Morawiecki i jego tajemnice

Tekst
Oznacz jako przeczytane
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa

Copyright © Wydawnictwo Arbitror sp. z.o.o.

2019

Projekt okładki i stron tytułowych

Łukasz Stachniak


Redakcja

Tomasz Mincer


Skład, łamanie, korekta

Witold Kowalczyk


Przygotowanie wydania elektronicznego

Michał Nakoneczny, Hachi Media


Wydanie I


ISBN 978-83-66095-13-7


Wydawnictwo Arbitror spółka z o.o.

www.arbitror.pl

e-mail: kontakt@arbitror.pl

MAPY POWIĄZAŃ







KALENDARIUM WYBRANYCH ZDARZEŃ

Rok 2016

W październiku Mateusz Morawiecki jako wicepremier RP odpowiedzialny za gospodarkę udał się z wizytą na Białoruś. Spotkał się z dyktatorem tego postsowieckiego kraju Aleksandrem Łukaszenką i jego ludźmi. Omówił z nim możliwości nowych polskich inwestycji na Białorusi oraz sposoby omijania sankcji, które blokują handel z Rosją po napaści Kremla na Ukrainę1.


Rok 2017

W październiku Mateusz Morawiecki wystąpił w warszawskiej Akademii Leona Koźmińskiego w towarzystwie wicepremierów poprzednich rządów odpowiedzialnych za gospodarkę (m.in. Marka Belki i Janusza Steinhoffa). Morawiecki przedstawił Zachód jako nieprzyjazną potęgę, która skolonizowała Polskę za pomocą swoich pieniędzy; popełnił przy tym intrygującą omyłkę: aby poprzeć tezę o rzekomym gospodarczym skolonizowaniu Polski przez Zachód, powołał się na artykuł portalu Bloomberg.com2 zawierający dane dotyczące… Rosji, nie Polski. Ten dziwny błąd wicepremiera opisał portal Więź (wiez.com.pl)3.

W listopadzie Mateusz Morawiecki publicznie oskarżył o hitlerowskie zbrodnie Niemców i niemieckość jako taką, czyli niemiecką tożsamość etniczną: „To nie byli żadni naziści, kosmici nie wiadomo skąd, to byli Niemcy. To oni zgotowali ten los”4. Przypomnijmy, że Niemcy to najważniejszy polityczno-gospodarczy partner Polski na Zachodzie, a przypisywanie zbiorowej winy całym grupom etnicznym było praktyką… hitleryzmu.


Rok 2018

W lutym podczas wizyty w Chełmie premier Morawiecki przypomniał publicznie, że w XVII w. ukraińscy powstańcy Bohdana Chmielnickiego masowo mordowali Żydów i przyczynili się do upadku ówczesnej Polski. Na oświadczenie Morawieckiego zareagował prezydent Ukrainy Petro Poroszenko. Poroszenko stwierdził, że ma ono „skrajnie szkodliwy charakter dla relacji ukraińsko-polskich5 (Ukraińcy uznają Chmielnickiego za jednego z ojców ukraińskiej państwowości i samoświadomości narodowej).

W czerwcu Morawiecki spotkał się z papieżem Franciszkiem. Jak wynika z komunikatu wydanego przez Watykan, premier opowiadał6 papieżowi o ukraińskich „uchodźcach”, rzekomo napływających do Polski. Tymczasem Ukraińcy protestują przeciwko zrównywaniu z uchodźcami ukraińskich migrantów ekonomicznych pracujących w Polsce. Takie utożsamienie, nazwane przez ukraińskiego ministra spraw zagranicznych Pawła Klimkinakompletną bzdurą7, służy kremlowskiej propagandzie, Kreml wmawia bowiem światowej opinii publicznej, że Ukraina to państwo upadłe, z którego ludzie muszą uciekać.

Również w czerwcu premier Morawiecki wielokrotnie i publicznie bronił8 słynnej „ustawy o IPN”, która miała karać za mówienie o współodpowiedzialności Polaków za Holocaust. Ustawa ta skłóciła nas nie tylko z Izraelem. Została wykorzystana przez rosyjskich agentów wpływu i trolli internetowych do kompromitowania Polski na Zachodzie (w czym główną rolę odegrała amerykańska Fundacja Rodziny Rudermanów9, której szef Jay Ruderman był protegowanym prorosyjskiego izraelskiego wojskowego i polityka, generała Elazara Sterna).

 

W lipcu 2018 r. ojciec premiera i marszałek senior Sejmu, poseł Kornel Morawiecki, udzielił głośnego wywiadu kremlowskiej agencji informacyjnej RIA Nowosti. Powiedział w nim, że zbliżenie z Rosją wzmocniłoby Polskę10.

We wrześniu Mateusz Morawiecki zarzucił Komisji Europejskiej wolę zerwania dialogu z Warszawą w kwestii niezależności polskich sądów11.

W listopadzie premier Morawiecki oskarżył „niemieckie media” (czyli polskie media z niemieckim kapitałem) o ingerowanie w nasze wybory samorządowe12.

