Pocałuj tę żabę!

Tekst
Przeczytaj fragment
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Nie masz czasu na czytanie?
Posłuchaj fragmentu
Pocałuj tę żabę!
Pocałuj tę żabę!
− 20%
Otrzymaj 20% rabat na e-booki i audiobooki
Kup zestaw za 69,80  55,84 
Pocałuj tę żabę!
Pocałuj tę żabę!
Audiobook
Czyta Michał Staszczak
34,90 
Szczegóły
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa


Tytuł oryginału:

KISS THAT FROG!

12 Great Ways to Turn Negatives into Positives in Your Life and Work

Copyright © 2012 by Brian Tracy and Christina Tracy Stein

Original English language edition published by Berrett-Koehler Publishers, 235 Montgomery Street, Suite 650, San Francisco, CA 94104-2916, U.S.A

Ali rights reserved.

Przekład: Marian J. Waszkiewicz

Redakcja: Anna Mieszczanek

Korekta: Jolanta Ogonowska, Maciej Malinowski

Projekt okładki: Studio KARANDASZ

Skład: Elżbieta D. Borkowska, Usługi DTP i komputerowe

Opracowanie e-wydania:

Copyright © 2012 for the Polish edition by Wamex – Marian Waszkiewicz

Copyright © 2012 for the Polish translation by Marian J. Waszkiewicz

Wydane w kooperacji Wamex z MT Biznes Sp. z o. o., Warszawa, Polska.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Książka ta nie może być reprodukowana w jakiejkolwiek formie – w części lub w całości – bez pisemnej zgody wydawnictwa Wamex.

Wydanie w nowej szacie graficznej

Warszawa 2017

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

MT Biznes Sp. z o.o.

ul. Jutrzenki 118, 02-230 Warszawa

www.mtbiznes.pl

e-mail: handlowy@mtbiznes.pl

Wamex – Marian Waszkiewicz

ul. Z. Krasińskiego 7, 60-830 Poznań

www.wamex.se

e-mail: info@wamex.se

ISBN 978-83-8087-668-2 (format epub)

ISBN 978-83-8087-669-9 (format mobi)

Mojej żonie, Barbarze, światłu mojego życia, i moim cudownym dzieciom – Christinie, Michaelowi, Dawidowi i Catherinie – które są wspaniałymi dorosłymi o wysokim poczuciu własnej wartości i pewności siebie, a takimi stają się ludzie wtedy, gdy otrzymują nieprzerwany strumień bezwarunkowej miłości.

Brian Tracy

Mojemu Mężowi, Damonowi, który wspiera mnie swoją bezwarunkową miłością i pomocą, a także trójce moich dzieci – Julii, Willowi i Scarlett – które zamieniają każdy dzień w przygodę pełną nauki, śmiechu i miłości.

Christina Tracy Stein

Spis treści

1  Okładka

2  Strona tytułowa

3  Strona redakcyjna

4  Dedykacja

5  Wprowadzenie Żaba i Księżniczka

6  Rozdział 1. Siedem prawd o tobie

7  Rozdział 2. Wyobraź sobie piękną Księżniczkę albo przystojnego Księcia

8  Rozdział 3. Spójrz swojej Żabie prosto w oczy

9  Rozdział 4. Oczyść sadzawkę z Żab

10  Rozdział 5. Osusz bagno

11  Rozdział 6. Zmień wodę w swojej sadzawce

12  Rozdział 7. Szukaj piękna w Żabach

13  Rozdział 8. Skacz śmiało!

14  Rozdział 9. Pocałuj swoje paskudne Żaby i pożegnaj się z nimi

15  Rozdział 10. Oczekuj od swojej Żaby tego, co najlepsze

16  Rozdział 11. Uwolnij się od bólu

17  Rozdział 12. Siedem kluczy do osiągnięcia pozytywnej osobowości

18  Zakończenie. Działanie jest wszystkim

19  Przypisy

Wprowadzenie Żaba i Księżniczka

Jesteś na ziemi po to, by zrobić ze swoim życiem coś wspaniałego – doświadczyć szczęścia i radości, nawiązać wiele wspaniałych relacji z innymi ludźmi, cieszyć się zdrowiem, dobrobytem i całkowitym spełnieniem marzeń. Dlaczego więc nie żyjesz zgodnie ze swoimi marzeniami?

