Jak złożyć statyczną oraz interaktywną książkę. Skład tekstu ciągłego w języku polskim (InDesign, Adobe Animate). Wydanie IITekst

Przeczytaj fragment
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa

Krzysztof Wołk

Jak złożyć statyczną oraz interaktywną książkę.

Skład tekstu ciągłego w języku polskim (InDesign, Adobe Animate).

Wydanie II


Wydawnictwo Psychoskok

Konin 2021

Krzysztof Wołk „Jak złożyć statyczną oraz interaktywną książkę.

Skład tekstu ciągłego w języku polskim (InDesign, Adobe Animate). Wydanie II”

Copyright © by Krzysztof Wołk, 2021

Copyright © by Wydawnictwo Psychoskok Sp. z o.o. 2021

Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część niniejszej publikacji nie

może być reprodukowana, powielana i udostępniana w

jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy.

Redaktor prowadząca: Renata Grześkowiak

Projekt okładki: Krzysztof Wołk

Skład epub, mobi i pdf: Kamil Skitek

ISBN: 978-83-8119-786-1

Wydawnictwo Psychoskok Sp. z o.o.

ul. Spółdzielców 3, pok. 325, 62-510 Konin

tel. (63) 242 02 02, kom. 695-943-706

http://www.psychoskok.pl/ http://wydawnictwo.psychoskok.pl/ e-mail:wydawnictwo@psychoskok.pl


Wstęp

Niniejsza książka jest poświęcona podstawowym zasadom składu tekstu ciągłego w programie InDesign. Nauczymy się jak poprawnie składać książkę w języku polskim.

Czytelnik dowie także jak tworzyć interaktywne cyfrowe publikacje i tworzyć interaktywne komponenty w programach takich jak Adobe Animate. Czytelnik nauczy się przy tym przygotowywać książki do publikacji cyfrowej jak i do druku klasycznego.

Minimalne wymagania jakie są potrzebne, aby poradzić sobie z ta publikacja, to podstawowa znajomość poruszania się w programach firmy Adobe. Jeżeli państwo nie pracowali w żadnym z programów Adobe, to nie będzie łatwo poradzić sobie z tym zadaniem. Staram się zawsze w najprostszy sposób pokazywać co jak należy zrobić. Nie zmienia to faktu, że niezbędne są pewne podstawy. W razie potrzeby zachęcam do zapoznania się z inna moja książka o Grafice 2D – bez wątpienia będzie to dobry wstęp do świata aplikacji Adobe jak również niezbędna cegiełka do tworzenia ilustracji do książki jak i komponentów interaktywnych. Poza znajomością podstawową programów Adobe, wymagana jest również podstawowa wiedza z zakresu zasad interpunkcji i gramatyki języka polskiego. Jest to wiedza z zakresu szkoły podstawowej.

W dzisiejszych czasach w erze Internetu bardzo często bagatelizuje się poprawne użycie odpowiednich znaków typograficznych w języku polskim. Te zasady obowiązują w składzie ciągłym i są niezbędne, aby poprawnie (profesjonalnie) zajmować się dziedziną składu tekstu. Wszystkie te zasady mają na celu ułatwić czytelnikowi przygodę, jaką jest czytanie książki. Po wielu latach niekonsekwencji w ich stosowaniu, wraca się do nich. Najlepsze studia projektowe w Polsce wracają do starych zasad składu tekstu w języku polskim. Jeżeli planują Państwo robić to trybie pracy „jakoś to będzie”, to lepiej żebyście nie zajmowali się tym zagadnieniem w przyszłości.


CZĘŚĆ 1. Adobe InDesign


1. Skład książki w Adobe InDesign


1.1. Konfiguracja programu InDesign

Pierwszą rzeczą, jaką musimy zrobić, jest właściwe ustawienie programu InDesign tak abyśmy mogli zobaczyć wszystkie niuanse dotyczące składu obowiązującego w języku polskim. Ustawienia programu po jego uprzednim zainstalowaniu nie będą dostatecznie zaawansowane, aby móc profesjonalnie podejść do tej kwestii.

Uwaga: Za pierwszym razem optymalnym rozwiązaniem jest wprowadzenie tych zmian w otwartym dokumencie tak, aby zmiany były wyraźnie widoczne. Jeśli chodzi o mnie, dzięki mojemu doświadczeniu, jestem już świadoma zmian, które będą miały miejsce, i są one dla mnie jasne. W przypadku osoby początkującej najlepiej by było, gdyby wpierw wykonała ustawienia przedstawione poniżej na otwartym dokumencie. Dopiero po zaobserwowaniu zmian, można je wprowadzić w programie już na stałe .