28 grudnia Mateusz Morawiecki mianował wiceministrem cyfryzacji posła Adama Andruszkiewicza. Andruszkiewicz to antyzachodni, prorosyjski i probiałoruski nacjonalista. Środkowoeuropejska organizacja ekspercka Political Capital uznaje go za pośrednie narzędzie Rosji. Ministerstwo cyfryzacji to resort kluczowy dla bezpieczeństwa Polski, biorąc pod uwagę działalność internetowych rosyjskich trolli i hakerów. Poseł Andruszkiewicz jest członkiem koła poselskiego Wolni i Solidarni założonego przez ojca premiera, Kornela Morawieckiego, człowieka o poglądach prorosyjskich. Sześć dni po nominacji Mateusza Morawieckiego na wiceministra Morawiecki senior przyznał przed kamerami TVN, że konsultował się z posłem Andruszkiewiczem w sprawie polityki wschodniej. „Miał podobne zapatrywania” – powiedział Morawiecki senior.


Rok 2019

W lutym na łamach „Le Figaro” Mateusz Morawiecki wrócił do tematu rzekomych „ukraińskich uchodźców”. W wywiadzie dla francuskiej gazety oświadczył, jakoby Polska przyjęła ich… 1,5 mln (w tym 150 tys. z Donbasu)13.

W marcu gabinet Morawieckiego przy udziale samego premiera zapowiedział wojnę handlowo-prawną z Unią Europejską. Rząd m.in. miałby nakazać sklepom, aby co najmniej połowa towarów na ich półkach pochodziła z Polski. Byłoby to pogwałcenie podstawowej zasady UE, jaką jest swoboda przepływu unijnych towarów i zakaz ich dyskryminacji ze względu na kraj pochodzenia14.

W kwietniu Mateusz Morawiecki poleciał do Stanów Zjednoczonych, gdzie wystąpił m.in. na Uniwersytecie Nowojorskim. Podczas tego wystąpienia przedstawił prozachodnią Polskę z lat 1989–2015 jako kraj, który nie wyzwolił się z więzów… stalinowskiego sądownictwa. O ile wiadomo, mimo starań polskich dyplomatów żaden z przedstawicieli amerykańskich władz nie zechciał się spotkać z Morawieckim15.

Wcześniej, w październiku 2018 r., doszło do jeszcze jednego wydarzenia. Na tyle ważnego, że wyjmuję je z porządku czasowego i przedstawiam na końcu kalendarium. Otóż portal Onet.pl opublikował wtedy artykuł pt. Afera taśmowa. Morawiecki wiedział, że został nagrany. Chodziło oczywiście o słynną aferę taśmową z 2014 r., kiedy to upubliczniono nagrania z urządzeń podsłuchowych nielegalnie zamontowanych w warszawskiej restauracji Sowa & Przyjaciele. Urządzenia te w latach 2013–2014 potajemnie nagrywały poufne rozmowy najważniejszych wówczas polskich polityków. W czerwcu 2014 r. liczne (choć nie wszystkie) nagrania zostały upublicznione. Wybuchł wielki skandal. Wybuchł – i pogrążył rządzącą partię, Platformę Obywatelską (PO), której liderzy i dygnitarze nieświadomie dali się nagrać. Razem z nimi w 2013 r. dał się również nagrać prezes banku BZ WBK Mateusz Morawiecki, który wówczas też związany był z PO (w 2010 r. lider tej partii, ówczesny premier Donald Tusk, powołał go na członka swej Rady Gospodarczej).

Ale w czerwcu 2014 r., gdy taśmy trafiły do nieprzyjaznych Platformie Obywatelskiej mediów, nagranie rozmów Morawieckiego ich nie zainteresowało – ani wtedy, ani w następnych miesiącach. Dziennikarze tych mediów zignorowali taśmy prezesa BZ WBK.

Stało się tak, mimo że Mateusz Morawiecki, doradca Tuska, na nagraniu wypowiadał się w sposób drastyczny:

wyśmiewał się z głupoty Polaków;

cieszył się z niebezpiecznych wypadków popularnego kierowcy rajdowego Roberta Kubicy (gdyż dzięki nim nie musiał wydawać pieniędzy swego banku na sponsorowanie sportowca);

● wreszcie chwalił czasy powojennego niedostatku, gdy pracownicy „zapierdalali za miskę ryżu”.

Wszystko to powinno stanowić łakomy kąsek dla prawicowych mediów, niechętnych PO i popierających jej głównego przeciwnika, czyli Jarosława Kaczyńskiego oraz jego partię Prawo i Sprawiedliwość. A jednak Mateusza Morawieckiego oszczędzono. Prawicowe tygodniki nie opublikowały jego rozmowy. Prawicowi komentatorzy w rodzaju Samuela Pereiry nie publikowali smakowitych cytatów z Morawieckiego na swoich profilach w mediach społecznościowych.

Czyżby prawicowe media wiedziały zawczasu, że w 2015 r. Mateusz Morawiecki może zostać członkiem rządu PiS? A może – co bardziej prawdopodobne – wiedział to ktoś, kto przekazywał i podsuwał prawicowym mediom nagrania polityków?

Tak czy inaczej, Morawieckiego zostawiono w spokoju. Jego oburzające wypowiedzi trafiły do akt śledztwa w sprawie nielegalnych podsłuchów, ale nie do mediów. Dopiero w 2018 r. dokopali się do nich krytyczni wobec PiS dziennikarze Onetu i TVN24. W 2014 r. ton w sprawie afery nadawali inni dziennikarze, ci prawicowi i populistyczni. Za ich sprawą media skoncentrowały się na ministrach platformerskiego rządu: Radosławie Sikorskim, Bartłomieju Sienkiewiczu, Elżbiecie Bieńkowskiej.

