Zioła w Medycynie. Choroby układu ruchu

Tekst
0
Recenzje
Przeczytaj fragment
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa

a) suszonego surowca w postaci rozdrobnionej lub mielonej (obie postacie produkuje firma Nanga), z którego można przygotować:

• odwar – 1 czubatą łyżeczkę rozdrobnionego korzenia zalać 1/2 szklanki wrzącej wody, doprowadzić do wrzenia i gotować na małym ogniu przez 5 minut. Odstawić pod przykryciem na 15 minut i przecedzić. Wypić w 3 porcjach w ciągu dnia po posiłkach. Stosować przez miesiąc, zrobić 2 tygodnie przerwy i kurację powtórzyć;

• napar – 1 czubatą łyżeczkę mielonego surowca zalać w termosie 11/2 szklanki wrzącej wody i odstawić na 30 minut. Nie przecedzać. Stosować jak wyżej;

b) leków dostępnych bez recepty:

• Reumaphyt (Phytopharm), zawierający wyciąg z korzenia hakorośli standaryzowany na zawartość harpagozydu. Dawkowanie: 2 razy dziennie po 1–3 kapsułki;

c) suplementów diety:

• Czarci pazur (Herbapol Kraków) – zalecane spożycie: 2 razy dziennie po 1 kapsułce, popijając wodą;

• Czarci Pazur Devil’s Claw (Alter Medica) – zalecane spożycie: 2 kapsułki dziennie;

d) preparatów do stosowania na skórę:

• Żel czarci pazur (Herbapol Kraków) – sposób użycia: niewielką ilość żelu wcierać 2 razy dziennie aż do momentu wchłonięcia. Nie stosować na uszkodzoną lub podrażnioną skórę;

• Balsam czarci pazur z rutyną (Herbamedicus), zwiera również wyciągi z kasztanowca, arniki oraz żywokostu. Sposób użycia: nanieść balsam w takiej ilości, aby skóra była zdolna go całkowicie wchłonąć, a następnie wmasować. Stosować na czystą skórę. Regularne stosowanie zwiększa skuteczność działania. W przypadku występowania żylaków nie masować, a jedynie delikatnie wklepać balsam;

• Diabelski (Czarci) pazur balsam (Gorvita), zawiera dodatkowo ekstrakty z żywokostu, boswelii, jałowca i arniki górskiej. Sposób użycia: balsam nakładać kilka razy dziennie lub w zależności od potrzeb. Należy wmasować produkt w skórę aż do jego wchłonięcia.

UWAGA: na wielu preparatach do stosowania zewnętrznego, zawierających wyciągi z hakorośli opisy zalecają zastosowanie inne niż RZS, np. „Diabelski (Czarci) Pazur, balsam – nawilża i pielęgnuje skórę, dodaje energii i witalności”. Jednak, jak wynika z opinii samych pacjentów, preparaty te, stosowane regularnie, przynoszą ulgę, łagodząc objawy bólowe w RZS.

Imbir lekarski obecnie pozyskiwany jest jedynie z plantacji. To znana przyprawa, popularna w Azji od 3000 lat. Charakteryzuje się specyficznym ostrym smakiem z lekko słodkawą nutą. Surowcem zielarskim jest kłącze, dostępne w handlu w postaci: świeżej (najczęściej całe kłącze), suszonej (całe lub mielone) oraz kandyzowanej (rozdrobnione kawałki). W sklepach zielarskich i ze zdrową żywnością dostępny jest surowiec z certyfikatem ekologicznym (np. firmy Dary Natury). Za ostry smak i aromat odpowiada olejek eteryczny (zawartość do 3%).

Imbir lekarski wykazuje działanie przeciwzapalne, związane m.in. z hamowaniem metabolizmu kwasu arachidonowego (działającego prozapalnie). Jak wskazują badania, u niektórych pacjentów kłącze imbiru silniej hamuje syntezę czynników prozapalnych niż indometacyna (niesteroidowy lek przeciwzapalny).

Efektywne działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe imbiru potwierdzono badaniami klinicznymi, jednak konieczna jest długotrwała terapia. Przykładowo pacjenci chorujący na zapalenie kości i stawów, którzy (w jednym z badań) doświadczyli złagodzenia bólu i obrzęków, przyjmowali kłącze imbiru od 3 miesięcy do 2,5 roku.