Na początek uruchamiamy program InDesign i przed otwarciem jakiegokolwiek dokumentu musimy dokonać zmian w ustawieniach programu (za pierwszym razem należy tego dokonać w otwartym dokumencie). Jeżeli zrobimy to zanim otworzymy jakikolwiek dokument, zostanie to na stałe zapisane przez program w ustawieniach. W innej sytuacji, ustawienia te zostaną tylko i wyłącznie zapisane w dokumencie, który jest aktualnie otwarty, i po jego zamknięciu nie zostaną one zapisane jako podstawowe.

Na sam początek zmusimy program do tego, aby wyświetlał dodatkowe elementy (guides, grids, threads), które mają za zadanie pomóc w projektowaniu składu.

1.1.1. Podgląd Siatki

Na początek włączamy pogląd siatki linii bazowych oraz siatki dokumentu w programie InDesign.

Widok > Siatki i linie > Pokaż siatkę linii bazowych (View>Grids & Guides>Show Baseline Grid)


Widok > Siatki i linie > Pokaż siatkę dokumentu (View>Grids & Guides>Show Document Grid) (tym przypadku nie musimy tego włączać )


W następnej kolejności wprowadzimy zmianę w pewnych ustawieniach siatki, ponieważ aktualne nie są zbyt dobre ani intuicyjne.

Edycja > Preferencje > Siatki (Edit>Preferences>Grids)


Ustawiamy opcje tak, aby linie bazowe były tworzone od krawędzi strony (a nie od jej marginesu) oraz aby siatka dokumentu była dzielona na 12 części (a nie na 8). Dzięki temu siatka dokumentu i linie bazowe będą się na siebie odpowiednio nakładać. Co druga linia dokumentu będzie się pokrywać z siatką linii bazowych. Odległość między liniami siatki dla dokumentu wynosi dokładnie 6 pt.


1.1.2. Przelewane ramki tekstu

Podświetlenie tej opcji musi zostać obowiązkowo uruchomione. Bardzo ważne jest, aby w składzie ciągłym ramki tekstu przelewały się na następną stronę. Domyślnie, nie jest możliwe zaobserwowanie podglądu połączeń między ramkami tekstu.

Widok > Dodatki > Pokaż wątki tekstu (View>Extras>Show Text Thread)


1.1.3. Skład (Composition)


Kerning to proces, który polega na zwiększaniu lub zmniejszaniu odległości między określonymi parami znaków. Światło to proces polegający na rozrzedzaniu lub zagęszczaniu bloku tekstu.

1.1.3.1. Rodzaje kerningu

Procedura kerningu może zostać zautomatyzowana w oparciu o kerning metryczny lub kerning optyczny. W kerningu metrycznym używa się par kerningu, które są obecne w zdecydowanej ilości czcionek. W parach kerningowych znajdują się informacje o odległościach pomiędzy danymi parami znaków. Oto niektóre z nich: LA, P., To, Tr, Ta, Tu, Te, Ty, Wa, WA, We, Wo, Ya i Yo.

Kerning merytoryczny jest domyślnie stosowany przez program InDesign, więc w trakcie importowania lub wpisywania tekstu dane pary są automatycznemu poddawane procesowi kerningu. W celu włączenia kerningu metrycznego wybierz opcję „0”.

Kerning optyczny natomiast wiąże się z dostosowywaniem odstępów pomiędzy sąsiadującymi znakami w oparciu o ich kształty. W niektórych czcionkach można znaleźć szczegółowe specyfikacje par kerningu. Natomiast jeśli czcionka obejmuje jedynie znikome wbudowane funkcje procesu kerningu, albo nie zawiera ich wcale, lub jeśli stosowane są dwa różne kroje lub rozmiary czcionki w słowach znajdujących się w pojedynczym wierszu, użycie opcji kerningu optycznego może okazać się użyteczne.

Kerning optyczny obejmuje dostosowywanie odległości pomiędzy sąsiadującymi znakami w oparciu o ich kształty oraz jest zoptymalizowany w kierunku jego zastosowania dla glifów romańskich. W poszczególnych czcionkach można znaleźć szczegółowe specyfikacje dotyczące par kerningu. Natomiast jeśli w czcionce znajdują się jedynie minimalne wbudowane funkcje procesu kerningu, albo nie ma ich wcale, lub też jeżeli dwa różne kroje lub rozmiary czcionki są stosowane w słowach znajdujących się w jednym wierszu, użycie opcji kerningu optycznego może okazać się użyteczne w tekście łacińskim w dokumencie.