Wybuch afery taśmowej oznaczał zmasowany atak na PO i prominentne postaci związane z tą partią (z dziwnym wyjątkiem Mateusza Morawieckiego). Dlatego afera ta stała się jednym z głównych czynników, które dały zwycięstwo Prawu i Sprawiedliwości w wyborach parlamentarnych w 2015 r.

Wiele wskazuje, że PiS mógł dostać ten prezent od Rosjan. Przeprowadzenie i ujawnienie nagrań najprawdopodobniej stanowiło operację zainspirowaną i kontrolowaną przez ludzi Kremla. Do takiego wniosku skłoniło dziennikarskie śledztwo prowadzone przez Grzegorza Rzeczkowskiego, Radosława Grucę i przeze mnie. Z tym wnioskiem zgadzają się eksperci i autorytety tak różne jak Donald Tusk, Timothy Snyder i Jacek Żakowski. Nie ma wątpliwości, że organizator nielegalnych nagrań, biznesmen Marek Falenta, na wiele sposobów był zależny od Rosji – jako importer syberyjskiego węgla i dłużnik kopalni należącej do Kremla, blisko powiązany z ludźmi rosyjskiej mafii, która od dziesięcioleci praktykuje nielegalne nagrywanie polityków (wątek ten przedstawię dokładniej w dalszych rozdziałach książki). Obok Falenty kluczową postacią wśród osób zamieszanych w organizację afery taśmowej był jego partner biznesowy, były senator Tomasz Misiak. W artykule z października 2018 r. dziennikarze Onetu przedstawili zaskakującą okoliczność dotyczącą Misiaka. Zgodnie z ich ustaleniami Tomasz Misiak jest dobrym znajomym Mateusza Morawieckiego. Za pośrednictwem Morawieckiego Misiak intensywnie zabiegał o posadę dla jednego ze swoich kolegów (Macieja Wituckiego, który odchodził z Telekomunikacji Polskiej SA i chciał wylądować w wielkim koncernie wydobywczo-metalurgicznym KGHM). Więcej: Misiak ostrzegł Morawieckiego, że ten został nielegalnie nagrany w restauracji16! Z jakiego źródła pochodzą te informacje? Najlepiej poinformowanego, choć niekoniecznie zachwyconego koniecznością ich udzielania. Źródłem tym był sam Mateusz Morawiecki, gdy zeznawał przed funkcjonariuszami Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Podczas śledztwa w sprawie afery taśmowej przesłuchali oni przyszłego premiera w dniu 8 grudnia 2014 r. Niecałe cztery lata później do tych zeznań dotarł Onet.

 

CZĘŚĆ PIERWSZA
Premier z taśmy

Zatem zasadne jest pytanie, co łączy Morawieckiego z rosyjską operacją, jaką była afera taśmowa.

Publikując swój artykuł w 2018 r., dziennikarze Onetu najwyraźniej mieli świadomość wagi tego pytania. Tekst rozpoczęli właśnie tak: „Mateusz Morawiecki jako prezes banku utrzymywał kontakty z Tomaszem Misiakiem, biznesowym współpracownikiem Marka Falenty, bohatera afery taśmowej. W ABW Morawiecki zeznał, że to od Misiaka dowiedział się, że był nagrywany w restauracji Sowa i Przyjaciele”.

Niestety pozostałe media, które zajęły się obecnością Morawieckiego w aferze taśmowej, skoncentrowały się na czymś innym. Nie na tym, że człowiek, który mógł być zamieszany w rosyjską operację dywersyjną, znał się dobrze z późniejszym premierem i ostrzegł go przed tą operacją. Większym zainteresowaniem dziennikarzy cieszyła się treść rozmowy Morawieckiego z restauracji i jego wypowiedzi.

Emocje wzięły górę nad analizą, co poniekąd zrozumiałe. Nad nagranymi wypowiedziami Morawieckiego trudno przejść do porządku dziennego. Są bowiem kompromitujące. Jak wspominałem wcześniej, obecny premier Prawa i Sprawiedliwości (partii, która chce uchodzić za hojnego przyjaciela ludu) mówił, że gospodarka się rozwija, gdy pracownicy „zapierdalają za miskę ryżu”. I mówił to, zajadając przysmaki w drogiej restauracji. Naśmiewał się też z „głupoty” obywateli. Krytykował ich oczekiwania – rzekomo nadmierne – wobec życia i wobec państwa. Z punktu widzenia wyborców PiS kompromitację mogło stanowić również to, że Morawiecki wychwalał kanclerz Niemiec Angelę Merkel17. Partia rządząca w Polsce traktuje ją bowiem jak wroga.

Po tych publikacjach Mateusz Morawiecki może się przedstawiać jako jedna z ofiar afery taśmowej. W końcu nagrano go bez jego wiedzy i zgody. Nie powinno nam to jednak przesłaniać tego, że Morawiecki jest przede wszystkim beneficjentem afery. Nagrania ujawnione w 2014 r. pomogły mu zostać wicepremierem i premierem. To nie jego rozmowy trafiły na okładki gazet przed wyborami w 2015 r. To nie on był wówczas celem ataków, mimo że znano go szeroko w kręgach politycznych, finansowych i medialnych jako członka ówczesnej elity władzy, doradcę Tuska i bliskiego znajomego Jana Krzysztofa Bieleckiego. Tymczasem nagrania rozmów innych, nieraz mniej znanych i znaczących członków tej elity, zostały ujawnione przez media, które drobiazgowo roztrząsały ich treść.

