: stworzenie przestrzeni dla intuicji, rozwój samoświadomości i zaufania, ćwiczenia medytacyjne zwiększające poziom uważności, rozwój zdolności twórczych, dotarcie do podświadomości, pielęgnowanie w sobie dobroci i zrozumienia, posługiwanie się intuicją w życiu codziennym i zawodowym.

3 W ostatniej części książki omawiam szczególne zagadnienia związane z intuicją, w tym niezwykłe zbiegi okoliczności i przeczucia, a także jedno z ważnych zastosowań intuicji, czyli jej rolę w leczeniu. Pojawia się tam również kilka końcowych refleksji.

Intuicja to bardzo cenny aspekt życia, a chociaż poświęcono jej wiele badań i analiz, nie potrafimy dotąd w pełni jej zrozumieć. Nauczyłam się ją cenić we wszystkich sferach życia; w istocie rzeczy stała się moim przyjacielem. I z pewnością nie jestem jedyną osobą, która tak ją odbiera. Niedawno prowadziłam warsztaty poświęcone intuicji; jedna z uczestniczek podeszła do mnie po zajęciach i powiedziała ze łzami w oczach, że spotkanie innego lekarza podejmującego ten temat było cudownym przeżyciem; uznała to za potwierdzenie swoich osobistych teorii. Wcześniej uczestnicy warsztatów uważali, że nie jest to zagadnienie, o którym można wspominać wśród ludzi związanych zawodowo z medycyną. Inna osoba oświadczyła, że uderzyło ją istnienie dowodów na udział intuicji w podejmowaniu decyzji i na to, że nauka może zostać przez nią wzbogacona.

Moim celem jest pomóc Czytelnikom przeanalizować istotę intuicji, a w szczególności zrozumieć, że jest ona dostępna dla każdego z nas. Mam nadzieję, że niniejsza książka pozwoli Czytelnikom odnaleźć sposoby wykorzystywania intuicji w życiu codziennym, że okaże się przydatna w definiowaniu własnych celów, dokonywaniu wyborów oraz udzielaniu pomocy innym.

Pracujmy razem – efekty naszych starań mogą się okazać zaskakujące. Wierzę, że po zakończeniu lektury tej książki Czytelnicy będą potrafili czerpać inspirację z kwitnącego ogrodu intuicji wyrosłego w ich sercach i umysłach!

Ogród intuicji – dziennik

W trakcie lektury tej książki warto prowadzić dziennik. Przyda się do zapisywania pomysłów, które przychodzą nam do głowy, a także do wykonywania ćwiczeń sugerowanych w tekście. Na początek zanotuj w dzienniku odpowiedzi na następujące pytania:

 Jakie są Twoje wrażenia na tym etapie lektury?

 Czy czytasz tę książkę w jakimś konkretnym celu?

1 Luc de Clapiers de Vauvenargues, Uwagi i myśli, przeł. Jan Kasprowicz, aforyzm nr 484, Księgarnia Polska B. Połonieckiego, Lwów 1909, s. 84. (Wszystkie przypisy, w których podano źródła przekładów, pochodzą od tłumacza). [wróć]


CZĘŚĆ PIERWSZA

Intuicja z perspektywy różnych dziedzin wiedzy

Najlepsze, najpiękniejsze rzeczy na świecie nie dadzą się ani widzieć, ani nawet dotknąć, a tylko wyczuć sercem.1

Helen Keller

Jeden z najtrudniejszych obszarów mojej pracy, który dostarcza jednak ogromnej satysfakcji, to terapia par. Nauczyłam się patrzeć na problemy par przez różne „soczewki”, by lepiej rozumieć punkt widzenia każdego z partnerów. Stosuję to podejście nie tylko w pracy, lecz również w życiu – okazało się niewiarygodnie pomocne. W niniejszym rozdziale popatrzymy przez różne soczewki także na intuicję, analizując ją z perspektywy różnych dziedzin wiedzy. Pozwoli to Czytelnikom poznać poglądy na to zagadnienie i przeanalizować, jak rozumieją je inni. Będziemy korzystać z literatury naukowej, a także popularnej. Najważniejsze konkluzje każdego rozdziału zawarto w punktach umieszczonych w ramce, by łatwo było je odszukać.