 


Przed użyciem kerningu optycznego do pary „W” i „a” (na górze), oraz po użyciu kerningu (na dole)

Można również stosować kerning ręczny, który idealnie nadaje się do dostosowania odległości pomiędzy dwiema literami. Dochodzi do kumulacji efektów światła i kerningu ręcznego , możliwe jest więc wyregulowanie odstępów pomiędzy danymi parami liter, a następnie zagęszczenie lub rozszerzenie blok tekstu, bez naruszania relatywnych odległości (efektów kerningu) pomiędzy tymi literami.

Widoczna jest różnica dla kerningu pomiędzy słowami a opcją odległości pomiędzy słowami w oknie dialogowym Justowanie. Kerning między słowami jedynie wprowadza zmianę w odległości pomiędzy pierwszym znakiem danego słowa, a odstępem który poprzedza dany znak.


Kerning a światło A. Oryginał B. Po użyciu kerningu pomiędzy literami „W” i „a” C. Po użyciu światła

Uruchamiamy tutaj funkcje podświetlenia wszystkich niestandardowych ustawień (Highlights), które znajdują się w tekście, tj.: zmiany kerningu, nieodpowiedni tracking lub ligatury. Nie wszystkie te podświetlenia wskazują na błąd. Część z nich będzie podświetlana tylko po to, aby przekazać nam informacje o tym, że pewne ustawienia zostały uruchomione.

Zaznaczamy:

– Naruszenia zasad (Keep Violation)

– Naruszenia dzielenia wyrazów I justowania (H&J Violation)

– Własny kerning/światło (Custom TRacking/Kerning)

– Podmienione glify (Substituted Glyphs)


1.1.4. Wyświetlanie ukrytych znaków

Program InDesign oraz edytory tekstowe oferują możliwość wyświetlenia wszystkich znaków na ekranie komputera (Tekst > Pokaż ukryte znaki, Type>Show Hidden Characters). Są to tak zwane znaki specjalne. Spacja jest najbardziej znanym przykładem znaku specjalnego, który nie jest normalnie widoczny. Będą one widoczne w tekście po tym, jak zostanie ona uruchomiona. Program InDesign zaznacza spację w formie kropki na wysokości punktu centralnego linii tekstu (·), a koniec akapitu znajduje się stosunkowo specyficzne odwrócone P (¶) z podwójnym pionowym stemem.


1.2. Style

Teraz przejdziemy do jednego z najistotniejszych aspektów programu InDesign. Dowiemy się w jaki sposób należy style.

Jedna z najbardziej interesujących umiejętności w programie InDesign powiązana jest z ich stosowaniem. Co istotne w przypadku tego rozwiązania , to fakt, że styl, który został raz ustawiony może być stosowany wielokrotnie w różnych lokalizacjach. Wszelkie zmiany wprowadzone w stylu doprowadzą do tego, że miejsca jego zastosowania zostaną samoczynnie zaktualizowane. W tym przypadku pracę związaną ze stylami powinniśmy rozpocząć ustawienia stylu podstawowego [Basic paragraph]. W programie InDesign będzie on stanowić dobry punkt wyjściowy odnośnie składania tekstu w języku polskim. Co nie oznacza końca ustawień. Oznacza to jedynie, że początkowe ustawienia sprawią, że tekst będzie na początku dobrze ułożony.

1.2.1. Ustawienia stylu pod kątem języka polskiego

Nadal nie przechodzimy do tworzenia dokumentu. W zakładce window>styles uruchamiamy panel style akapitowe (paragraph style). Co więcej, zostanie on otworzony wraz z wybranym panelem, okno style znakowe (character style). Idealnie, ponieważ oba te okna bardzo często będą niezbędne.


Wybieramy paragraph style i od razu widzimy w nim styl, który już został stworzony. Nosi on nazwę [Podstawowy akapit (Basic Paragraph)]. Jest to podstawowy styl, który jest zawsze tworzony przez program InDesign. Znajdują się w nim podstawowe ustawienia dotyczące języka, który zostanie użyty. Muszą one ulec zmianie, gdyż na chwilę obecną domyślnie wybrane ustawienia są dostosowane do języka Angielskiego (USA). Musimy je zmienić na Polish.


1.2.1.1. Ogólne (General

Aby wprowadzić zmiany w danym stylu, musimy dwukrotnie kliknąć na jego nazwę. Na początku modyfikacji ustawień programu mamy jedynie możliwość dokonania edycji ustawień wyłącznie jednego podstawowego stylu. Po lewej stronie mamy kategorie, a po prawej stronie parametry ustawień.