Imbir przygotować można w następujący sposób:

• napar – kawałek kłącza, wielkości mniej więcej 1/2 małego palca, umyć, obrać i pociąć na cienkie plasterki. Zalać 1 szklanką wrzącej wody i odstawić pod przykryciem do przestygnięcia. Gdy napar jest nadal ciepły, ale nadaje się do wypicia, dodać płaską łyżkę miodu rzepakowego. Pić 2–3 razy dziennie;

• odwar – 1 łyżeczkę sproszkowanego suchego imbiru zalać 1 szklanką wrzącej wody, doprowadzić do wrzenia i gotować na małym ogniu przez 5 minut. Odstawić na 1/2 godziny, przecedzić i uzupełnić brakującą wodę do objętości pełnej szklanki. Wypić w ciągu dnia w 3 porcjach. Pić ciepłe, ale nie gorące. Można dosładzać miodem (płaska łyżeczka na porcję płynu) lub do każdej porcji naparu dodać łyżkę soku z dzikiej róży (np. firmy Ekamedica);

• nalewka – 50 g zmielonych, suszonych kłączy zalać 1 szklanką alkoholu o stężeniu 40–60%. Odstawić na tydzień i przecedzić. Przyjmować doustnie 3 razy dziennie po 1 łyżeczce przed jedzeniem. Można utrzeć z miodem w proporcji 1 : 1.

W aptekach i sklepach zielarskich dostępne są preparaty na bazie imbiru w postaci suplementów diety oraz do stosowania zewnętrznego na skórę, np.:

• Labodiet Na Stawy (Labofarm), zawierający kłącze imbiru i witaminę C. Zalecane spożycie: dorośli 3 razy dziennie po 2 tabletki;

• Imbir lekarski (Solgar), zawierający zarówno ekstrakt, jak i sproszkowane kłącze. Zalecane spożycie: osoby dorosłe 1 kapsułka dziennie, najlepiej w trakcie posiłku lub według wskazań lekarza;

• Arthroblock (Olimp Labs), zawierający oprócz wyciągu z imbiru również glukozaminę ze skorupiaków, siarczan chondroityny, kwas hialuronowy, ekstrakt Boswellia serrata oraz witaminę C i mangan. Zalecane spożycie: 1–2 razy dziennie po 1 kapsułce lub inaczej po konsultacji z lekarzem. Preparat zaleca się stosować przez 2–3 miesiące i w razie potrzeby ponownie po 1–2 miesiącach przerwy;

• Reumo Terapia krem z imbirem (Nes Pharma), krem do masażu zawierający obok wyciągu z imbiru składniki olejków eterycznych. Sposób użycia: wcierać 3 razy dziennie do pierwszych oznak wchłaniania się, jednocześnie wykonując masaż. Nakładać jednorazowo na dłoń 2–3 cm kremu. Po masażu chronić wrażliwe miejsca przed zimnem, np. okrywać ciepłą odzieżą;

• Naturalny olejek eteryczny Imbirowy (Etja) – sposób użycia: 5–7 kropli olejku (rozcieńczonego w oleju migdałowym lub roztartego w maści arnikowej) wcierać w bolące miejsca 1–2 razy dziennie. UWAGA: autorzy książki nie zalecają stosowania bezpośrednio na skórę w postaci nierozcieńczonej, może podrażniać wrażliwą skórę.


UWAGA! Przeciwwskazaniem do doustnego stosowania imbiru są wrzody żołądka i dwunastnicy, zaburzenia krzepliwości krwi (interakcje z lekami mogą wywołać krwawienia), kamica żółciowa (imbir działa żółciopędnie, co może wywołać tzw. żółtaczkę mechaniczną). Również kobiety w ciąży powinny używać imbiru w niewielkich ilościach. Co prawda, jest znanym i skutecznym środkiem łagodzącym nudności, jednak w nadmiarze może wywołać przekrwienie narządów macicy mniejszej oraz skurcze macicy.

Kadzidłowiec indyjski, szerzej znany jako boswellia, od nazwy botanicznej Boswellia serrata, choć należy tu zaznaczyć, że w produktach mogą wystąpić również ekstrakty innych gatunków, np. Boswellia socotrana. Często pacjenci błędnie dopytują o ziele bostwelli. W rzeczywistości surowcem jest gumożywica o nazwie olibanum, wypływająca samoistnie z drzew kadzidłowych lub po nacięciu kory. W tradycyjnej medycynie Indii – Ajurwedzie – od wieków stosowana jest w leczeniu stanów zapalnych stawów oraz kości i znana pod nazwą shallaki.

Współczesne badania potwierdzają przeciwbólowe oraz przeciwzapalne (zwłaszcza w przebiegu RZS) właściwości boswelli. Jednym z mechanizmów działania przeciwzapalnego jest zdolność hamowania uwalniania leukotrienów (biorących udział m.in. w procesach zapalnych).

