Ropa naftowa a wzrost gospodarczyTekst

0
Recenzje
Przeczytaj fragment
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa

Wojciech Potocki

Ropa naftowa a wzrost gospodarczy

Teoria i praktyka

Redaktorzy naukowi serii

prof. dr hab. Andrzej Herman, dr Andrzej Szablewski

Redakcja

Jadwiga Witecka

Projekt okładki

Radosław Krawczyk

Skład

Protext

© Copyright 2014 by Wojciech Potocki

Partnerzy Publikacji

Grupa LOTOS S.A.

Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA

Wszelkie prawa zastrzeżone. Nieautoryzowane rozpowszechnianie całości lub fragmentów niniejszej publikacji w jakiejkolwiek postaci zabronione. Wykonywanie kopii metodą elektroniczną, fotograficzną, a także kopiowanie książki na nośniku filmowym, magnetycznym, optycznym lub innym powoduje naruszenie praw autorskich niniejszej publikacji. Niniejsza publikacja została elektronicznie zabezpieczona przed nieautoryzowanym kopiowaniem, dystrybucją i użytkowaniem. Usuwanie, omijanie lub zmiana zabezpieczeń stanowi naruszenie prawa.

Warszawa 2014

Poltext sp. z o.o.

02-230 Warszawa, ul. Jutrzenki 118

tel.: 22 632-64-20

e-mail: wydawnictwo@poltext.pl

internet: www.poltext.pl

ISBN 978-83-7561-400-8 (format e-pub)

ISBN 978-83-7561-404-6 (format mobi)

ISBN 978-83-7561-417-6 (format pdf)

Opracowanie wersji elektronicznej:

