Czytaj książkę: «Een abel spel ende een edel dinc van den Hertoghe van Bruyswijc»

PERSONEN:

Inhoudsopgave

Prologhe,

Gloriant, hertogh van Bruyswyck,

Gheraert, shertoghen oem,^[4] Godevaert, Die Roede Lioen,^[5] coninc van Abelant, Rogier, Floriant, Hangdief,^[6] Florentyn die maghet. Prologhe: Ic bidde gode den oversten vader Dat hi ons moet^[7] bewaren alle gader. Heren ende vrouwen, groet ende clene, Ic bidde u allen int ghemene, Dat ghi wilt maken een ghestille^[8] 5 Ende merct daer na diet merken wille. Men sal u hier spelen een suverlijc^[9] dinc Van enen hoghen jonghelinc Die hertoghe was van Bruyswijc. Hem dochte dat niemen sijns ghelijc 10 Op eertrike niet vinden en mochte, Ende sprac uut overmoedege gedochte, Roemeghe^[10] worden ende onbekint,^[11] Daer dicke die menege es bi ghescint.^[12] Want wie dat hem te hoghe beroemt^[13] 15 Als dan die sake anders coemt Soe wort hi bi den roeme ghescant: Alsoe ghevielt desen hoghen wigant:^[14] Al was hi rike^[15] ende hoghe gheboren, Uut groten roem soe quam hem toren.^[16] 20 Om dat hi sprac roemeghe woert, Wert vrouwe Venus op hem ghestoert,^[17] Soe dat sijt namaels op hem wrac,^[18] Die roemeghe worde, die hi sprac, Alsoe ghi nu hier selt bescouwen.^[19] 25 Daer omme radic heren ende vrouwen, Dat hem nieman te hoghe en sal beroemen, Want daer es selden ere af comen.^[20] Te hoghen roem en wert nie^[21] ghepresen. Nu bidden wi gode, die wert ghesleghen^[22] 30 Ane een cruce om onsen sonden, Dat wi alle salich werden vonden Te Josepat in dat soete dal, Daer God sijn oerdeel besitten^[23] sal: Dies biddic Maria der coninghinnen. 35 Nu hoert ende swijcht, wi gaen beghinnen.

EERSTE BEDRIJF

Inhoudsopgave

Tooneel I

(Aan het hof te Brunswijk) Gheraert, shertoghen oem: Waer sidi, lieve vrient Godevaert? Godevaert: Ic ben hier, heer Gheraert, Nu segt mi, wats die raet?^[24] Gheraert: Godevaert, het en dochte mi niet quaet, 40 Dat ons hertoghe, die hoghe baroen, Enen huwelijc woude doen Ende dat hi nemen woude een wijf. Hi heeft soe scone vromen^[25] lijf Ende es een sterc jonc man van daghen: 45 Hadde hi een wijf, si mochte draghen Kindren, dat ware des lants profijt. Hets een lantscap groet ende wijt, Het ware scade, bleeft sonder gheboert. Daer omme hebbic u gheroepen voert, 50 Dat ghi ons daer toe sout gheraden.^[26] Godevaert: Heer Gheraert, dat en mochte niet scaden, Daer hebbic oec onlancs om ghepeinst. Maer ic segghe u al ongheveinst, Heer Gheraert, ghi sijt des hertoghen oem, 55 Daer omme moetti sijns nemen goem^[27] Meer dan ic ofte die hem niet en bestaet.^[28] Gheraert: Wattan,^[29] Godevaert, ghi moet ons raet Gheven, hoe dat wi varen^[30] moghen. Dlantschap waers^[31] in goeden hoghen,^[32] 60 Hadde hi een wijf ende kinder daer bi. Godevaert: Heer Gheraert, daer omme selen wi ic ende ghi Onder ons beiden daer na spien.^[33] Ic weet ons wel na ene te sien^[34] Die men hem gheven sal herde^[35] gherne. 65 Dats die coninc van Averne Heeft een dochter noyael^[36] ende goet, Ende die oec draecht enen reinen moet^[37] Ende hevet enen goeden aert. Gheraert: Sekerlijc, heer Godevaert, 70 Die huwelijc dochte mi goet: Die coninc van Averne es een edel bloet^[38] Ende die altoes binnen sinen daghen^[39] Sine wapen eerlijc heeft ghedraghen, Ende sijn vorders^[40] van goeder aert. 75 Sekerlike, Godevaert, Desen huwelijc dochte mi goet ghedaen. Godevaert: Laet ons dan toten hertoghe gaen Ende laet ons hem dit legghen te voren,^[41] Dan so moghen wi spreken horen, 80 Hoe dat hi beraden^[42] si. Nu willen wi gaen ic ende ghi Ende laet ons horen wat hi seght. Staet sijn herte daer toe ghewecht,^[43] So willen wi thuwelijc maken dan. 85 Waer sidi, hertoghe, hoghe gheboren man, Edel hertoghe van Bruyswijc?