W aptekach i sklepach zielarskich dostępne są suplementy diety oraz preparaty do stosowania zewnętrznego na skórę zawierające wyciągi z boswelli, np.:

• Humavit Na stawy (Varia) – zalecane spożycie: 2 kapsułki dziennie;

• Boswellia (Shallaki) (Himalaya) – zalecane spożycie: 2 razy dziennie po 1 kapsułce po posiłku, popijając wodą;

• Opokan Artro (Aflofarm), zawierający oprócz boswelli dodatkowo siarczan glukozaminy oraz witaminę C. Zalecane spożycie: dorośli 3 razy dziennie po 1 kapsułce. Preparat zaleca się zażywać podczas posiłku. Podczas stosowania zaleca się picie około 2–3 litrów płynów dziennie;

• Maść z boswellią (Farm–Vix) – sposób użycia: maść wcierać 2–3 razy dziennie. Nie stosować w okolicach oczu, ust i nosa;

• Bonifraterski olej żywokostowy z boswellią (Boni Fratres Pharmaceutical) – sposób użycia: stosować wyłącznie zewnętrznie, kilka razy dziennie w zależności od potrzeb, wmasowując niewielką porcję oleju w skórę aż do wchłonięcia.

W leczeniu RZS znalazł również zastosowanie owoc róży dzikiej opisany na stronie 64.

Kurkumina jest substancją występującą w kłączu ostryżu długiego, szerzej znanego w Polsce pod nazwą kurkuma (popularna przyprawa indyjska), która stanowi podstawowy składnik przyprawy curry. Kurkumina w produktach spożywczych stosowana jest także jako żółto-pomarańczowy barwnik o symbolu E100.

Badania potwierdziły działanie antyoksydacyjne oraz przeciwzapalne kurkuminy, co pozwala ją zastosować wspomagająco w terapii RZS. Po podaniu doustnym słabo wchłania się z przewodu pokarmowego, co bardzo utrudnia uzyskanie odpowiedniego stężenia terapeutycznego. Jednocześnie kurkumina ma małą toksyczność i może być stosowana w małych ilościach przez wiele miesięcy (badacze wskazują dawki do 1,5 g surowca dziennie). Ponadto badania dowiodły, że biodostępność kurkuminy zwiększa się nawet dwudziestokrotnie po połączeniu jej z małymi dawkami piperyny (substancji ekstrahowanej z pieprzu czarnego).

Wyciągi z kurkumy znajdują się w preparatach dostępnych w aptekach oraz sklepach zielarskich:

• Kurkuma piperyna (Alter Medica), zawierająca wyciąg z kurkumy i czarnego pieprzu. Zalecane spożycie: 2 kapsułki dziennie, popijając dużą ilością płynu;

• Kurkuma BCM-95 z pieperyną (Kenay), zawierająca ekstrakt z kłącza kurkumy oraz ekstrakt z nasion czarnego pieprzu. Zalecane spożycie: 2 razy dziennie po 1 kapsułce, popijając wodą.

 

Według opisu samych pacjentów, z którymi rozmawiali autorzy książki, dobre efekty przynosi wymieszanie kurkumy z mielonym pieprzem i mielonym imbirem w równych częściach, a następnie spożywanie tak sporządzonej mieszanki w ilości 1/2 płaskiej łyżeczki na 1 szklankę bardzo ciepłego mleka 2–3 razy dziennie. Gotową mieszankę przyprawową można również stosować jako element codziennej diety.

Nazwa ananas wywodzi się z języka południowoamerykańskiego plemienia Guarani, w którym słowo „nana” znaczy „coś pachnącego”. Ananas pochodzi z Brazylii, gdzie był znany od tysięcy lat. W lecznictwie zastosowanie znajduje występująca w łodygach i owocach ananasa bromelina (bromelaina), będąca mieszaniną proteaz, czyli enzymów proteolitycznych. Proteazy odgrywają ważną rolę w organizmie – ułatwiają trawienie białek, biorą udział w procesach krzepnięcia krwi i syntezy kolagenu, ułatwiają przenikanie antybiotyków oraz rozrzedzają wydzielinę oskrzelową.

W ostatnim czasie badania wykazały przeciwzapalne oraz umiarkowanie przeciwbólowe działanie bromeliny. Wyniki wskazują na zdolność łagodzenia stanów zapalnych w zapaleniu stawów, w kontuzjach sportowych oraz innych urazach.

Niestety, podczas spożywania nawet znacznych ilości ananasa (cały owoc) dziennie, nie ma możliwości dostarczenia leczniczej dawki bromeliny (choć taka ilość będąca w owocu już w sposób widoczny wpływała na poprawę trawienia białek). W celu prowadzenia terapii wspomagającej w RZS należy wykorzystywać suplementy diety zawierające bromelinę, np.:

• Bromelaina 1000 GDU (Solgar) – zalecane spożycie: dorośli 2 kapsułki dziennie, najlepiej w trakcie posiłku lub według zaleceń lekarza;

• Urazym (Solinea) o składzie: bromelaina, papaina i rutozyd. Zalecane spożycie: 2 razy dziennie po 1–2 tabletki. Nie rozgryzać. Przyjmować co najmniej 45 minut przed posiłkiem lub minimum 90 minut po posiłku.