Najpierw jednak wróćmy do ogrodów, a zwłaszcza do Tajemniczego ogrodu! Jak pamiętamy, kiedy dzieci otworzyły kluczem furtkę, ogród okazał się bardzo zaniedbany. Aby go uporządkować, najpierw musiały poznać jego pierwotny plan, a następnie starannie przemyśleć, co powinny zrobić. Dopiero wtedy mogły rozpocząć pracę. Zastanówmy się nad tym, jak przekształcamy stary ogród albo tworzymy nowy. Najpierw należy wyobrazić sobie wymarzony ogród, zebrać informacje o typach gleb i gatunkach roślin, przygotować plan rozmieszczenia rabat i posadzenia drzew. W tej fazie trzeba podjąć decyzję o rozplanowaniu całości i zgromadzić niezbędne materiały. Kiedy odkrywamy lub rozwijamy własną intuicję, w istocie rzeczy zachodzi podobny proces. Właśnie dlatego w następnej części książki zajmuję się kilkoma fundamentalnymi kwestiami związanymi z intuicją.

DEFINICJA INTUICJI

Definicja intuicji powinna być prosta, gdyż jest to zjawisko, którego doświadcza większość ludzi. Niektórzy uważają, że intuicja to przeczucie, głos wewnętrzny albo szósty zmysł. The Oxford English Dictionary podaje, że wyraz „intuicja” pochodzi od łacińskiego czasownika intueri, który oznacza „patrzeć do środka” lub „oglądać”. The Collins Australian Dictionary definiuje intuicję jako „instynktowną wiedzę bądź wgląd bez świadomego rozumowania”. Te opisy sugerują, że intuicja obejmuje wejrzenie w siebie i refleksję, że jest instynktowna (podświadoma) i może mieć związek z instynktem samozachowawczym. W literaturze psychologicznej intuicja bywa opisywana jako zdolność zdobywania wiedzy bez użycia rozumu1. Jest uważana za umiejętność poznania poprzez bezpośredni wgląd, bez racjonalnej analizy i myślenia dedukcyjnego2. Niekiedy zjawisko to bywa nazywane „wiedzą, gdy nie wiemy, skąd wiemy”.

W trakcie pisania niniejszej książki przeprowadziłam wywiady z grupą osób, wypytując je o doświadczenia i poglądy związane z intuicją. Przedstawiam tu część zebranych wypowiedzi. W trakcie dalszej lektury będzie można zauważyć ich zbieżność z opisami filozofów, psychologów i spirytualistów.

 „Po prostu wewnętrzna wiedza, nim [coś] się wydarzy, bez konkretnych dowodów”. – Julie

 „Przeczucie”, „prawdopodobnie zjawisko ewolucyjne wywodzące się z instynktu”. – Jason

 „Świadomość, nietypowy rodzaj wiedzy, coś [bardziej] subtelnego niż zwykłe poznanie”. – Rosie

 „Szósty zmysł, uczucie w okolicy serca lub splotu słonecznego”. – Lynn

 „Emocje, wiedza, dostrojenie, poczucie, że jest się na fali, wrażliwość na swoje Wyższe Ja”. – Melanie

 „Przekonanie przyjmujące wiele form: przeczuć, myśli, marzeń, usłyszenia kilku taktów piosenki; [może mieć charakter] mistyczny”. – Liz

 „Rodzimy się z instynktami, lecz później tracimy kontakt z częścią z nich…” „Intuicja to rodzaj wiedzy łączącej percepcję i wgląd; umiejętność posługiwania się intuicją jest szczególnym stanem świadomości”. „Wszyscy jesteśmy z zasady obdarzeni intuicją”. – Sandy

1 Helen Keller, Historia mojego życia, przeł. Janina Sujkowska, Czytelnik, Warszawa 1967, s. 156. [wróć]


Rozdział pierwszy

Poglądy na intuicję

Ciągle się jeszcze uczę1.

Michał Anioł

Filozofowie i uczeni próbują zrozumieć i opisać intuicję od tysięcy lat. Wspominali o niej również liczni wielcy myśliciele religijni. W tym rozdziale przeanalizujemy ją z punktu widzenia filozofii, psychologii i neurobiologii. Zastanowimy się także, jak traktują intuicję religie, filozofia Wschodu i spirytualizm. Każda z tych dziedzin posługuje się własnymi „soczewkami”, ale istnieje dla nich kilka wspólnych wątków albo tematów.

INTUICJA A FILOZOFIA

Intuicja jest przedmiotem rozważań filozoficznych od czasów greckiego filozofa Platona. Był on myślicielem racjonalistycznym, to znaczy posługiwał się logicznym rozumowaniem. Wierzył, że człowiek intuicyjnie rozumie, czym jest dobro. Jego filozofia moralna, w dalszym ciągu stanowiąca jeden z fundamentów naszej kultury, opiera się na założeniu, że ludzki umysł intuicyjnie potrafi odróżnić dobro od zła. Platon uważał, że wiedza o tym, co jest dobre, istnieje wiecznie w duszy1. Przeciwstawny kierunek filozoficzny, irracjonalizm, również zakłada istnienie intuicji. Wielu filozofów sądziło, że intuicja i rozum są ze sobą sprzeczne; inni twierdzili, że intuicja i rozum się dopełniają, gdy poszukujemy prawdy i sensu życia2.