W tamtym okresie aferę taśmową nagłaśniała głównie firma PMPG SA, a dokładnie jej tygodniki „Wprost” i „Do Rzeczy”. Ze wszystkich mediów to „Wprost” jako pierwsze ujawniło istnienie nagrań i opublikowało ich treść. Sekwencja zdarzeń wskazuje, że „Wprost” i „Do Rzeczy” miały dostęp do nagrań, zanim trafiły one gdzie indziej. Ta przewaga dała obu tygodnikom zasadniczy wpływ na tok debaty publicznej. To za ich sprawą media postawiły pod pręgierzem liderów Platformy Obywatelskiej i innych przedstawicieli ówczesnej elity władzy. Jednak z nieznanych przyczyn dziennikarze PMPG SA pominęli Morawieckiego.

Nagrania jego rozmów o „misce ryżu” i głupocie ludzi zostały nagłośnione dopiero w 2018 r. A wtedy nie bardzo mu zaszkodziły. W poprzednich trzech latach Polki i Polacy usłyszeli tyle wyzwisk, zobaczyli tyle pogardy, że słowa Mateusza Morawieckiego nie wywołały wstrząsu. Dotyczyło to też zwolenników partii, której lider zrobił Morawieckiego premierem. Także dlatego, że słowa dla wielu wyborców PiS mają mniejsze znaczenie. PiS przekonuje ich do siebie nie za pomocą argumentów werbalnych, tylko brzęczących. Może być i miska ryżu, skoro partia rządząca krasi ją zasiłkami, maści dodatkową emeryturą… Pytany o wypowiedzi swego faworyta Jarosław Kaczyński powiedział, że to „męski język”. A zwolennicy Kaczyńskiego, jak się zdaje, zgodzili się z tą oceną.

To tłumaczy, czemu upublicznione w 2018 r. nagrania Morawieckiego w tak niewielkim stopniu mu zaszkodziły. Tu również trzeba szukać odpowiedzi na pytanie, dlaczego nagrania z 2014 r. tak bardzo zaszkodziły PO.

To drugie pytanie dręczyło wielu obserwatorów. Niektórych nadal dręczy, gdyż w świetle cynizmu i korupcji rządów PiS w latach 2015–2019, afera taśmowa z 2014 r. może wzbudzać wręcz życzliwe uczucia. Co nagrano w restauracji? Co ujawniły media? To, że politycy rządzącej Platformy Obywatelskiej i inni przedstawiciele elity władzy spożywali obiady za 800 zł w warszawskiej restauracji Sowa & Przyjaciele. Z ich rozmów biło poczucie cynizmu i przepychu władzy („Za 6 tys. zł to pracuje złodziej albo idiota” „Te ośmiorniczki to ho, ho, ho!”) niekiedy okraszone przekleństwami. Ale nie wyszły na jaw żadne krwawe zbrodnie ani miliardowe afery. Raczej wady dość powszechne: pieczeniarstwo, kumoterstwo, wyniosłość, wulgarny język.

Jednak to właśnie ujawnienie tych banalnych wad podstawiło nogę platformerskiej elicie, która wcześniej zdawała się nie do pokonania. Był to moment, gdy Polska czuła się znudzona rządami PO, które odczuwano jako zastój i bierność. Tymczasem wśród pracowników i młodzieży trwał ferment. Nieprzerwany wzrost gospodarczy już nie cieszył. Polki i Polacy mieli dość dominującej od ćwierć wieku neoliberalnej retoryki, zgodnie z którą sukcesy kraju były zasługą przedsiębiorców (a ciężka praca na rzecz przedsiębiorcy stanowiła zaszczyt dla pracownika). Wyborcy odkrywali na nowo, że mają także prawa socjalne. Nie chcieli już więcej słyszeć o rosnącym dobrobycie, chcieli go posmakować. I to własnymi ustami, nie ustami swoich ministrów. Co więcej, nie tylko o żołądek i portfel tutaj chodziło. Polki i Polacy pragnęli być dumni ze swego państwa. Chcieli końca trwającej od ćwierćwiecza postkomunistycznej prowizorki i nieprzejrzystości. Gdy usłyszeli, jak dygnitarze nazywają państwo polskie „chujem, dupą i kamieni kupą”, zachwycając się zarazem ośmiorniczkami za 800 zł, zatrzęśli się ze złości. Jedni uwierzyli, że katolickie Prawo i Sprawiedliwość kieruje się bardziej rygorystycznymi zasadami niż cyniczni smakosze z luksusowej restauracji. Inni uznali, że obie największe partie – PiS i PO – są w tym samym stopniu złe, więc nie poszli do wyborów.

Efekt znamy: szeregowy poseł Jarosław Kaczyński rządzi Polską, a na czele rządu stoi jego protegowany Mateusz Morawiecki. Ich rozrywki kosztują więcej niż 800 zł. Koszty idą w miliardy. Te policzalne, ale należy się obawiać także strat niepoliczalnych i wielopokoleniowych, gdyż obaj liderzy wspólnie gwałcą podstawowe standardy demokratycznego państwa prawa i cywilizacji zachodniej. To, że część z rozrzucanych miliardów służy łataniu (bo przecież nie naprawianiu) socjalnych zaniedbań poprzednich rządów, niewielką jest pociechą. Zapewne przynosi to ogromną ulgę wielu biednym ludziom. Jednak trudno nie martwić się tym, że zamiast przemyślanej polityki socjalnej i emancypacji warstw niezamożnych widzimy próbę ich zniewolenia. Kij w postaci marchewki może być bardziej niebezpieczny niż zwykły kij.