Wrotycz maruna (złocień maruna; Tanacetum parthenium) najczęściej kojarzony jest z terapią migreny. Tymczasem, jak wykazują badania:

• dzięki obecności laktonów seskwiterpenowych oraz flawonoidów, które hamują powstawanie metabolitów kwasu arachidonowego, zauważa się zmniejszenie stanów zapalnych;

• przy regularnym stosowaniu następuje zmniejszenie dolegliwości bólowych w RZS;

• zauważalne jest podobieństwo działania złocienia maruny do efektów leczniczych kwasu acetylosalicylowego.


UWAGA! U osób nadwrażliwych (roślina należy do rodziny astrowate/złożone, Asteraceae/Compositae) kontakt ze złocieniem maruną może spowodować owrzodzenie jamy ustnej, problemy jelitowe oraz wystąpienie alergii skórnej (pokrzywki). Wykazano interakcję z lekami przeciwzakrzepowymi, przeciwbólowymi, przeciwdepresyjnymi, antybiotykami oraz środkami przeciwhistaminowymi, dlatego osoby stosujące wymienione leki przed włączeniem do kuracji ziela maruny czy preparatów z niego pozyskanych powinny skonsultować się z lekarzem.

Należy tu jednak podkreślić, że poznanie mechanizmów działania złocienia maruny wymaga dalszych badań, ponieważ obecnie badania są prowadzone głównie na zwierzętach.

W aptekach i sklepach zielarskich dostępne są suplementy diety zawierające złocień maruny, np. Złocień maruna feverfew (Alter Medica) to kompozycja ekstraktu z liścia złocienia maruny, witaminy B2 oraz witaminy B5. Zalecane spożycie: 1 kapsułka dziennie.

W celu złagodzenia objawów, szczególnie w początkowej fazie RZS, profesor Aleksander Ożarowski zalecał stosowanie (długotrwale, minimum przez kilka miesięcy) naparu z liścia melisy. Surowiec jest dostępny w aptekach i sklepach zielarskich w postaci:

• suszonego liścia (np. z firmy Kawon) – sposób użycia: 1 czubatą łyżeczkę suszonego liścia zalać 1 szklanką wrzącej wody i odstawić pod przykryciem na 20 minut. Przecedzić i pić 1–2 razy dziennie;

• herbaty w saszetkach do jednorazowego zaparzania, tzw. fix (np. z firmy Herbapol Lublin). Sposób użycia: 1 saszetkę zalać 3/4–1 szklanką wrzącej wody i odstawić pod przykryciem na 5–10 minut. Pić świeżo przygotowany napar 1–2 razy dziennie.

W RZS oprócz pojedynczych surowców zielarskich można również wykorzystać mieszanki ziołowe:

1)


Składniki:Sposób przygotowania:
• kłącze tataraku• kora wierzby• kora kaliny koralowej• korzeń wilżyny• kwiat wiązówki• ziele serdecznika• liść brzozy• korzeń arcydzięgla• kłącze perzu• owoc maliny• ziele przywrotnika50 g50 g50 g50 g50 g50 g50 g50 g50 g50 g50 gZioła dokładnie wymieszać. 1 czubatą łyżkę stołową mieszanki zalać w termosie 1 szklanką wrzącej wody i odstawić na godzinę. Przecedzić i pić 3 razy dziennie po 1 szklance bardzo ciepłego, ale nie gorącego naparu, 20 minut przed posiłkiem. UWAGA: mieszanka zawiera surowce salicylowe, dlatego przed jej zastosowaniem należy zapoznać się z informacjami zamieszczonymi na stronie 44.

2)


Składniki:Sposób przygotowania:
• kwiat tarniny• liść brzozy• kwiat nagietka• kwiat lipy• liść porzeczki czarnej• ziele fiołka trójbarwnego100 g50 g50 g50 g50 g50 gZioła dokładnie wymieszać. 1 czubatą łyżkę stołową mieszanki zalać 1 szklanką wrzącej wody i odstawić na 30 minut. Przecedzić i pić 3 razy dziennie po 1 szklance ciepłego naparu między posiłkami.

3)


Składniki:Sposób przygotowania:
• kwiat bzu czarnego• ziele macierzanki• kłącze perzu• liść brzozy• liść pokrzywy• ziele fiołka trójbarwnego100 g100 g50 g50 g50 g50 gPrzygotować i stosować jak wyżej.