Jeśli chcesz poznać przyczyny swego szczęścia lub jego braku, sukcesu albo niepowodzeń, wygranych i przegranych, nie musisz odchodzić daleko; wystarczy podejść do najbliższego lustra. To, co myślisz o osobie, którą zobaczysz w lustrze, w dużym stopniu determinuje jakość twojego życia. Jeśli zmienisz myślenie na swój temat, prawie natychmiast zmienisz całe swoje życie.


Nic nie jest złem ani dobrem samo przez się,

tylko myśl nasza czyni to i owo takim.

William Shakespeare

Bajka

Wszyscy znamy tę bajkę. Dawno, dawno temu złośliwa czarownica zamieniła przystojnego Księcia w brzydką Żabę. Klątwa mogła zostać złamana tylko wtedy, gdyby Żabę pocałowała prawdziwa Księżniczka. Czarownica była pewna, że coś takiego nigdy się nie wydarzy.

Dawno, dawno temu, w tych samych okolicach i w tym samym czasie, była sobie piękna Księżniczka. Marzyła o przystojnym Księciu, który zechciałby ją poślubić, nikt taki nie pojawiał się jednak w jej życiu. Pewnego poranka przechadzała się po lesie i gdy doszła aż do jeziora, zobaczyła w zaroślach brzydką Żabę. Księżniczka usiadła na kamieniu nad jeziorem, rozmyślając o swoim życiu i o tęsknocie za pięknym Księciem, który wciąż się nie zjawiał. Nagle podskoczyła do niej Żaba. Powiedziała Księżniczce, że w rzeczywistości jest przystojnym Księciem, którego zła czarownica zamieniła w Żabę i jeśli tylko Księżniczka ją pocałuje, to zamieni się z powrotem w Księcia, poślubi ją i będą żyli szczęśliwie do końca swoich dni.

Opowieść i pomysł pocałowania Żaby wydał się Księżniczce absurdalny, jednak – choć z dużą dozą niechęci – postanowiła zaryzykować, zebrała się na odwagę i pocałowała Żabę prosto w pyszczek. Zgodnie z zapowiedzią, Żaba zamieniła się natychmiast w przystojnego Księcia. Książę dotrzymał słowa, ożenił się z nią i żyli potem szczęśliwie przez wiele, wiele lat.

Morał tej bajki

Wydaje się, że prawie każdy ma przynajmniej jedną, lub nawet kilka blokad, które utrudniają mu osiągnięcie pełni szczęścia, zdrowia, radości w życiu i nie pozwalają czekać na każdy nowy dzień z optymizmem i entuzjazmem.

Kim jest „Żaba twojego życia”, którą powinnaś czy powinieneś „pocałować”, żeby osiągnąć wszystko to, co tak naprawdę leży w granicach twoich możliwości? I z jakimi negatywnymi doświadczeniami swojego życia musisz się zmierzyć, jakim wspomnieniom musisz stawić czoła, aby wykorzystując je, zmienić się w człowieka sukcesu?

Czego wszyscy chcemy

Ważnym celem ludzkiego życia jest osiąganie szczęścia i spokoju ducha. Każdy normalny człowiek chce cieszyć się i doświadczać pozytywnych emocji, takich jak miłość, przyjemność, satysfakcja i uczucie samorealizacji w życiu.

Prawdopodobnie jednym z najważniejszych odkryć psychologii zajmującej się zagadnieniami samorealizacji było to, że największą przeszkodą, jaka znajduje się między tobą a tym wspaniałym życiem, o którym marzysz, jest negatywne podejście do siebie i innych. Dopiero gdy nauczysz się „całować wszystkie te „Żaby”, ciągle próbując znaleźć pozytywne elementy w każdej napotkanej osobie i w każdym zdarzeniu, doświadczysz swojego pełnego potencjału ukierunkowanego na sukces.