Jak w tym wszystkim odnajduje się Mateusz Morawiecki, były neoliberalny bankowiec, który polskim pracownikom chciał oferować ciężką pracę za miskę ryżu? Znakomicie. Nie tylko został wicepremierem i premierem, lecz także, a może przede wszystkim stał się ulubieńcem Jarosława Kaczyńskiego. Rzecz jasna, Morawiecki ma w PiS wielu wrogów. Stanowi ciało obce w obozie władzy ze względu na swą przeszłość „bankstera” i doradcy lidera PO, Donalda Tuska. Niezbyt lubią go wyborcy Prawa i Sprawiedliwości, których drażni jego biznesowa aparycja i korporacyjny sposób bycia (wielu z nich wolało poprzednią premier Beatę Szydło, „kobietę z ludu”). Mimo to Kaczyński wciąż lansuje Morawieckiego jako swego następcę wbrew wewnątrzpartyjnym spiskom i intrygom. Może prezes PiS wie, że niedługo przyjdą trudne czasy, pieniądze się skończą, marchewka stanie się kijem – i bankowy, biznesowy Morawiecki to jedyny lider obozu rządzącego, który zdobędzie się na cięcia socjalne? Jedyny, który będzie umiał wynegocjować wsparcie dla Polski za granicą, w świecie międzynarodowej finansjery?

Jedno jest pewne. W 2014 r. zaczął się wielki wzlot Mateusza Morawieckiego. Bankowiec znalazł się na szczytach władzy za sprawą kilku ośmiorniczek. Jak również kilku „pluskiew” – czyli urządzeń podsłuchowych nielegalnie zamontowanych w warszawskiej restauracji Sowa & Przyjaciele.

Czy miał jakiś związek ze zorganizowaniem tej operacji?

Wiemy już, że dobrze znał przynajmniej jednego z jej prawdopodobnych organizatorów.

WIELKIE PRZESUNIĘCIE

Znaczenie rządów PiS dla naszego codziennego życia. Koniunktura, tyrania i nędza. Polska przesunięta na Wschód. Nieistniejące Międzymorze. Afera taśmowa, czyli zemsta Putina na polskich prozachodnich elitach

Co nas to obchodzi? – zapyta sceptyk (albo raczej cynik). Co nas obchodzi to, że kilka lat temu doszło do intrygi, dzięki której jedna partia obaliła drugą, a pewien bankowiec został premierem? Nawet jeśli stało się to przy udziale nieprzyjaznego mocarstwa, nawet jeśli osłabia to struktury naszego państwa – to przecież nic strasznego się nie dzieje. Politycy zawsze kradną i marnują pieniądze. Może trzeba się cieszyć, że pisowcy robią to tak jawnie i bezczelnie. W ten sposób łatwiej policzyć straty, które zresztą nie zaszkodziły dotąd gospodarce albo zaszkodziły w ograniczonym stopniu. Oczywiście, ich najgorsze skutki mogą przyjść z opóźnieniem, ale na razie koniunktura trwa. A jeśli się załamie, to przecież bankowiec Morawiecki właśnie po to został premierem, aby w razie załamania gospodarczego wyprowadzić Polskę na prostą.

Niestety, chodzi o sprawy znacznie istotniejsze niż chwilowy triumf populizmu. Chodzi o to, jak będziemy żyć przez następne lata i dziesięciolecia. Chodzi o treść naszej codziennej egzystencji. Przykład Wenezueli pokazuje nam, jak może się skończyć przekupywanie społeczeństwa przez agresywnych, wspieranych przez Kreml populistów. Dzieci tego kraju, mimo jego ogromnych bogactw naturalnych, rozgrzebują śmietniki w poszukiwaniu resztek jedzenia. Ale nie trzeba sięgać tak daleko. Sąsiadujemy przecież z Rosją, krajem jeszcze bogatszym w złoża, o wielkiej kulturze i wysokim poziomie edukacji. Krajem tym rządzi populistyczny dyktator Władimir Putin. Trzeba mu przyznać jedno: przez dłuższy czas umiał zaspokoić podstawowe potrzeby egzystencjalne rosyjskiej prowincji. Emeryci z wiosek pod Tułą, Rostowem i Krasnojarskiem mieli chleb i cebulę, nawet jajka i olej. Nie wiadomo jednak, jak ich los będzie wyglądać teraz, gdy polityka Putina wpędziła Rosję w problemy gospodarcze. A wyrażenie „problemy gospodarcze” w Rosji ma inne znaczenie niż w Polsce. Znaczy ono – nawet dziś, 30 lat po upadku komunizmu – że pewnego dnia ze sklepów może zniknąć np. ser we wszelkich postaciach. Na początku 2019 r. Federalna Służba Statystyki Państwowej (Rosstat) opublikowała szokujący raport o ubóstwie w Rosji. Okazuje się, że 19 mln Rosjan żyje w ubóstwie, a 80 proc. rosyjskich rodzin deklaruje, że ledwo wiąże koniec z końcem18.