4)


Składniki:Sposób przygotowania:
• kwiat lipy• liść melisy• kwiat bzu czarnego• ziele hyzopu• kwiat rumianku• kwiat nagietka50 g50 g50 g50 g50 g50 gZioła dokładnie wymieszać. 1 łyżkę stołową mieszanki zalać w termosie 1 szklanką wrzącej wody i odstawić na 20 minut. Przecedzić i pić po 1 szklance ciepłego naparu 1–3 razy dziennie między posiłkami w zależności od nasilenia objawów chorobowych. Stosować przez 6–8 tygodni. UWAGA: należy zachować ostrożność w przypadku osób uczulonych na rośliny z rodziny astrowate/złożone (Asteraceae/Compositae), do której należą występujące w mieszance rumianek i nagietek.

5)


Składniki:Sposób przygotowania:
• kwiat bzu czarnego• owoc róży dzikiej• owoc maliny• liść pokrzywy• liść melisy• liść porzeczki czarnej• liść brzozy100 g100 g50 g50 g50 g50 g50 gZioła starannie wymieszać. 1 czubatą łyżkę stołową ziół zalać 1 szklanką wrzącej wody i odstawić na 20 minut. Przecedzić i pić 3 razy dziennie po 1 szklance ciepłego naparu, 20 minut przed posiłkiem. Zużyć mieszankę, zrobić tydzień przerwy i kurację powtórzyć. Warto dosładzać miodem rzepakowym w ilości 1 płaskiej łyżki miodu na porcję naparu.

W ziołolecznictwie w celu łagodzenia objawów RZS wykorzystuje się również nacierania, okłady oraz kąpiele, które pacjenci mogą samodzielnie wykonać w domu:

• olej z liści laurowych – litrowy słoik wypełnić do połowy rozdrobnionymi liśćmi laurowymi i zalać do pełna olejem winogronowym lub ryżowym o temperaturze 60°C. Zakręcić i odstawić w ciemne miejsce na 2 tygodnie. Przecedzić i przechowywać w lodówce. Stosować do nacierania bolących miejsc 2–3 razy dziennie. UWAGA: u niektórych osób olej z liści laurowych powoduje reakcję alergiczną (zaczerwienienie i pieczenie skóry), dlatego przed zastosowaniem należy wykonać test alergiczny, smarując olejem delikatny fragment skóry, np. w zgięciu łokciowym;

• okład cebulowy – rozetrzeć na tarce o małych oczkach średniej wielkości cebulę. Otrzymaną papkę rozprowadzić na kawałku materiału (np. tetrowej pieluszce) i przyłożyć na bolące miejsce. Trzymać przez kilka minut, zdjąć natychmiast, jeśli pojawi się uczucie pieczenia. Stosować co 2–3 dzień;

• okład gorczycowy – do woreczka wielkości dłoni wsypać nasiona gorczycy białej. Przykładać na bolące miejsce na noc lub – jeśli to niemożliwe – wieczorem albo w ciągu dnia na 2–3 godziny. Stosować raz dziennie przez dłuższy czas. W handlu dostępne są także gotowe pasy gorczycowe lub poduszki gorczycowe wypełnione nasionami gorczycy białej;

• kąpiel owsiana – 1/2 kg suchej słomy owsianej zalać 3 litrami zimnej wody. Powoli doprowadzić do wrzenia i gotować na małym ogniu pod przykryciem przez 15 minut. Odstawić na 2 godziny i ponownie doprowadzić do wrzenia. Przecedzić i przelać do wanny. Kąpiel o temperaturze 37–38°C powinna trwać około 20 minut. Stosować 2–3 razy w tygodniu;

• kąpiel ziołowa


Składniki:Sposób przygotowania:
• liść rozmarynu• pączek sosny• owoc jałowca• kora wierzby• kłącze tataraku• korzeń żywokostu100 g50 g50 g50 g50 g50 gZioła w podanej ilości przygotować jak wyżej (kąpiel owsiana).

UWAGA! Z gorących kąpieli powinni zrezygnować chorzy na osteoporozę (zob. podrozdz. 1.1), gdyż pod wpływem ciepła bóle mogą się nasilić.