Zanim powstała ta książka, Brian wygłosił i poprowadził pięć tysięcy przemówień i seminariów dla ponadpięciomilionowej publiczności w pięćdziesięciu ośmiu krajach[1]. Christina zaś przepracowała wiele tysięcy godzin jako konsultant i psycholog. Przekazujemy ci w tej książce szereg prostych, ale bardzo skutecznych metod i technik, które możesz natychmiast zastosować, aby zmienić negatywny sposób myślenia na pozytywny i zamienić każdy problem w twoim życiu w pożyteczne wydarzenie. Nauczysz się z niej, jak nabrać pewności siebie i uwolnić swój potencjał, który pozwoli ci na życie pełne sukcesów i radości.

 

Te metody i strategie pomogły już milionom ludzi na całym świecie, pomogą więc także tobie. A zatem zaczynamy!

Rozdział 1 Siedem prawd o tobie

Naturalny stan każdego zdrowego człowieka charakteryzuje się uczuciem szczęścia, spokoju, radości i pozytywnego napięcia wynikającego z faktu, że się żyje. W tym naturalnym stanie budzisz się każdego dnia gotowy do działania. Myślisz pozytywnie zarówno o sobie, jak i o ludziach z twojego otoczenia. Cieszysz się ze swojej pracy i daje ci ona wiele satysfakcji; czujesz, że dzięki niej robisz w życiu coś pozytywnego. Warto – i to może być twoim zasadniczym celem – tak zorganizować życie, aby odczuwać ten stan jak najczęściej.

Będąc dojrzałym, sprawnym człowiekiem, możesz każdego dnia wykonywać rzeczy, które wspomagają wykorzystanie twojego pełnego potencjału. Możesz doceniać wszystkie szczęśliwe wydarzenia w twoim życiu. Jeśli jesteś nieszczęśliwy lub niezadowolony z jakiejś jego sfery, oznacza to, że w twoich myślach, uczuciach lub działaniach brakuje czegoś ważnego i potrzebna ci korekta. Punktem wyjścia do osiągnięcia pełnego potencjału jest uświadomienie sobie, że w głębi siebie już teraz jesteś Księżniczką lub Księciem.


Ludzie są zazwyczaj na tyle szczęśliwi, na ile sami sobie pozwolą.[2]

Abraham Lincoln

Niezależnie od tego, na jakim etapie jesteś dzisiaj, niezależnie od tego, co zrobiłeś albo czego nie zrobiłeś w przeszłości, potrzebujesz zaakceptować siedem podstawowych prawd o sobie.

1 Jesteś Osobą w pełni dobrą i doskonałą, cenną i wiele wartą. W wielu dziedzinach nikt nie jest lepszy ani zdolniejszy od ciebie.Dopiero gdy zaczynasz wątpić w swoją wartość i doskonałość, zaczynasz kwestionować samego siebie. Niezdolność do zaakceptowania siebie jako człowieka dobrego jest przyczyną wielu z twoich objawów niezadowolenia.

2 Jesteś ważny. Dotyczy to wielu różnych sytuacji. Po pierwsze jesteś ważny dla siebie samego. Z twojego punktu widzenia świat kręci się wokół ciebie. To ty nadajesz sens wszystkiemu, co widzisz i słyszysz. Rzeczy w twoim świecie są ważne właśnie dlatego, że ty uważasz je za ważne.Jesteś również ważny dla swoich rodziców. Twoje narodziny były istotnym momentem w ich życiu, a kiedy dorastałeś, niemal wszystko, co robiłeś, było dla nich znaczące.Jesteś ważny dla swojej rodziny, dla swojego partnera czy partnerki, żony lub męża, dzieci, kręgu przyjaciół i znajomych. To, co mówisz lub robisz czasem, ma na nich ogromny wpływ.Jesteś ważny dla swojej firmy, klientów, współpracowników i społeczeństwa. To, co zrobisz, lub to, czego nie zrobisz, może być bardzo istotne dla ich życia i pracy.To, jak ważnym się czujesz, decyduje o jakości twojego życia. Szczęśliwi ludzie sukcesu czują się ważni i cenni. Ponieważ czują i działają w ten sposób, to podejście staje się dla nich normą.Ludzie nieszczęśliwi, sfrustrowani czują się nieważni i mało wartościowi. Nie są pewni siebie i mają do siebie negatywne nastawienie. Zazwyczaj myślą o sobie „nie jestem wystarczająco dobry” i w rezultacie narzekają na świat i otoczenie, angażując się w zachowania, które ranią ich samych i wszystkich wokół.Nie zdają sobie sprawy z tego, że mają w sobie Księcia lub Księżniczkę.