Tak jest w tyraniach, w których wszystko zależy od kaprysów i błędów tyrana. Tak jest w społeczeństwach, które odrzucają standardy demokracji zachodniej. Jeżeli Polska definitywnie je odrzuci, nasze życie codzienne się zmieni. Niczego nie będziemy mogli być pewni. Ani tego, że w sklepie będzie ser, ani tego, że policjant nie połamie nam kończyn bezkarnie. Do obecnych strachów – takich jak strach przed kredytem, utratą pracy, biedą, chorobą – dojdzie strach przed politykami wielkimi i małymi. Włącznie z wójtem czy radą dzielnicy, którą dotąd mogliśmy ignorować. Na każdym kroku, w każdym zakątku potrzeby partii rządzącej staną się ważniejsze od potrzeb obywatela. Krytyka jej poczynań zostanie uznana za zdradę i bezprawny, antypaństwowy bunt (tak zresztą już jest przedstawiana w państwowych mediach posłusznych partii rządzącej). Nasze społeczeństwo straci podmiotowość – i straci je także państwo. Rząd, który rządzi z łaski Putina, będzie skazany na sojusz z Putinem – choćby nawet miał za sobą długą historię używania i nadużywania antyrosyjskiej retoryki. Będzie skazany na ten sojusz także dlatego, że innych sojuszników utraci. Zresztą, już ich traci. Polska od trzech i pół roku nieustannie i notorycznie łamie zachodnie standardy, więc przestaje się cieszyć zaufaniem swoich zachodnich partnerów. Do kraju, w którym sędziowie zależni są od kaprysu polityka, nawet na wakacje przyjeżdża się mniej chętnie. Każdy inwestor co najmniej dziesięć razy się zastanowi, zanim zainwestuje pod jurysdykcją Jarosława Kaczyńskiego (szczególnie teraz, gdy ujawniono, że prokuratura boi się zbadać operacje biznesowe samego Kaczyńskiego związane ze spółką Srebrna, choć austriacki kontrahent zgłasza popełnienie przestępstwa). Inna istotna okoliczność: zagraniczni partnerzy biznesowi i polityczni nie traktują poważnie rządu, który używa mediów publicznych, by regularnie okłamywać rodaków. Wiedzą, że taki rząd mniej obawia się kompromitacji wobec swoich wyborców, zatem zachowuje się bardziej nieodpowiedzialnie. Straciliśmy więc wiarygodność jako partnerzy w biznesie i dyplomacji. O kwestiach militarnych wolę już nie wspominać.

Dlatego pytanie zasugerowane przez portal Onet, pytanie o możliwy udział Morawieckiego w aferze taśmowej, dotyczy czegoś więcej niż jego ewentualne uczestnictwo w intrydze politycznej. Chodzi nie tylko o współudział w wielkim przemeblowaniu polskiej sceny politycznej w latach 2014–2015. Przede wszystkim chodzi o współudział w przygotowaniu wielkiego przesunięcia geopolitycznego z lat 2015–2019. Albowiem macki ośmiorniczek i łapki „pluskiew” nie tylko przewróciły do góry nogami polską politykę wewnętrzną. Stało się coś gorszego: te macki i łapki naderwały więź, która przez ostatnie 30 lat łączyła nas z Europą Zachodnią. Nasz kraj zaczął się oddalać od Unii Europejskiej. Przesunięto nas z Zachodu na Wschód – ku Kremlowi i Putinowi, ku postsowieckim tyraniom, w których dyktator decyduje o wszystkim, uszczęśliwiając i unieszczęśliwiając lud zależnie od swych przelotnych kaprysów i możliwości.

Politycy obozu rządzącego i sprzyjający im publicyści – jak się zdaje – sugerują nieraz, że oddalenie od Zachodu niekoniecznie oznacza zbliżenie ze Wschodem. Że Polska oddala się w strefę neutralną. Kłamią albo się łudzą, bo taka strefa zwyczajnie nie istnieje.

Mam tu na myśli lansowaną przez liderów PiS ideę Międzymorza, względnie Trójmorza, czyli konfederacji państw położonych między Bałtykiem, Adriatykiem i Morzem Czarnym. Właściwszym określeniem byłoby jednak „Międzymocarstwie”. Chodzi przecież o państwa położone między dwoma mocarstwami, Zachodnią Europą i Rosją (albo po prostu między Zachodem i Rosją). Ideę takiej konfederacji lansuje również premier Morawiecki. Radykalni prawicowcy podejrzewają go o brak entuzjazmu w tej kwestii, jednak Morawiecki ma swoją „międzymorską” wizję, którą przedstawił w 2018 r. na Szczycie Inicjatywy Trójmorza w Bukareszcie. Według Morawieckiego Trójmorze miałoby nadal stanowić część Unii Europejskiej, ale co do niektórych spraw integrowałoby się w swoich własnych ramach. Do tych specyficznie trójmorskich kwestii miałoby należeć… cyberbezpieczeństwo19. Każdy, kto wie, jak bardzo jesteśmy wystawieni na cyberataki hakerskie i dezinformacyjne ze strony Kremla, ten zadrży na myśl, że moglibyśmy w tej kwestii „integrować się w ramach Trójmorza” – czyli wciąż odstając od zachodnich standardów. Zadrży jeszcze bardziej, jeśli wspomni o nominacji antyzachodniego nacjonalisty Andruszkiewicza na wiceministra cyfryzacji.