W aptekach oraz sklepach zielarskich dostępne są gotowe preparaty do stosowania na skórę w miejscach zajętych procesem chorobowym w RZS, m.in.:

• Amol (Takeda), lek dostępny bez recepty, będący alkoholowym roztworem mieszaniny olejków eterycznych: cytronelowego, goździkowego, cynamonowego, cytrynowego, miętowego i lawendowego. Sposób użycia:

• masaż – 1 płaską łyżeczkę płynu nanieść na bolące miejsce i delikatnie masować około 1 minuty. Stosować 1–2 razy dziennie. W przypadku podrażnienia należy przed użyciem posmarować skórę maścią z żywokostu (np. firmy Gorvita) lub zrezygnować ze stosowania preparatu;

• kąpiel – 1–2 łyżki leku dodać do wody o temperaturze 37–38°C. Czas kąpieli około 10–15 minut. Po kąpieli nie należy wychładzać organizmu;

• Argol Essenza Balsamica (Alba Thyment), lek dostępny bez recepty w postaci kropli, będący mieszaniną olejków eterycznych: z liści melisy lekarskiej, kory cynamonowca chińskiego, goździków, owocni cytryny, osnówki muszkatołowca, ziela tymianku pospolitego, owocu kolendry siewnej, liści mięty pieprzowej oraz mentolu naturalnego, zawieszonych w alkoholu. Lek jest wytwarzany według opisów farmakopealnych Esencji Karmelitańskiej – receptury sięgającej 1611 roku. Pomimo że producent zaleca lek do stosowania zewnętrznego w schorzeniach górnych dróg oddechowych, jednak – jak wynika z rozmów autorów książki z pacjentami – wykazuje on również działanie przeciwbólowe, co jest efektem zwiększenia ukrwienia skóry w miejscu zastosowania. Sposób użycia: jak w przypadku leku Amol powyżej;

• Ziołowy Balsam Kręgowy Ojca Grzegorza (Bonimed), zawierający olej z pestek winogron, ekstrakty arnikowy i dziurawcowy oraz olejki: miętowy, lawendowy, eukaliptusowy, kamforowy, goździkowy, rozmarynowy, a także witaminę E. Sposób użycia: w zależności od wielkości masowanego obszaru 1 łyżeczkę lub 1 łyżkę stołową balsamu nanieść na bolące miejsce i masować około 10 minut aż do wchłonięcia w skórę, 1–3 razy dziennie w zależności od potrzeb;

• Bals Sulphur Żel (Sulphur Busko-Zdrój), zawierający 2,1% wodę chlorkowo-sodową (solanka), siarczkową i jodkową oraz mentol. Sposób użycia: 2–3 razy dziennie wcierać żel w okolicę chorych stawów, lekko masując. Żel należy stosować 2–3 tygodnie;

• Końska maść rozgrzewająca z konopiami (Herbamedicus), zawierająca ekstrakty m.in. z konopi, żywokostu, jałowca, arniki, rozmarynu, mięty, sosny, tymianku, jodły, papryki chilli i cynamonowca cejlońskiego oraz kamforę. Sposób użycia: wmasować w obolałą okolicę 1–2 razy dziennie;

• Alpenbalm Termoterapia (Dagomed Pharma), balsam na bazie oleju z tłuszczu świstaka oraz olejków kamforowego i sosnowego. Sposób użycia: balsam należy delikatnie wcierać w skórę obolałego miejsca 1–3 razy dziennie. Masować powolnymi, okrężnymi ruchami do momentu uczucia relaksującego rozgrzania;

• Stawosan Q7 Krem laurowy (NovaFarm), maść zawierająca olejki z liści laurowych (wawrzyn szlachetny) i kadzidłowca, ekstrakty m.in. z arniki i imbiru oraz kamforę. Sposób użycia: maść należy nakładać na skórę 3–4 razy dziennie, przez okres 45 dni. Po tym czasie krem używać doraźnie w razie potrzeby. Nakładając, należy wykonać masaż aż do całkowitego wchłonięcia się produktu; produkt jest przeznaczony tylko dla osób dorosłych;

 

• Perskindol Active Classic Gel (Qpharma), żel składający się z olejków eterycznych: wintergrinowego (zawierającego salicylan metylu), z igieł sosnowych, z cytrusów, ze skórki pomarańczy, z bergamotki (bez furokumaryny), lawendowego, rozmarynowego, oraz mentolu. Sposób użycia: dorośli i dzieci powyżej 5. roku życia stosować miejscowo, kilka razy dziennie w zależności od potrzeb, wcierając cienką warstwę żelu w bolące miejsca;

• Borsucza maść (Herbamedicus), zawierająca m.in. korę wierzby oraz olejki eteryczne: kosodrzewinowy, jałowcowy, rozmarynowy, hyzopowy, sosnowy. Producent zaleca produkt w celu wspomagania układu oddechowego. Jednak, jak wynika z rozmów autorów książki z pacjentami, maść wykazuje działanie przeciwbólowe, co jest efektem zwiększenia ukrwienia skóry w aplikowanym miejscu. Stosowanie: smarować bolące miejsce 2–3 razy dziennie;

• Maść bursztynowa (Farmina), zawierająca ekstrakt z bursztynu. Sposób użycia: stosować miejscowo 2–3 razy dziennie, delikatnie wcierając w skórę. Maść jest szczególnie wskazana do masażu mięśni i okolic zesztywniałych stawów, w szczególności stawów kolanowych i łokciowych, oraz w obrębie dłoni, stóp i ramion.