Karolina Kaiser

Spis treści

Podziękowania

Wstęp

1. Globalne trendy i prognozy energetyczne

1.1. Globalne trendy i ich implikacje

1.2. Prognoza zapotrzebowania gospodarki światowej na energię

Wnioski

2. Wpływ ceny ropy na gospodarki narodowe

2.1. Przyczyny i skutki pierwszego szoku naftowego

2.2. Wpływ szoków naftowych na gospodarkę

2.3. Mechanizm i kanały rozprzestrzeniania się szoku naftowego

2.3.1. Wpływ ceny ropy na PKB

2.3.2. Wpływ ceny ropy na inflację

2.3.3. Reakcje banków centralnych na wzrost cen i inflacji

2.3.4. Wpływ ceny ropy na bilans handlu zagranicznego

2.4. Pierwszy cenowy szok paliwowy w Polsce

Wnioski

3. Rynek ropy naftowej – analiza popytu, podaży i ceny 3.1. Zasoby ropy naftowej

3.1.1. Teoretyczna zdolność istniejących zasobów do pokrycia przyszłego zapotrzebowania

3.2. Popyt na ropę naftową

3.2.1. Elastyczność cenowa popytu

3.2.2. Elastyczność dochodowa popytu

3.2.3. Historyczne trendy zmian zużycia ropy naftowej

3.2.4. Historyczne prognozowanie zużycia ropy naftowej

3.3. Wydobycie i dostawy ropy naftowej – kruchość trendu

3.3.1. Ograniczenia i sukcesy w wydobyciu ropy naftowej

3.4. Najnowsze prognozy zużycia i dostaw ropy naftowej

3.5. Wpływ OPEC na cenę ropy

3.6. Charakterystyka ceny ropy naftowej

3.6.1. Implikacje dla ceny ropy wynikające z chaosu i harmonii na rynkach finansowych

3.6.2. Zależność ceny ropy od wartości dolara

3.6.3. Charakterystyka statystyczna ceny ropy naftowej

3.6.4. Dwa wymiary niestabilności na rynku ropy naftowej

3.6.5. Niepewność, zmienność i ryzyko

Wnioski

4. Teoretyczne modele światowego rynku ropy naftowej 4.1. Teoria wyczerpywalnych zasobów Hotellinga

4.1.1. Cena i zużycie ropy naftowej w teorii

4.1.2. Dowód słuszności teorii Hotellinga

4.1.3. Cena i zużycie ropy naftowej w rzeczywistości

4.2. Modele niestrukturalne ceny ropy naftowej

4.2.1. Model Pindycka

4.2.2. Model Khanny

4.3. Model strukturalny ceny i wydobycia ropy naftowej

4.3.1. Ramy teoretyczne

4.3.2. Metodologia wyznaczania profilu ceny ropy naftowej i wydobycia

4.3.3. Prognoza ceny ropy naftowej i rocznego wydobycia

4.3.4. Dyskusja na temat wyników prognozy

4.4. Renta rzadkości

4.5. Model krótkoterminowej równowagi rynkowej

4.6. Długoterminowe prognozowanie ceny ropy naftowej

Wnioski

5. Ropa naftowa na rynku futures

5.1. Zachowanie się ceny ropy naftowej na rynku futures

5.2. Teoria magazynowania i stopa użyteczności

5.3. Modele równowagi – nierównowagi ceny ropy na rynku futures

5.4. Model równowagi z wykorzystaniem wyceny opcyjnej

5.5. Wartość informacyjna cen futures ropy naftowej

5.6. Taktyczna i strategiczna wartość kontraktów futures dla ropy naftowej

5.7. Prognozowanie ceny ropy naftowej na rynku futures

Wnioski

6. Teoria wartości złoża, modele i metody wyceny oraz praktyka 6.1. Teoria wartości złoża

6.1.1. Model wyceny Hotellinga

6.1.2. Model wyceny Millera i Uptona

 

6.1.3. Model wyceny Adelmana i Watkinsa

6.2. Metody rekomendowane przez taksatorów i użytkowników

6.2.1. Metoda zdyskontowanych przepływów pieniężnych

6.2.2. Metoda opcji rzeczywistych

6.2.3. Metoda porównywalnych transakcji

6.3. Metody wyceny stosowane w amerykańskim przemyśle naftowym

6.3.1. Reguła „jednej trzeciej” i jakość ekonomiczna złóż

6.3.2. Metody wyceny rekomendowane przez Departament Handlu USA

6.3.3. Raportowanie wartości złóż przez publiczne spółki petrochemiczne

6.3.4. Wartość informacyjna dla odbiorców raportowanych wycen złóż

6.3.5. Praktyka podejmowania decyzji inwestycyjnych

6.4. Strategiczne trendy spółek wydobywczych

Wnioski

7. Wpływ ceny ropy naftowej i czynników makroekonomicznych na wyniki i wycenę przedsiębiorstw petrochemicznych

7.1. Wpływ ceny ropy naftowej na wyniki i wycenę przedsiębiorstw petrochemicznych

7.2. Wpływ czynników makroekonomicznych na wyniki i wartość Exxon Mobil Corporation

7.3. Propozycja prognozy ceny ropy i zysku operacyjnego Exxon Mobil

7.4. Uwagi do wyceny przedsiębiorstwa petrochemicznego

Wnioski

Przypisy

Bibliografia

Podziękowania

Dziękuję Panu profesorowi Andrzejowi Hermanowi, Dyrektorowi Instytutu Zarządzania Wartością Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie, za stworzenie warunków do współpracy naukowej.

Niniejsza książka ani wcześniejsze publikacje nie powstałaby bez zaproszenia mnie przez Pana doktora Andrzeja Szablewskiego do współpracy w programach i projektach badawczych prowadzonych przez Instytut Zarządzania Wartością Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Panu Andrzejowi Szablewskiemu dziękuję za wieloletnią współpracę, wsparcie, inspiracje i dyskusje.