Prawda jest taka, że między Zachodem a Rosją nie istnieje żadne Międzymorze czy Trójmorze. Ani w „wersji hard”, czyli oderwanej od Unii Europejskiej, ani w „wersji soft” czy też „software”, którą próbuje nas uspokajać Morawiecki. Nie istnieje żadna konfederacja neutralnych państw konserwatywnych, w której szeregach Polska mogłaby się schronić – nie mówiąc o przewodzeniu takiej konfederacji. Praga i Budapeszt, gdy odwracają się od Berlina i Brukseli, to patrzą na Moskwę, nie na Warszawę.

Zatem nasz kraj nie odpływa na neutralne wody. Nasz kraj rozpoczął dryf na Wschód, ku Kremlowi. Wiemy już, że zwrot nie jest dziełem przypadku. Wielkie zamieszanie lat 2014–2015, które wyniosło do władzy Kaczyńskiego i Morawieckiego, było wynikiem działań rosyjskich służb specjalnych. Jak uważa światowy autorytet w dziedzinie najnowszej historii Europy Środkowo-Wschodniej, profesor Timothy Snyder, władcy Kremla postanowili ukarać Platformę Obywatelską za wsparcie dla Ukrainy w latach 2013–2014. Państwo to uparcie starało się zbliżyć do Zachodu i Unii Europejskiej, wyrywając się z rosyjskiej strefy wpływów. Liderzy PO popierali dążenia Ukraińców. „Polski rząd Platformy Obywatelskiej pod przewodnictwem premiera Donalda Tuska wspierał zbliżenie Ukrainy do Europy. Na Majdanie powiewały polskie flagi […]. Wkrótce potem polski rząd został zniszczony. Upubliczniono nagrania prywatnych rozmów prowadzonych […] przez polityków PO” – pisze Snyder20. A gdy Rosja napadła na ukraiński Donbas i zagarnęła ukraiński Krym, usilne starania Tuska w europejskich stolicach przyczyniły się znacząco do wprowadzenia unijnych sankcji wobec agresora. Premier Tusk zapewne nie wiedział wtedy, że Moskwa szykuje brudny odwet. Szkoda, że nie zabezpieczył siebie i Polski przed prowokacją. Gdy afera taśmowa wybuchła, Tusk mówił to samo co Snyder, choć w mniej dosłowny sposób. Publicznie zasugerował, że scenariusz afery mógł zostać pisany obcym alfabetem. Mogło chodzić tylko o cyrylicę, ponieważ w swej wypowiedzi Tusk wspomniał o Rosji i jej interesach paliwowo-eksportowych. Powiedział, że podsłuchy „mają związek z osobami, które działały w dziedzinie połączeń gazowych między Polską a Rosją […] W tle jest handel węglem zza wschodniej granicy, na wielką skalę […]. Ten, kto podjął decyzję o podsłuchiwaniu i ujawnieniu podsłuchów, pisze scenariusz w konspiracji, a jego efektem są straty dla państwa polskiego, a nie zyski. Nie wiem, jakim alfabetem jest pisany, ale wiem, kto może być beneficjentem chaosu państwa polskiego, nie mam co do tego żadnych wątpliwości”21.

Jednak rząd Tuska i jego partia nie ujawniły rosyjskich powiązań Falenty, przez co odwetowa operacja Rosjan zakończyła się pełnym sukcesem. Afera nie tylko wybuchła, lecz także obaliła prozachodnie władze Polski.