UWAGA! Na ogół w przypadku bólu stawów stosuje się na skórę preparaty o działaniu rozgrzewającym (maści, żele). W preparatach tych za działanie rozgrzewające odpowiadają związki pochodzenia naturalnego (kapsaicyna, kamfora, terpentyna) lub niektóre olejki eteryczne (np. sosnowy, eukaliptusowy, kamforowy). Efektem ich działania jest łagodzenie dolegliwości bólowych stawów, ale także mięśni.Jednak niektórzy pacjenci preferują preparaty na skórę o działaniu chłodzącym, które również mogą wpływać przeciwbólowo i dawać uczucie rozluźnienia. W ich skład na ogół wchodzi mentol i olejek miętowy.Autorzy książki radzą, aby każdy indywidualnie dokonał wyboru, która z maści/żeli o działaniu rozgrzewającym czy chłodzącym przynosi większą ulgę. Można w tym miejscu przypomnieć starą zasadę wykorzystywaną dawniej w terapii bólu stawów, tj. na początku można zastosować preparat rozgrzewający, jednak gdy leczenie nie przynosi zadawalającego efektu, a proces chorobowy toczy się dalej z wytworzeniem stanu zapalnego, wówczas powinno się stosować preparaty chłodzące. W aptekach i sklepach zielarskich preparatów o działaniu chłodzącym jest mniej niż rozgrzewających. Dlatego w celu upewnienia się co do rodzaju kupowanego preparatu, należy zasięgnąć informacji u fachowego personelu.

Kapsaicyna jest związkiem zaliczanym do grupy alkaloidów, wytwarzanym przez rośliny w celu ochrony przed zwierzętami roślinożernymi. Odpowiada za ostry smak niektórych odmian papryki, np. habanero. Zawartość kapsaicyny w papryce określa tzw. skala Scoville’a (jednostką jest SHU – Scoville Hotness Unit; jednostka ostrości Scoville’a). W tej skali:

• czysta kapsaicyna posiada 16 milionów SHU;

• najostrzejsza odmiana papryki (Pepper X) – ponad 3 miliony SHU;

• papryka habanero – do 350 000 SHU;

• papryka słodka – 0 SHU.

W celu ustalenia wartości SHU przygotowuje się roztwór alkoholowy ekstraktu z danego surowca i rozcieńcza aż do momentu zaniku smaku ostrego. Wartość w skali jest tożsama z wielokrotnością rozcieńczeń, tzn. paprykę habanero należy rozcieńczyć 350 000 razy, by ostry smak przestał być wyczuwalny.

Kapsaicyna (oraz jej pochodna noniwamid) wykazuje działanie przeciwbólowe, hamując w skórze działanie receptorów wywołujących wrażenia bólu w odpowiedzi m.in. na temperaturę przekraczającą 43°C. Nie tylko kapsaicyna, ale również zmikronizowane owoce ostrych odmian papryki podrażniają skórę poprzez wywołanie jej miejscowego przekrwienia. Ze względu na powyższy mechanizm działania preparaty z kapsaicyną stosuje się zewnętrznie jako środki rozgrzewające, likwidujące obrzęki oraz zmniejszające odczuwanie bólu.

W aptekach oraz sklepach zielarskich dostępne są preparaty z kapsaicyną, zalecane do stosowania miejscowego w terapii wspomagającej leczenie przewlekłego bólu stawów:

• Neo–Capsiderm (Herbapol Poznań), lek dostępny bez recepty w postaci maści, zawierający noniwamid, olejki eukaliptusowy i terpentynowy z sosny nadmorskiej oraz kamforę. Sposób użycia: aplikować 1–2 razy na dobę (przerwa między aplikacjami nie powinna być krótsza niż 4 godziny), nie dłużej niż przez 2 dni. W przypadku potrzeby ponownej aplikacji w tym samym miejscu należy odczekać co najmniej 14 dni. W bolące miejsce wetrzeć delikatnie niewielką ilość leku (około 0,2–1 cm). Nie używać na otwarte rany i w miejscach przerwania ciągłości skóry. Po aplikacji dokładnie umyć ręce. Nie dotykać dłońmi błon śluzowych oraz oczu. Pojawienie się czerwonego zabarwienia jest objawem naturalnego zwiększenia ukrwienia skóry;