Efektem mojej współpracy z Instytutem od 2006 r. jest kilkanaście publikacji naukowych dotyczących problematyki rynków gazu ziemnego, ropy naftowej i chemii, m.in. na temat strategii takich przedsiębiorstw jak PGNiG, Gazprom, BASF i Exxon Mobil oraz liberalizacji rynku gazu ziemnego, mechanizmów kształtujących cenę ropy naftowej, dobrze ocenianych przez środowisko naukowe, profesjonalne i wydawnicze – książka Wycena przedsiębiorstwa. Od teorii do praktyki, M. Panfil, A. Szablewski (red.), Poltext (2011) z rozdziałem Wpływ zmian na rynku ropy naftowej na wyceny przedsiębiorstw otrzymała nagrodę zbiorową I stopnia Rektora SGH oraz nagrodę Grand Prix Targów Wydawnictw Ekonomicznych w 2011 r.

Dziękuję Panu doktorowi Alfredowi Bieciowi za krytyczne uwagi i wskazówki do rozdziału opisującego wpływ ceny ropy na gospodarki narodowe.

Dziękuję Panu profesorowi Janowi Krzysztofowi Solarzowi za cenne uwagi ogólne i szczegółowe do książki, które umożliwiły wypełnienie braków, skorygowanie błędów, rozwinięcie ważnych wątków i uwzględnienie nowych problemów, a tym samym wpłynęły na poprawę poziomu merytorycznego książki.

Dziękuję Panu profesorowi Stanisławowi Suszkowi za wiele ważnych rozmów, które pomogły zachować nadzieję.

Dziękuję zespołowi wydawnictwa Poltext za staranną redakcję i wysoką jakość edycji nobilitujące książkę.

Dziękuję najbliższej rodzinie – żonie Barbarze, córce Marcie i synowi Michałowi za życzliwą zachętę do pisania i tolerowanie mojej wieloletniej nieobecności.

Dziękuję moim nieżyjącym rodzicom i bratu za wszystko, co od nich otrzymałem.

Jeśli chcesz znaleźć źródło

musisz iść do góry, pod prąd.

[Jan Paweł II 2003, s. 11]

Wstęp

Wiele dowodów potwierdza istnienie korelacji między wzrostem zapotrzebowania na wiedzę a okresami napięć gospodarczych czy politycznych – gwałtownymi wahaniami na rynku energii i surowców, zwłaszcza cen ropy naftowej, katastrofami ekologicznymi (np. długotrwały wyciek ropy naftowej w 2010 r. w Zatoce Meksykańskiej), wydarzeniami politycznymi (wojna w Zatoce Perskiej) czy kryzysem finansowym z 2008 r. [Łucki, Misiak 2011]. W takich okolicznościach w szczególności inwestorzy poszukują wyjaśnienia zachowania się cen ropy naftowej i innych zasobów nieodnawialnych.

Geneza tematu wynika z koincydencji kilku czynników: osobistej pasji poznania mechanizmów kształtowania ceny ropy naftowej, wpływającej na ceny innych nośników energetycznych (np. ceny gazu ziemnego w europejskich kontraktach długoterminowych i produktów petrochemicznych) oraz zainteresowania problematyką ropy naftowej i zapotrzebowania na tę wiedzę w skali makro i mikro.

Światowe trendy demograficzne i ekonomiczne, a zwłaszcza szybki rozwój krajów Azji, masowa urbanizacja, rosnąca liczba ludności (głównie w miastach) i ekspansja klasy średniej wskazują, że w perspektywie najbliższych dekad wystąpi niedobór[1] zasobów naturalnych, przede wszystkim wody, żywności i energii.