  Wicepremier Morawiecki: zostaliśmy zaproszeni do udziału w prywatyzacji na Białorusi, Polskie Radio, 24 października 2016, <https://www.polskieradio.pl/75/921/Artykul/1684439,Wicepremier-Morawiecki-zostalismy-zaproszeni-do-udzialu-w-prywatyzacji-na-Bialorusi>.   L. Bershidsky, How Western Capital Colonized Eastern Europe, Bloomberg.com, 12 września 2017, <https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2017-09-12/how-western-capital-colonized-eastern-europe>.   R. Su, Trzy błędy wicepremiera Morawieckiego, Więź.com.pl, 24 listopada 2017, <http://wiez.com.pl/2017/11/24/trzy-bledy-wicepremiera-morawieckiego/>.   Morawiecki: To Niemcy zgotowali Żydom ten los. To nie byli żadni naziści, kosmici nie wiadomo skąd, Dziennik.pl, 26 listopada 2017, <https://wiadomosci.dziennik.pl/polityka/artykuly/563370,szydlo-niemcy-postanowili-unicestwic-zydow-polakow-i-inne-nacje.html>.   P. Barejka, Poroszenko: Wypowiedź Morawieckiego skrajnie szkodliwa, Wp.pl, 17 lutego 2018, <https://wiadomosci.wp.pl/poroszenko-wypowiedz-morawieckiego-skrajnie-szkodliwa-6221416012961409a>.   T. Bielecki, Czy premier Morawiecki wmawiał papieżowi Franciszkowi, że Polska przyjmuje setki tysięcy uchodźców z Ukrainy?, OKO.press, 7 czerwca 2018, <https://oko.press/czy-premier-morawiecki-wmawial-papiezowi-franciszkowi-ze-polska-przyjmuje-setki-tysiecy-uchodzcow-z-ukrainy/>.   Pawło Klimkin: „Polscy politycy mówią o Ukraińcach jako uchodźcach. To kompletna bzdura”, Wp.pl, 12 stycznia 2018, <https://wiadomosci.wp.pl/pawlo-klimkin-polscy-politycy-mowia-o-ukraincach-jako-uchodzcach-to-kompletna-bzdura-6208451119437441a>.   K. Kołodziejczyk, Ustawa o IPN. Morawiecki zapytany o ekspresowe tempo prac, Wp.pl, 27 czerwca 2018, <https://wiadomosci.wp.pl/ustawa-o-ipn-morawiecki-zapytany-o-ekspresowe-tempo-prac-6267418090681985a>; Premier o ustawie o IPN: wymyśliliśmy dobry ruch, ale potem wymyśliliśmy jeszcze lepszy, Tvn24.pl, 30 czerwca 2018, <https://www.tvn24.pl/wiadomosci-z-kraju,3/morawiecki-o-ustawie-o-ipn-wymyslilismy-dobry-ruch-a-potem-lepszy,850147.html>.   T. Piątek, Fundacja z USA, „polski Holocaust” i generał z Izraela, Wyborcza.pl, 22 lutego 2018, <http://wyborcza.pl/7,75399,23060248,fundacja-z-usa-polski-holocaust-i-general-z-izraela.html>.   R. Imielski, Kornel Morawiecki prosi Putina o gest życzliwości. I mówi, że wschodniej Ukrainie bliżej do Rosji niż Kijowa, Wyborcza.pl, 6 lipca 2018, <http://wyborcza.pl/7,75398,23641878,kornel-morawiecki-prosi-putina-o-gest-zyczliwosci-i-mowi-ze.html>; P. Kośmiński, Kornel Morawiecki: Zbliżenie z Rosją wzmocni nas na arenie międzynarodowej, Wyborcza.pl, 14 lipca 2018, <http://wyborcza.pl/7,75398,23673441,kornel-morawiecki-zblizenie-z-rosja-wzmocni-nas-na-arenie-miedzynarodowej.html>.   Premier Mateusz Morawiecki: Komisja Europejska działa, jakby chciała zerwać dialog, Wyborcza.pl, 25 września 2018, <http://wyborcza.pl/7,75398,23965588,premier-mateusz-morawiecki-komisja-europejska-zrywa-dialog.html>.   Mateusz Morawiecki: niemieckie media bardzo uaktywniły się w kampanii samorządowej, Wirtualnemedia.pl, 2 listopada 2018, <https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/mateusz-morawiecki-niemieckie-media-bardzo-uaktywnily-sie-w-kampanii-samorzadowej>.   J. Ceglarz, Morawiecki w „Le Figaro”: czy mam przypominać, że przyjęliśmy 1,5 mln Ukraińców?, Money.pl, 10 lutego 2019, <https://www.money.pl/gospodarka/morawiecki-w-le-figaro-czy-mam-przypominac-ze-przyjelismy-15-mln-ukraincow-6347984967051393a.html>.   P. Miączyński, Marki własne sieci znikną? Premier Morawiecki chce pod flagą biało-czerwoną wywołać wojnę handlową z UE, Wyborcza.pl, 4 marca 2019, <http://wyborcza.pl/7,155287,24515178,premier-morawiecki-chce-pod-flaga-bialo-czerwona-wywolac-wojne.html>.   http://wyborcza.pl/7,75399,24682108,morawiecki-w-usa-zmiany-w-sadownictwie-jak-rozliczenie-z-francuskimi.html>, <https://koduj24.pl/w-usa-rzadzacym-zabraklo-czasu-dla-morawieckiego>.   M. Baczyński, K. Dziubka, A. Gajcy, J. Schwertner, A. Stankiewicz, Afera taśmowa. Morawiecki wiedział, że został nagrany, Onet.pl, 11 października 2018, <https://wiadomosci.onet.pl/tylko-w-onecie/afera-tasmowa-morawiecki-wiedzial-ze-zostal-nagrany/v1443zx>.   M. Krzymowski, Taśma premiera. Co Morawiecki mówił na nagraniu z Sowa i Przyjaciele, Newsweek.pl, 1 października 2018, <https://www.newsweek.pl/polska/polityka/tasmy-mateusza-morawieckiego-co-mowil-w-restauracji-u-sowy/2ywn6n6>.   Niemal 19 milionów ludzi żyje w ubóstwie. Raport o rosyjskiej biedzie, Tvn24.pl, 4 kwietnia 2019, <https://fakty.tvn24.pl/fakty-o-swiecie,61/bieda-w-rosji-w-ubostwie-zyje-19-milionow-ludzi,924618.html>.   „Nie powinniśmy pytać, co Europa może zrobić dla nas, ale co my możemy zrobić dla Europy”, Tvn24.pl, 18 września 2018, <https://www.tvn24.pl/wiadomosci-ze-swiata,2/premier-mateusz-morawiecki-na-szczycie-inicjatywy-trojmorza,869302.html>.
20T. Snyder, Droga do niewolności, Kraków 2019, s. 260–261.
  M. Chądzyński, J. Kapiszewski, O co chodziło Tuskowi, gdy mówił o podsłuchach, Gazetaprawna.pl, 26 czerwca 2014, <https://www.gazetaprawna.pl/artykuly/806152,o-co-chodzilo-tuskowi-gdy-mowil-o-podsluchach.html>.