• Ziołowa maść rozgrzewająca (Boni Fratres Pharmaceutical), zawierająca oprócz kapsaicyny także kamforę oraz ekstrakty z żywokostu, arniki, nagietka, lawendy oraz kasztana jadalnego. Sposób użycia: niewielką ilość maści nanieść na skórę i delikatnie wcierać. Stosować w miarę potrzeb;

• Prel Red, plaster rozgrzewający (Genexo), hydrożelowy plaster na bazie kapsaicyny i salicylanu glikolu. Sposób użycia: odciąć fragment plastra o wielkości dopasowanej do powierzchni ciała. Zerwać folię ochronną. Nałożyć klejącą stronę okładu na umytą i osuszoną skórę. Pozostawić na skórze maksymalnie przez 8 godzin. W razie konieczności powtórzyć stosowanie, nie częściej jednak niż 4 razy na dobę. UWAGA: pełen efekt rozgrzewający osiąga się po około 15 minutach po aplikacji. Bezpośrednio po przyklejeniu może pojawić się odczucie chłodu, związane z hydrożelowym podłożem plastra.

Działanie rozgrzewające, przeciwbólowe, przeciwzapalne i rozszerzające naczynia krwionośne wykazuje także zastosowany na skórę jad żmii zygzakowatej zawarty w maści Viprosal B (Genexo). Poza tym lek (dostępny bez recepty) zawiera kamforę, kwas salicylowy i olejek z sosny syberyjskiej. Znalazł zastosowanie w leczeniu dolegliwości bólowych, w przebiegu m.in. bólów stawowych, mięśniowych, mięśniowo-powięziowych, naderwaniu ścięgien, zapaleniu pochewek ścięgnistych i torebek stawowych. Sposób użycia: niewielką ilość maści wcierać w skórę w miejscach bolących 1–2 razy dziennie. Przeciwwskazania: nadwrażliwość na lek, ciąża, stany zapalne, podwyższona temperatura ciała, gruźlica, miażdżyca naczyń obwodowych. Ostrożnie stosować w upośledzeniu czynności nerek i wątroby. Nie stosować u noworodków i małych dzieci. Nie stosować długotrwale. Nie stosować na rany i uszkodzoną skórę.

Do preparatów o działaniu chłodzącym na skórę zalicza się przykładowo BENGAY Maść przeciwbólowa (Johnson & Johnson). Jest to lek dostępny bez recepty, zawierający mentol i salicylan metylu. Sposób użycia: odpowiednią ilość maści nałożyć na chore miejsce i wcierać, delikatnie masując do całkowitego wchłonięcia. Stosować tylko na chorobowo zmienione miejsce. Wcieranie powtarzać co kilka godzin (3–4 razy na dobę). Stosowanie bez zalecenia lekarza nie powinno przekraczać 7 dni. Przeciwwskazania: uczulenie na salicylan metylu, mentol, stosowanie na uszkodzoną skórę i rany, dzieci poniżej 12 lat. Nie stosować pod opatrunek okluzyjny lub pod okład rozgrzewający. Należy przerwać stosowanie, jeżeli wystąpi nadmierne podrażnienie skóry. Należy unikać kontaktu maści z oczami i błonami śluzowymi.

Borowina jest osadem humusowym (peloidem) i stanowi najgłębiej położoną warstwę torfu. Powstaje pod powierzchnią wody na skutek beztlenowego butwienia szczątków roślinnych oraz zwierzęcych. Polskie borowiny, dzięki bardzo wysokiej zawartości substancji organicznych, uważa się za wyjątkowo wartościowe. Najcenniejsze składniki aktywne leczniczo to: kwasy humusowe, aminokwasy, bituminy oraz związki fenolowe.

Wskutek mechanicznego rozdrobnienia i wymieszania borowiny z wodą powstaje „papka” wykorzystywana w lecznictwie uzdrowiskowym – obecnie w Polsce stosuje ją większość uzdrowisk. Natomiast jako pierwsze zabiegi borowinowe wykonywało już w 1858 roku uzdrowisko w Krynicy Górskiej.

Najczęściej zastosowanie mają (trwające do 25 minut) kąpiele borowinowe – stosuje się gęstą masę borowinową ogrzaną do temperatury około 40°C, w trakcie których następuje stopniowe przegrzanie ciała. Po zabiegu zalecany jest godzinny odpoczynek. Stosuje się również – trwające do 1/2 godziny – zabiegi miejscowe (okłady oraz zawijania), np. na bolące stawy. W trakcie zabiegu nakłada się pięciocentymetrową warstwę pasty borowinowej na ciało pacjenta, a kolejne 5 centymetrów na prześcieradło służące do owinięcia kuracjusza. W celu utrzymania ciepła przykrywa się pacjenta kocem.

To koniec darmowego fragmentu. Czy chcesz czytać dalej?