Globalne ocieplenie oraz dostępność i cena ropy naftowej to prawdopodobnie najważniejsze tematy publikacji ekonomicznych poświęconych energii w pierwszej dekadzie XXI w. Energia i surowce energetyczne, w tym głównie ropa naftowa, od wielu lat są najważniejszym towarem handlowym, wywołującym jednocześnie wiele niepokojów i dyskusji, gdyż cena surowców energetycznych ma szczególne znaczenie dla funkcjonowania gospodarki. Przedsiębiorstwa petrochemiczne od lat należą do największych na świecie pod względem przychodów, zysków i kapitalizacji rynkowej. Problematyka ta została omówiona w rozdziale 1, natomiast w rozdziale 2 opisano wpływ ceny ropy naftowej na gospodarki narodowe oraz kanały rozprzestrzeniania się szoków naftowych.

O wielkim znaczeniu ropy naftowej dla współczesnego świata świadczą głośne tytuły książek i rozdziałów: Nafta, władza i pieniądze, Wojna i strategia, Bitwa o panowanie nad światem [Yergin 1996], Czy ropa naftowa rządzi światem? [Kaczmarek, Jarosz 2006], Energia i bezpieczeństwo – kierunek nowej strategii polityki zagranicznej [Halicki, Goldwyn 2005], Rosja, ropa, polityka [Chałupiec, Filipowicz 2009], Nadchodące załamanie ekonomiczne [Leeb 2007], Czynnik ropy [Leeb, Leeb 2005], Koniec ropy [Roberts 2004]. Od prawie stu lat toczą się o nią wojny, w tym dwie wojny światowe, dzięki niej powstały prywatne imperia ekonomiczne (np. Rockefellera) i gwałtownie rosnące państwowe fundusze bogactwa. Z dochodów ze sprzedaży ropy naftowej jest finansowy światowy terroryzm, dyktatury i niedemokratyczne systemy polityczne.

Ekstremalna zmienność cen energii, nacjonalizacja złóż i wrażliwość dostaw zasobów mineralnych należą do głównych czynników globalnych ryzyk ekonomicznych, geopolitycznych i technologicznych o największym wpływie i prawdopodobieństwie wystąpienia w ciągu najbliższych 10 lat. Ropa naftowa jest istotnym składnikiem wymienionych czynników ryzyka, a przez silny wpływ na rosnącą emisję gazów cieplarnianych oraz produkcję żywności jest czynnikiem globalnego ryzyka środowiskowego i społecznego. Ekstremalna zmienność cen energii należy do pięciu czynników o największym wpływie na przyszły rozwój i bezpieczeństwo świata [World Economic Forum 2012].

Ropa naftowa jako surowiec nieodnawialny jest przedmiotem obaw o to, czy wystarczy jej w przyszłości do zaspokojenia potrzeb, a nawet jeśli jej wystarczy, to czy jej wysoka i rosnąca cena nie spowoduje destabilizacji albo czy nie zagrozi rozwojowi gospodarek narodowych, przedsiębiorstw czy gospodarstw domowych. Jest surowcem nieodnawialnym, a ponadto w większości jest wykorzystywana jednorazowo w sposób nieodwracalny – jest spalana, przyczyniając się do degradacji środowiska naturalnego w skali lokalnej i globalnej ze wszystkimi tego konsekwencjami. Charakterystykę rynku ropy naftowej, tj. podaży, popytu i ceny, zwłaszcza charakterystykę czynników wpływających na zmienność ceny, przedstawiono w rozdziale 3.

Jedną z przyczyn wielu światowych kryzysów ekonomicznych były ograniczenia w podaży ropy naftowej i w konsekwencji jej bardzo wysoka cena. Według J. Hamiltona [2005] aż dziewięć z dziesięciu recesji gospodarki Stanów Zjednoczonych po drugiej wojnie światowej było następstwem gwałtownych wzrostów ceny ropy naftowej. Kryzys gospodarczy w USA jest zwykle kryzysem światowym. Trauma kryzysu lat 20. ubiegłego wieku została przekazana kolejnym pokoleniom i pozostawiła ostrzeżenie, o którym często się zapomina – nie wierz w fałszywe doktryny ekonomiczne czy naiwne przeświadczenia, że załamanie gospodarki nie jest możliwe. W odniesieniu do ropy naftowej to ostrzeżenie tylko werbalnie brzmi inaczej – nie wierz, że ropy naftowej nigdy nie zabraknie, ponieważ ciągle odkrywane są nowe złoża albo opracowywane nowe technologie wykorzystania nieopłacalnych wcześniej złóż. Ropy naftowej może zabraknąć tak szybko jak szybko gaśnie światło. Nawet jeśli jej nie zabraknie, to będzie dobrem rzadkim, a zatem bardzo drogim. Przynajmniej należy pomyśleć o takiej przyszłości.