3 Masz nieograniczony potencjał i możliwość kierowania swoim życiem i światem według własnych oczekiwań. Nie byłbyś w stanie skorzystać z całego swego potencjału, nawet gdybyś żył sto razy.Niezależnie od tego, co udało ci się osiągnąć do tej pory, stanowi to ledwie przedsmak twoich prawdziwych możliwości. Im więcej swoich naturalnych talentów i zdolności rozwiniesz teraz, tym więcej możliwości będziesz mógł rozwinąć w przyszłości.Twoja wiara w niemal nieograniczony potencjał jest kluczem do tego, co jesteś w stanie osiągnąć.

4 Sam tworzysz świat, w którym żyjesz, za pomocą swoich myśli i mocy swoich przekonań. Przekonania na własny temat naprawdę tworzą twój świat, a nauczyłeś się ich i zacząłeś w nie wierzyć w dzieciństwie. Zadziwiające jest jednak to, że większość z tych negatywnych, samoograniczających poglądów i opinii, które utrudniają ci osiągnięcie szczęścia i sukcesu, w ogóle nie opiera się ani na faktach, ani na rzeczywistości.Gdy zaczniesz podawać w wątpliwość te samoograniczające cię poglądy i zastąpisz je poglądami zgodnymi z rzeczywistością, twoje życie zacznie się zmieniać prawie natychmiast.

5 Masz wolność wyboru tego, o czym myślisz i kierunku, w jakim chciałbyś ułożyć sobie życie. Jedyną rzeczą, którą w pełni kontrolujesz, jest twoje myślenie i twoje życie wewnętrzne. Sam możesz zadecydować o tym, aby oddać się optymistycznym, satysfakcjonującym i napawającym cię szczęściem myślom, które prowadzą do pozytywnych działań i rezultatów. Ale możesz też wybrać myśli samoograniczające cię i negatywne, które powstrzymują i hamują twój rozwój.Twój umysł jest jak ogród: jeśli nie będziesz pielęgnować kwiatów, które w nim rosną, panowanie nad ogrodem przejmą automatycznie – i to bez żadnego wysiłku z twojej strony – chwasty. Jeśli nie będziesz świadomie opiekował się kwiatami, czyli pozytywnymi myślami, ich miejsce zajmą myśli negatywne.Ta prosta metafora ogrodu tłumaczy, dlaczego tak często ludzie są nieszczęśliwi, choć wcale nie wiedzą dlaczego.

6 Znalazłeś się na tej ziemi i twoje przeznaczenie jest jasne: zrobić ze swoim życiem coś wspaniałego. Masz unikalną kombinację talentów, zdolności, pomysłów i doświadczeń, które odróżniają cię od każdej innej osoby, jaka kiedykolwiek żyła na tej planecie. Twoim przeznaczeniem jest sukces i pozytywne osiągnięcia w życiu.Zaakceptowanie lub odrzucenie tego punktu widzenia w dużej mierze zadecyduje o celach, jakie sobie postawisz, poziomie wytrwałości w obliczu napotykanych trudności, jakości twoich osiągnięć i ukierunkowaniu całego życia.

7 Nie ma ograniczeń co do tego, co możesz zrobić, kim możesz się stać lub co możesz mieć, z wyjątkiem ograniczeń, które sam wprowadzasz do swojego umysłu i swojej wyobraźni. Największymi wrogami, z jakimi kiedykolwiek się zetkniesz, są twoje własne wątpliwości i obawy. Opierają się one zazwyczaj na negatywnych poglądach, niekoniecznie mających oparcie w faktach; poglądach, które akceptowałeś przez tak wiele lat, że dziś nie jesteś w stanie podać ich w wątpliwość.Jak to napisał Shakespeare w „Burzy”: „Przeszłość jest tylko prologiem”. Wszystko, co wydarzyło się w twoim życiu w przeszłości, stanowiło przygotowanie do wspaniałego życia, jakie czeka na ciebie w przyszłości.Zapamiętaj zasadę: nie ma znaczenia, skąd przychodzisz, najważniejsze jest, dokąd podążasz.