Ogólne ustawienia Ogólne (General) są pierwszą kategorią. Po prawej stronie są ustawienia, które dotyczą tzw. dziedziczenia. Ponieważ [Basic paragraph] stanowi styl podstawowy, ustawianie dziedziczenia nie ma najmniejszego sensu w tym momencie. Dopiero następne style, które są tworzone dalej, będą dziedziczyć pewne ustawienia od niego. Zwrócimy na to uwagę w odpowiednim miejscu.


1.2.1.2. Podstawowe formatowanie znakowe (Basic Character Formats)

W tej zakładce możemy dokonywać zmian podstawowych ustawień formatowania czcionek. Począwszy od kroju pisma, potem jego odmianę i stopień pisma, aż do interlinii.

W przypadku font użytego w książce, jego rozpoznawanie na tym etapie jest jeszcze zbytnio złożone. Jest to możliwe, ale konieczne jest poznanie podstawowych zasad typograficznych. Będzie to miało miejsce dopiero w przyszłym semestrze. Na chwilę obecną proponuję, aby wykorzystywać tylko dwa kroje pisma. Kroju pisma Minion Pro używajmy do książek złożonych fontem szeryfowym oraz Myriad Pro w przypadku złożonych sans seriffem. Te dwa fonty zostały utworzone przez firmę Adobe i stanowią one zdecydowanie bardziej poprawne wersje takich krojów pism jak, na przykład, Times New Roman czy też Arial. Nie stanowią one być może najbardziej nowoczesnych krojów pism, ale są w zupełności wystarczające do naszych celów. Co więcej, są one standardowo dostępne w pakiecie Adobe oraz mają one bardzo rozbudowaną rodzinę i kompletny zestaw glifów.

Ustawiamy zatem stopień pisma na 10 pt i jego interlinię na 12 pt.

Są to ustawienia podstawowe. Potraktujemy je tutaj jako ustawienia wyjściowe. Jeśli okaże się podczas pracy , że nasza książka posiada inne ustawienia, wówczas dokonamy zmiany naszej siatki linii bazowych, interlinii oraz stopnia pisma.

Ustawienia kerningu oraz trackingu są ustawieniami zaawansowanymi. W tym momencie nie będziemy się nimi zajmować.


1.2.1.3. Zaawansowane formaty znaków (Advanced Character Format)

W tym oknie możemy dokonywać zmian głównie rodzaju języka na język polski. Jest to ustawienie podstawowe. Gdyby nie on, program będzie układał tekst zależnie od wybranego języka. Ponieważ każdy język rządzi się swoimi prawami, istotnym jest, aby ustawić tutaj język, w którym będą składane nasze publikacje. Przeciwnym razie wystąpią błędy, na przykład błędne przenoszenie wyrazów, które zostało bardzo konkretnie zdefiniowane w języku polskim.

W przypadku zasad dotyczących przenoszenia wyrazów w języku polskim, proszę odnieść się do zasad zawartych w słowniku języka polskiego.

Pozostałe ustawienia nie zostaną tutaj zmienione, gdyż są one powiązane ze skalowaniem oraz pochylaniem glyphów.


1.2.1.4. Wcięcia i odstępy (Indent and spacing)

Dokonamy tutaj zmiany dwóch rzeczy.

Zmieniamy wyrównanie tekstu do siatki linii bazowych, a także wcięcie w tekście.

Wybieramy opcję Wszystkie wiersze (All lines) z rozwijanego menu dostępnych opcji Wyrównaj do siatki (Align to grid) oraz wybieramy ustawienie Wcięcie pierwszego wiersza (First line indent) na 12 pkt.

Program InDesign dokona zmiany wartości, którą wpiszemy, z punktów na milimetry. Nie musimy się tym przejmować.

Zwróćmy uwagę na liczbę 4,233 mm. Będzie się ona często pojawiać w podstawowych ustawieniach programu.


Wcięcia są normalnym zabiegiem, który umożliwia wyróżnienie początku akapitu.

Powinny się one znajdować w książkach napisanych w języku polskim.

Jedynie pierwszy akapit w rozdziale stanowi od tego wyjątek. Nie będzie on zawierał wcięcia.

Zademonstruję jak to zrobić podczas tworzenia nowych styli paragrafowych, a także to, jak w inny sposób możemy wyróżnić początek rozdziału.

1.2.1.5. Dzielenie wyrazów (Hyphenation)

Hyphenation to inaczej przenoszenie wyrazów. W programie InDesign musimy poświęcić chwilę czasu na ustawienia, które przestrzegają zasad przenoszenia wyrazów w języku polskim.