Obecnie świat znajduje się w fazie przygotowawczej procesu zmiany kultury paliw kopalnych na kulturę zrównoważoną i jest pod presją różnych domen (światów) – ekonomicznej, żądającej możliwości pokrycia kosztów i generowania zysków, społeczno-kulturowej – dbającej o aspekty zdrowotne, bezpieczeństwo i niezawodność dostaw oraz ekologicznej, dla której istotne jest zagrożenia dla przyrody i środowiska [Łucki, Misiak 2011].

Celem ekonomii i imperatywem moralnym badaczy jest dostarczanie wiedzy na temat ważnych relacji ekonomicznych, umożliwiającej lepsze zrozumienie zjawisk i podejmowanie właściwszych decyzji. Sens poznawania zjawisk polega na możliwości wykorzystania zdobytej wiedzy do prognozowania przyszłości. Prognozowanie cen to kwintesencja wszelkich planów ekonomicznych i finansowych. Zachowanie się ceny ropy naftowej należy jednak do tych wyjątkowych zjawisk, które nie mogą być opisane w ramach wyłącznie jednej teorii ekonomicznej. Dlatego opis mechanizmu kształtowania ceny ropy naftowej powinien obejmować szersze spojrzenie, dzięki czemu można zredukować ryzyko błędnego zrozumienia z jednej strony, a z drugiej – opisać zjawisko we właściwej perspektywie i wymiarze, których znalezienie jest najtrudniejsze. Teoretyczne i rzeczywiste zachowanie się ceny ropy jest omówione w rozdziale 4.

Kluczową kwestią w formowaniu strategii inwestycyjnej jest ekstrapolowanie historycznego zachowania się cen na przyszłe okresy. Jak stwierdził Keynes, takie ekstrapolowanie jest niebezpieczne dopóki dokładnie nie wyodrębni się przyczyn przeszłych zmian cen. Stąd motywacja do badania historycznego zachowania się ceny ropy naftowej. Drugą, „ciemniejszą stronę księżyca” rozjaśnia rynek futures, który należy postrzegać w duchu wypowiedzi amerykańskiego noblisty P. Samuelsona [1965]. Stwierdził on, iż „od uczestników zapalonej i inteligentnej gonitwy za własnymi korzyściami na rynku należy oczekiwać, że w swoich kalkulacjach uwzględnią te cechy przyszłych zdarzeń, które w sensie prawdopodobieństwa mogą być rozpoznane jako rzucające cień przed nimi. Analogicznie jak przeszłość wpływa na teraźniejszość – rzucając cień za sobą, tak przyszłe zdarzenia rzucają cień przed nimi”. Ze względu na znaczenie rynku futures dla odkrywania zachowania się ceny ropy problematyce tej poświęcono odrębny rozdział – rozdział 5.