„Dawid” – rzeźba Michała Anioła

W Akademii Sztuk Pięknych we Florencji znajduje się rzeźba „Dawid” wykonana przez Michała Anioła, uważana przez wielu za najpiękniejszą rzeźbę świata.

Podobno wiele lat po jej wykonaniu zapytano mistrza, jak potrafił wyrzeźbić coś tak pięknego. Ten wyjaśnił, że pewnego ranka, gdy szedł do swojej pracowni, zdarzyło mu się spojrzeć w boczną ulicę, gdzie od wielu lat leżał w zaroślach sprowadzony z gór ogromny blok marmuru, porośnięty już trawą.

Przechodził tą drogą wiele razy, ale tego ranka zatrzymał się i przyjrzał dokładnie tej marmurowej bryle, obchodząc ją kilkukrotnie. Nagle uświadomił sobie, że to było dokładnie to, czego potrzebował, aby stworzyć rzeźbę, której wykonanie zlecono mu niedawno. Kazał więc przenieść ten blok marmuru do swojego studia i pracował nad nim prawie przez cztery lata, aż w końcu stworzył „Dawida”.

Legenda głosi, że powiedział później: „Od samego początku widziałem Dawida w tym bloku marmuru. Moim jedynym zadaniem było usunięcie wszystkiego, co nie było Dawidem, i wtedy pozostała tylko sama doskonałość”.

To jest twoja historia

Możesz spojrzeć na siebie jak na rzeźbę Dawida uwięzioną w bryle marmuru. Głównym celem twojego życia jest usunięcie wszystkich obaw, wątpliwości, niepewności i negatywnych emocji oraz fałszywych poglądów czy wierzeń, które powstrzymują cię przed wydobyciem z siebie tego co najlepsze tak, abyś mógł stać się tą doskonałą osobą, którą tak naprawdę jesteś.

Twoim zadaniem jest „pocałowanie Żaby” i odnalezienie pozytywnych aspektów, które tkwią w każdej sytuacji; zamiana negatywów w pozytywy i wyzwolenie pięknej Księżniczki czy przystojnego Księcia twojego życia.

Podejmij teraz decyzję, że uwolnisz swój pełny potencjał sukcesu i szczęścia. Zdecyduj teraz, że staniesz się tą wyjątkową osobą, którą w sobie nosisz. Osiągniesz wtedy wszystkie te wspaniałe rzeczy, które są dla ciebie w życiu przeznaczone. Na następnych stronach dowiesz się, jak to zrobić.


ZRÓB TO TERAZ

Określ negatywne lub samoograniczające przekonania na temat swoich osobistych zdolności i swojej sytuacji, które mogą działać na ciebie hamująco. Następnie zadaj sobie pytanie: „A co by było, gdyby one nie były prawdziwe?”.

Co by się stało, gdybyś miał wszystkie talenty i umiejętności, które byłyby ci potrzebne, aby osiągnąć prawie każdy cel w życiu? Co by było, gdybyś nie miał żadnych ograniczeń? Jakie cele byś sobie postawił, gdybyś miał pewność sukcesu i co byś zrobił inaczej, gdybyś mógł rozpocząć to dzisiaj?

Rozdział 2 Wyobraź sobie piękną Księżniczkę albo przystojnego Księcia

Księżniczka nie marzyła o poślubieniu kogokolwiek, kto by się akurat nawinął. Od początku miała jasny obraz spotkania z przystojnym Księciem, który byłby idealny pod każdym względem. A jak wygląda twój przystojny Książę lub piękna Księżniczka? W jaki sposób pracuje? Jak żyje?