Tooneel II

(Brunswijk) Die hertoghe: Sijt willecome, oem, sekerlijc Ende minen lieven vrient Godevaert! Nu secht mi, lieve oem Gheraert, 90 U begherte, het sal u gescien. Gheraert: Gloriant neve, dat souden wi gherne sien Dat ghi wout huwelijc doen. Wi saghent gherne, edel baroen, Ende oec Bruyswijc u selves lant. 95 Die hertoghe: Oem Gheraert, hoghe gheboren wigant, Daer toe en benic noch niet ghestelt.^[44] Ic bidde u dat ghi mi niet en quelt, Want daer en willic niet af^[45] horen Ic en weet gheen wijf op eerde gheboren 100 Daer ic met woude leiden^[46] minen tijt. Gheraert: Neve, ghi moetet om des lants profijt Doen alsoe wel als om u selves lijf:^[47] Ghi selt nemen moeten een wijf, Neve, om kinder daer van te crighen. 105 Godevaert: Nu en canic langher niet gheswighen, Edel hertoghe, hoghe gheboren baroen, Ghi moetet om uus lants wille doen Om kinder te crighene, al^[48] Geraert seght. Hets een dinc dat men niet en pleght^[49] 110 Sonder vrouwe te bliven soe groten here. Ghi souter u lantscap met onteren, Edel here, stoerfdi sonder gheboert;^[50] Daer soude op risen^[51] een groet discoert,^[52] Elc souts die naeste willen sijn:^[53] 115 Ghi sout beraden^[54] groten pijn Den edelen lande van Bruyswijc. Die hertoghe: Godevaert, Godevaert, sekerlijc, Dese redene es te male om niet.^[55] Mijn herte gheen wijf soe gherne en siet 120 Daer ic om gave een haer.^[56] In weet gheen wijf, dies werdich waer,^[57] Dat icse maken soude mijn vrouwe. Godevaert: Here, wacht dat u noch niet en rouwe, Dat ghi sprect dus domme woert. 125 Wort vrouwe Venus op u ghestoert, Si sal u noch maken mat.^[58] Gheraert: Gloriant neve, verstaet wel, dat Samsoen, die was soe sterc, Bedroghen wert bider minnen werc, 130 Ende oec Apsloen, die scoen,^[59] Ende die wise coninc Salomoen Bleven bi minnen al bedroghen: Dits emmer waer ende niet gheloghen, Vrouwenminne brachse tonder.^[60] 135 Die hertoghe: Seker, oem, dat heeft mi wonder,^[61] Maer si waren vol gheckerdien.^[62] Oem Gheraert van Noermandien, Daer quamen ander saken bi: Sine waren haers selfs van herten niet vri,^[63] 140 Si bleven aen vrouwen al versmoert.^[64] Ic en weet gheen wijf van soe hogher gheboert, Dat icker seker om gave twe peren.^[65] Gheraert: Seker, neve, dats niet dan sceren^[66] Mede te makene, soe wie dat hoerde, 145 Ende ic en hoerde nie soe domme woerde Spreken enen hoghen man. Seker, neve, ghi moet nochtan Huwen om des lants profijt. Die hertoghe: Seker, oem, dien tijt 150 En sal nemmermeer man bescouwen,^[67] Dat ic enech wijf sal trouwen, Die nu op eertrike leeft Of die die werelt binnen heeft; Want ic hebbe soe vromen^[68] lijf, 155 Soudic dat legghen ane ene wijf, Soe waric emmer buten kere;^[69] Ende oec benic soe groten here Vanden lande van Bruyswijc, En es gheen wijf op eerde mijns ghelijc. 160 Ic wil bliven mijns selves man.^[70] Gheraert: Bi den vader die mi ghewan,^[71] Nu en hoerdic nie soe domme tale. Seker, neve, en voeght u niet wale, Dat ghi den vrouwen sprect soe naer.^[72] 165 Godevaert: Seker, Gheraert, ghi segt waer: Den vrouwen heeft hi wel na ghesproken, Maer het sal noch werden ghewroken, Dat weetic wel in rechter trouwen; Een lieflijc aensien^[73] van eenre vrouwen 170 Sal hem noch duncken medesine.^[74] Die hertoghe: Oem Gheraert, bider trouwen mine, Dat en seldi gheleven^[75] nemmermeer. Mijn herte es vaster dan een weer^[76] Ghestelt al op^[77] mijn scone lijf. 175 Ic en weet op eertrike gheen wijf, Die mi dunct dat mijns werdich ware; Mijn herte dat vlieght ghelijc den are^[78] Boven alle vrouwen minne. Soudic dan mijn herte ende vijf sinne 180 Legghen an eens wijfs bedwanc?^[79] Van gode moetic hebben ondanc^[80] Of^[81] dat emmermeer^[82] ghesciet. Gheraert: Gloriant neve, soe waert om niet, Dat hoeric wel, datter ic om pine.^[83] 185 Maer wacht, dat u noch niet en scine^[84] Dat ghi sprect dus dommelijc.