 

Solidna wycena projektu inwestycyjnego wymaga wiedzy interdyscyplinarnej i podobna jest do pracy badawczej, ponieważ musi charakteryzować się zbliżonymi cechami: istotności, jasności, jednoznaczności, celowości, skuteczności, niezawodności i ekonomiczności. Podobnie taksatorzy (rzeczoznawcy zajmujący się wyceną) i badacze muszą odznaczać się tymi samymi cechami etycznymi, niezależności, profesjonalizmu i kompetencji. Znajomość metod praktycznych działań jest nie mniej ważna niż wiedza teoretyczna. Ocena projektu inwestycyjnego i decyzja o jego realizacji to najistotniejszy początkowy etap na drodze do sukcesu lub porażki dla spółek, dla których poszukiwania i wydobycie ropy naftowej są podstawową działalnością. Stosowane metody i kryteria oceny projektu oraz przebieg procesu decyzyjnego mają kluczowe znaczenie dla przetrwania i rozwoju tych spółek, poddanych dodatkowo presji globalnej konkurencji o złoża i wymagań właścicieli. W rozdziale 6 przedstawiono modele i metody wyceny złóż oraz stosowane w przemyśle kryteria oceny projektów inwestycyjnych.

W perspektywie ekonomicznej ropa naftowa jest ważnym i intrygującym zjawiskiem ze względu na asymetrię występowania na świecie złóż ropy naftowej, jej wydobycia i zużycia, będącego źródłem powstawania nowego światowego porządku gospodarczego, którego konsekwencją mogą być fundamentalne zmiany polityczne i kulturowe oraz ze względu na nieprzewidywalność i kontrowersyjność zachowania się ceny ropy naftowej. Zachowanie to jest ważne na poziomie makroekonomicznym, dla społeczeństw i instytucji międzynarodowych, np. banków centralnych, jak również na poziomie mikro, dla przedsiębiorstw, zwłaszcza przemysłu naftowego, energetycznego, chemicznego, lotniczego, transportowego i turystycznego czy wreszcie dla gospodarstw domowych. Po doświadczeniach pierwszej dekady XXI w. wysokie, rosnące i bardzo zmienne ceny ropy naftowej stały się powszedniością. Pamiętane są rekordowo wysokie i rekordowo niskie ceny oraz te krótkie odcinki czasu, miesiące, w których wystąpiły. Nowe wysokie ceny ropy naftowej porównywane z poprzednimi usypiają czujność, co do przyczyn i skutków takiego zachowania się ceny. W pewnym stopniu ta czujność może być tłumiona, a prawdziwy obraz zamazywany przez uproszczone diagnozy i twierdzenia prominentnych polityków lub ekonomistów oskarżających nieliczną grupę inwestorów (tzw. złych spekulantów) o manipulowanie ceną ropy naftowej na rynkach finansowych. To prawda, że przyczyny niektórych kryzysów są raczej natury instytucjonalnej, politycznej, etycznej czy moralnej, ale zawsze istnieją fundamentalne przyczyny ekonomiczne.

Cena ropy naftowej w wysokości 100 USD/boe i wyższej nie była zaskoczeniem dla wielu ekonomistów, zajmujących się energią od dziesięcioleci. Cena taka nie powinna również być uznawana za wygórowaną, zważywszy, że cena baryłki ropy ciągle pozostawała niższa od ceny baryłki coca-coli[2], ponieważ amerykańscy podatnicy płacili wysokie rachunki za militarną ochronę nad wydobyciem i transportem ropy z krajów Bliskiego Wschodu. To jednak nie gwarantowało inwestycji w nowe możliwości eksploatacji złóż. Bezpieczeństwo dostaw ropy naftowej rozumiane w szerokiej perspektywie jest obecnie fundamentem przetrwania, dobrobytu i rozwoju krajów uprzemysłowionych i rozwijających się. Taka perspektywa postrzegania ropy naftowej wskazuje na olbrzymi wpływ wielkiej polityki międzynarodowej na zjawiska i relacje ekonomiczne w obrębie energetyki.