Przypominam, że uprzednio dokonaliśmy już zmiany ustawień [Basic paragraph] dla języka, którego użyjemy do pracy. Dokonaliśmy wyboru języka polskiego. Dzięki temu, w 90% przypadków program będzie przenosił nasze wyrazy w sposób poprawny. Aby było to wykonywane poprawnie również w pozostałych przypadkach, należy jeszcze pamiętać o tym, że w polskim tekście nie powinniśmy przenosić wyrazów, które zaczynają się od wielkiej litery oraz wyrazów, które znajdują się na końcu strony lub łamu.

Dlatego też musimy wprowadzić poniższe ustawienia:


Dokonujemy odznaczenia Dziel wyrazy pisane dużymi literami (Hyphenate Capitalised words) oraz Dziel ostatni wiersz w łamie (Hyphenate Across Column).

W przypadku Podziel ostatni wyraz (Hyphenate Last Words), nie można tego uniknąć w języku polskim. Jedyne ograniczenie dotyczy tego, że ostatni wyraz w akapicie powinien być dłuższy od wcięcia w kolejnym akapicie lub miał co najmniej 6 znaków. Jeśli będzie on krótszy, dojdzie do utworzenia optycznej linii pustej między akapitami, co będzie sugerować, że kolejny akapit jest tak jakby oderwany od tekstu. Powinniśmy tego unikać.

Ostatnia zmiana dotyczy ilości przeniesień występujących po sobie jedno po drugim. Ich ilość nie powinna być zbyt duża. Musimy dokonać zmiany tych ustawień 2 w oknie Limit dywizów (Hyphen Limit).

1.3. Tworzenie nowego dokumentu

Przed przystąpieniem do tworzenia naszego dokumentu, musimy dokonać pomiarów naszej książki.

Państwa zadaniem jest wybór książki. Wówczas muszą państwo zmierzyć książkę, ponieważ będziemy dokonywać jej odwzorowywania. Wybrana książka musi być książką dla dorosłych. Nie może to być album ze zdjęciami. Podsumowując, książka musi w zdecydowanej większości zawierać sam tekst.

Dokonujemy pomiaru wysokości oraz szerokości książki. Jeżeli książka ma twardą oprawę, dokonujemy pomiaru wymiaru kartki papieru znajdującego się w tej książce. Musimy zmierzyć wysokość oraz szerokość strony.

 

12pkt = 12pt = 4,233mm


W następnej kolejności mierzymy marginesy. Wewnętrzny i zewnętrzny margines nie stanowią problemu, jeśli chodzi o pomiar. Szukamy najbardziej wysuniętego elementu i w oparciu o niego dokonujemy pomiaru począwszy od krawędzi strony. Dolny margines jest mierzony od krawędzi strony aż do ostatniej linii bazowej. Numeracja stron jest pomijana. Numeracja stron (paginacja) jest umiejscowiona na marginesie.

Pozostaje kwestia górnego marginesu. Na poniższym obrazku widzimy pomiary, które musimy wykonać. Na początek dokonujemy pomiaru odległości od krawędzi strony do pierwszej linii bazowej. Po tym dokonujemy pomiaru interlinii w tekście. Otrzymaną wartość interlinii jest odejmowana od pierwszej odległości. Wartość, którą otrzymujemy stanowi górny margines.


Niestety wartość ta będzie niezbyt precyzyjna. Większość z was będzie korzystać z linijki, która ma miarkę w milimetrach. Problem w tym, , że np. interlinia jest podawana w punktach. Przez to, wartości, które otrzymacie, mogą być mocno nieprecyzyjne.

W tym celu pomocna byłaby miarka w punktach. Przelicznik punktów na milimetry jest następujący:

12 pt = 12pkt = 4,223 mm

W zdecydowanej większości, książki wykorzystują 12 punktową interlinię.

Wymiary przykładowej książki:

szerokość: 113 mm

wysokość: 184 mm

marginesy

wewnętrzny: 13 mm

zewnętrzny: 10 mm

górny: 11 mm

dolny: 18 mm

Aby móc wpisać wymiary marginesów niezależnie od niczego, standardowo wciśnięty „łańcuszek” blokujący wymiary musi zostać odznaczony.

Musimy również pamiętać o spadach (bleed). Musicie u siebie wyrobić odruch tworzenia spadów podczas pracy w programach graficznych. Nawet jeśli nie będziecie ich wykorzystywać. Lepiej mieć je przygotowane i z nich nie skorzystać, niż je później dorabiać.

Ustawiamy wartość spady (bleed) na 3 mm.

Ustawienia powinny być następujące.


Utwórzmy teraz nasz dokument.

Бесплатный фрагмент закончился. Хотите читать дальше?