Aby osiągnąć szczęście i spełnienie osobiste, musisz zacząć od jasnej definicji i określenia siebie jako osoby, którą chciałbyś być, oraz od zdefiniowania udanego życia, które chciałbyś prowadzić. Jakie cechy i wartości powinieneś posiadać, aby osiągnąć możliwą dla ciebie doskonałość? Zdaniem psychologów osoba dobrze funkcjonująca i spełniona czuje się naprawdę szczęśliwa, żyje w zgodzie z otaczającym ją światem, jest pewna siebie, ma pozytywne podejście do otoczenia, jest spokojna, zdając sobie sprawę, że żyje pełnią swoich możliwości, a na dodatek jest pełna energii i ma optymistyczne podejście do życia. Jeśli ten opis wydaje ci się wystarczającym celem na najbliższe miesiące, to książka ta pokaże ci, jak stać się taką osobą.


Nie śnij o rzeczach małych, bo te nie mają siły,

by poruszyć ludzkie serca.

Wolfgang von Goethe

Ćwiczenie: Czarodziejska różdżka

Pomyśl o swojej przyszłości i wyobraź sobie, że masz czarodziejską różdżkę, którą wystarczy kilka razy pomachać, aby twoje życie osiągnęło ideał w czterech podstawowych wymiarach, decydujących o szczęściu lub nieszczęściu:

1) zarobki i kariera

2) rodzina i relacje

3) zdrowie i sprawność fizyczna

4) niezależność finansowa

Jednym z podstawowych zachowań ludzi sukcesu jest tak zwana wizualizacja. Stosując wizualizacje, potrafią oni stworzyć wizje doskonałej przyszłości w każdej dziedzinie swojego życia. Polega to na myśleniu opartym na zasadzie: „nie ma żadnych granic”.

Wyobraź sobie, że masz nieograniczoną ilość pieniędzy i czasu, ogromną liczbę przyjaciół i wszelkie kontakty, wykształcenie i doświadczenie życiowe oraz wszelkiego rodzaju talenty i zdolności, jakich mógłbyś potrzebować, żeby stać się tym, kim tylko zechcesz, posiadać wszystko, czego zapragniesz, i robić to, na co masz ochotę. Gdyby tak już było – co chciałbyś zrobić ze swoim życiem?

Gdy połączysz wizualizację z ćwiczeniem „Czarodziejska różdżka”, uwolnisz umysł od ograniczeń, jakie narzuca codzienna praca i zarabianie na życie. Ćwiczenie to można by nazwać „bujaniem w obłokach”, a jednak tak właśnie tworzą swoje wizje ludzie będący na szczycie, ludzie, którzy osiągnęli sukcesy w każdej dziedzinie.

 

Zaprogramuj swoją idealną przyszłość

Ćwicz się w myśleniu „Powrót do przyszłości”. Zaplanuj najbliższe pięć lat i zastanów się, gdzie jesteś obecnie. Zapisz odpowiedzi na następujące pytania:

1 Jeśli twoja praca, kariera i biznes miałyby osiągnąć za pięć lat stan idealny, to jak by to wyglądało? Ile powinieneś zarabiać? Jak twoja sytuacja życiowa różniłaby się od tego, co robisz dzisiaj?Dlaczego już teraz twoje życie, praca i zarobki nie wyglądają tak, jak sobie to wyobrażasz?

2 Jeśli twoja rodzina i kontakty z innymi osobami, sytuacja domowa i sposób życia miałyby być za pięć lat idealne, to jak by to wyglądało? I jak różniłoby się to od dzisiejszej sytuacji?Wyobraź sobie pierwszy krok, jaki musiałbyś wykonać, aby zmienić obecną sytuację w sytuację idealną?

3 Jeśli miałbyś się cieszyć doskonałym zdrowiem i sprawnością fizyczną za pięć lat, to jak powinieneś się czuć i wyglądać? Ile powinieneś ważyć? Ile powinieneś ćwiczyć dziennie albo tygodniowo? Co powinieneś jeść? I najważniejsze: jak różniłbyś się fizycznie od osoby, którą jesteś dzisiaj?Określ pierwszy krok, jaki powinieneś wykonać, aby osiągnąć idealne zdrowie i sprawność fizyczną.

4 I na koniec, jeśli twoja sytuacja finansowa miałaby być idealna za pięć lat, to jak określiłbyś tę wartość? Ile pieniędzy powinieneś mieć w banku i ile powinieneś zarabiać każdego miesiąca i każdego roku?

Jaki jest pierwszy krok, który powinieneś wykonać?