Przyszła cena ropy naftowej jest ważna z punktu widzenia gospodarki i przedsiębiorstwa oraz społeczeństwa – końcowych użytkowników energii, surowców petrochemicznych i wszelkich dóbr produkcyjnych oraz konsumentów żywności, ponieważ jest istotnym elementem pełnego spektrum gospodarczego, tj. ogniwem w łańcuchu technologicznym i ekonomicznym. W związku z tym podczas rozważań na temat ropy rodzi się wiele ważnych lub trywialnych, kluczowych lub interesujących pytań dotyczących zachowania się ceny ropy naftowej, na które trzeba szukać odpowiedzi.

 Jaki jest mechanizm kształtowania ceny ropy naftowej?

 Czy można przewidzieć zachowanie się ceny ropy naftowej w przyszłości?

 Czy istnieje wiarygodny model opisujący kształtowanie ceny ropy naftowej?

 Jaką funkcję dla rynku ropy naftowej pełni rynek kontraktów futures?

 Kto ma rację: ekonomiście twierdzący, że rynek futures prawidłowo spełnia swoją funkcję sygnalizacyjną czy ci dowodzący, że ceną manipulują spekulanci, a rynek wymaga większej regulacji i kontroli?

 Czy ceną ropy naftowej manipulują spekulanci zapatrzeni w wykresy Elliotta, czy może OPEC? Czy rolą OPEC jest zamykanie globalnego bilansu ropy, czy realizacja własnej strategii maksymalizacji zysku?

 Czy zasobów ropy naftowej wystarczy dla pokrycia przyszłego zapotrzebowania, czy też zgodnie z teorią Hubberta [1949] świat stoi w obliczu załamania dostaw ropy i kryzysu energetycznego? Kto ma rację – optymiści czy pesymiści?

 Jakie prawa decydują o wydobyciu ropy naftowej: ekonomia czy geologia, a może technika i technologia? Czy gospodarka światowa jest bezpieczna energetycznie?

 Jaki jest związek ceny ropy naftowej z rozwojem ekonomicznym, w szczególności z rynkiem finansowym, geopolityką, politykami monetarnymi, finansowymi, podatkowymi krajów eksporterów i konsumentów?

 Czy cena uszlachetnionej ropy naftowej na stacji benzynowej w dowolnym miejscu na świecie niższa od ceny coca-coli lub piwa (tej samej jednostki miary objętości) jest dobra dla gospodarki i społeczeństw? Czy to jest normalne, aby w XXI w. nieodnawialne zasoby naturalne spalać jak w epoce prehistorycznej, zamiast wykorzystywać je wielokrotnie?

 Jak cena ropy naftowej wpływa na wycenę aktywów geologiczno-górniczych?

 Jakie są metody wyceny złóż ropy naftowej?

 Jaki jest wpływ ceny ropy na wyniki finansowe i wycenę spółek petrochemicznych?

 Jakie strategie projektować na poziomie korporacyjnym, narodowym czy w relacjach międzynarodowych dla tak złożonego, rozchwianego i trudno przewidywanego rynku ropy naftowej?

Celem pracy jest udzielenie odpowiedzi tylko na niektóre z wymienionych pytań, a zwłaszcza te dotyczące wpływu ceny ropy na gospodarkę, mechanizmów kształtujących cenę ropy naftowej, możliwości jej prognozowania, metod wyceny złóż ropy naftowej oraz relacji między ceną ropy a wynikami finansowymi i wartością rynkową przedsiębiorstwa petrochemicznego, w tym jego głównych aktywów – złóż węglowodorów.

Konstrukcja pracy jest w pewnym sensie odpowiedzią na zapotrzebowanie na wiedzę menedżera finansowego przedsiębiorstwa petrochemicznego odpowiedzialnego za sporządzanie planów ekonomiczno-finansowych i rekomendacji decyzji inwestycyjnych. Układ pracy odzwierciedla etapy procesu myślowego – od teorii ekonomicznych i obserwacji zachowania się ceny ropy do praktyki prognozowania cen i wyceny złóż, przygotowania wytycznych do podjęcia decyzji oraz analizy wpływu na wartość przedsiębiorstwa.