Niemiecki filozof Immanuel Kant (1724–1804) uważał intuicję za jedną z głównych umiejętności poznawczych i intelektualnych, podobną do percepcji i osadzoną w czasie oraz przestrzeni3. Późniejsi filozofowie, jak Arthur Schopenhauer i Henri Bergson, podkreślali znaczenie intuicji, niekiedy uważając ją za klucz do poznania4. Rudolf Steiner (1861–1925), szanowany filozof akademicki i twórca antropozofii, na początku dwudziestego wieku badał zjawiska psychologiczne i duchowe. Pisał o wiedzy wewnętrznej i zewnętrznej, nazywając intuicję wiedzą wewnętrzną i przeciwstawiając ją wiedzy racjonalnej. Søren Kierkegaard (1813–1855) wyróżniał trzy wymiary egzystencji: wymiar estetyczny, polegający na prowadzeniu przyjemnego życia skupionego na danej chwili, wymiar etyczny oparty na poczuciu odpowiedzialności (podejmowaniu słusznych działań) oraz wymiar duchowy.

WEDŁUG FILOZOFII

 Ludzkie zdolności poznawcze obejmują intuicyjną wiedzę na temat dobra.

 Intuicja i logiczne rozumowanie dopełniają się.

 Intuicję można uważać za rodzaj percepcji osadzonej w czasie i przestrzeni oraz klucz do poznania i myślenia.

 Istnieje wiedza wewnętrzna (intuicyjna) i zewnętrzna (rozumowa).

 Życie ma trzy wymiary: estetyczny, etyczny i duchowy.

INTUICJA A PSYCHOLOGIA

Psychoterapeuta Carl Jung (1875–1961) żywo interesował się światem wewnętrznym i rozwojem psychologicznym. Podkreślał różnice między świadomą a nieświadomą częścią umysłu i pisał o zjawiskach paranormalnych. Uważał, że przedstawiciele różnych kultur poszukują mitu albo sensu życia; nazwał ten wymiar umysłu „nieświadomością zbiorową”6. Dzielił ludzkie doświadczenia na cztery rodzaje: myślenie, emocje, doznania zmysłowe i intuicję, porównując je do kompasu, który pozwala nam orientować się w życiu. Jung twierdził, że intuicja daje nam wgląd w przyszłe możliwości, i uważał ją za rodzaj nieświadomej percepcji. Sądził, że u różnych osób mogą dominować różne funkcje poznawcze, na przykład myślenie, percepcja zmysłowa, emocje bądź intuicja7.

Współczesny Jungowi włoski psycholog Roberto Assagioli (1888–1974) rozwinął teorię tak zwanej psychosyntezy, która korzysta z zasad filozofii Wschodu. Jego transpersonalne, humanistyczne podejście analizuje najgłębszy potencjał ludzkiej psychiki i uwzględnia stany świadomości o wymiarze intuicyjnym, duchowym i transcendentnym. Assagioli skupiał się na tym, jak ludzie mogą osiągać zdrowie, wyzwalać w sobie zdolności twórcze i cieszyć się życiem8. Psychosynteza wyróżnia tak zwane osobowe ja, nieświadomość i Wyższe Ja („ja transpersonalne”, czyli duszę). Assagioli uważał, że często gubimy się w emocjach, myślach i doznaniach zmysłowych, co ogranicza naszą zdolność do tego, by kierowało nami ja transpersonalne9. Włoch przywiązywał ogromną wagę do umiejętności odkrycia ja transpersonalnego10.

 

Psychologia transpersonalna wyróżnia kilka czynników, które umożliwiają przepływ informacji między ja transpersonalnym a świadomością. Są to: wyobraźnia, natchnienie, iluminacja, objawienie i intuicja. Assagioli podzielił tę ostatnią na kilka rodzajów:

1 intuicję zmysłową (wzrokową lub słuchową), związaną ze świadomą percepcją;

2 intuicję dotyczącą idei;

3 intuicję wyższą (religijną, mistyczną)11.

Uważał również, że intuicje pojawiają się w umyśle na kilka sposobów. Pisał o „wewnętrznym oku”, które umożliwia ogląd rzeczywistości niedostępnej dla normalnej percepcji, a także o iluminacjach skojarzonych z poczuciem autentyczności. Assagioli twierdził, że z intuicją blisko spokrewniona jest wyobraźnia, ponieważ intuicje często przybierają postać obrazów; pisał o natchnieniu, jakiego doświadczają na przykład kompozytorzy. Mozart twierdził, że jego utwory przez wiele lat powstawały pod wpływem natchnienia12.