Stosunki międzynarodowe w Europie 1945-2009

Tekst
0
Recenzje
Przeczytaj fragment
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa

Sfałszowane wybory powszechne w Polsce i na Węgrzech, represje wobec polityków demokratycznych w Bułgarii i Rumunii, wreszcie znacznie późniejszy tzw. komunistyczny przewrót w Pradze w lutym 1948 r., uświadomiły Zachodowi, że Stalin wszelkimi środkami gotów był poszerzać strefę wpływów Związku Radzieckiego19. Dlatego też działania te spotkały się z ripostą ze strony Stanów Zjednoczonych w formie tzw. doktryny Trumana. Pod tą właśnie nazwą znane jest orędzie prezydenta Stanów Zjednoczonych, Harry’ego Trumana, wygłoszone 12 marca 1947 r. na wspólnej sesji Kongresu, w którym stwierdził, że „narzucone wolnym narodom, w wyniku agresji bezpośredniej czy pośredniej, reżimy totalitarne podważają fundamenty pokoju międzynarodowego i tym samym bezpieczeństwo Stanów Zjednoczonych”20. Doktryna Trumana i będąca jej rozwinięciem – proklamowana również w 1947 r. przez USA – „doktryna powstrzymywania” komunizmu stworzyły dodatkowy impuls do odejścia mocarstw zachodnich w ich polityce wobec Niemiec od ustaleń poczdamskich. Nawet Francja zaczęła powoli akceptować ideę połączenia trzech stref zachodnich w jeden organizm, ułatwiając zawieranie w konkretnych dziedzinach porozumień przez strefę francuską z Bizonią. Dopiero jednak 8 kwietnia 1949 r. strefa francuska przyłączyła się do Bizonii, czego rezultatem było powstanie tzw. Trizonii.

Im bardziej realne stawały się plany połączenia zachodnich stref okupacyjnych Niemiec i utworzenia na ich obszarze państwa zachodnioniemieckiego, tym aktywniej Związek Radziecki występował z ideą odbudowy zjednoczonych Niemiec w granicach czterech stref okupacyjnych. Na sesji Rady Ministrów Spraw Zagranicznych w Londynie, która trwała od 25 listopada do 15 grudnia 1947 r., ZSRR wystąpił z inicjatywą utworzenia ogólnoniemieckiego rządu i zawarcia z Niemcami traktatu pokojowego na podstawie ustaleń konferencji Wielkiej Trójki w Teheranie i Jałcie. Stany Zjednoczone, przy poparciu Wielkiej Brytanii i Francji, odmówiły jednak dyskusji na ten temat, co ostatecznie położyło kres współpracy czterech mocarstw w sprawie Niemiec. Jednocześnie Stany Zjednoczone w porozumieniu z Wielką Brytanią podjęły przygotowania do realizacji wniosku komisji doradczej prezydenta Trumana z 7 listopada 1947 r., który przewidywał utworzenie rządu zachodnioniemieckiego.

Kolejny ważny etap w ewolucji kwestii niemieckiej stanowiła konferencja dziewięciu państw zachodnich, która odbyła się w Londynie w okresie od 23 lutego do 6 marca oraz od 2 kwietnia do 1 czerwca 1948 r., na której przedmiotem dyskusji były zasady konstytucyjne państwa zachodnioniemieckiego21. Kiedy mocarstwa zachodnie odmówiły poinformowania ZSRR o przebiegu konferencji londyńskiej, 20 marca 1948 r. marszałek Sokołowski, reprezentujący ZSRR w sojuszniczej Radzie Kontroli Niemiec, zerwał posiedzenie Rady, paraliżując w ten sposób funkcjonowanie ostatniego forum koordynacji polityki czterech mocarstw wobec Niemiec. Jednocześnie 31 marca 1948 r. ZSRR wprowadził kontrolę połączeń lądowych między zachodnimi strefami okupacyjnymi i Berlinem Zachodnim.

Gdy 18 czerwca 1948 r. alianci zachodni przeprowadzili na terenie swoich stref okupacyjnych reformę walutową i utworzyli wspólny dla trzech stref bank państwowy, w odpowiedzi komendant strefy radzieckiej ogłosił 23 czerwca 1948 r. całkowitą lądową blokadę Berlina. Wywołało to pierwszy kryzys wokół Berlina, grożący wybuchem wojny, gdyż wojska amerykańskie i brytyjskie postawione zostały w stan pogotowia. Odblokowanie miasta ZSRR uzależnił od wprowadzenia w zachodnich sektorach Berlina marki obowiązującej w sektorze wschodnim. Mocarstwa zachodnie odmówiły przyjęcia tego warunku, a 26 czerwca 1948 r. prezydent Truman podjął decyzję o utworzeniu mostu powietrznego, zapewniającego z jednej strony przewóz do Berlina pasażerów i żywności, a z drugiej wywóz berlińskiej produkcji przemysłowej. W operacji tej brało codziennie udział około 300 samolotów amerykańskich i brytyjskich. Jej całkowity koszt wyniósł około 2 mld marek niemieckich z 1938 r., czyli około 0,5 mld USD. Równało się to 0,4% ówczesnego rocznego budżetu USA22. Dzienne dostawy żywności do Berlina Zachodniego wynosiły 8000 ton. W sumie w ciągu trwającej 322 dni blokady przetransportowano do Berlina drogą powietrzną około 1,6 mln ton zaopatrzenia. Cała operacja lotnicza wymagała 277 264 lotów. W szczytowym okresie samoloty lądowały na lotnisku Tempelhof co minutę23.

Kryzys berliński wywołany został przez ZSRR w celu zademonstrowania sprzeciwu wobec decyzji konferencji londyńskiej o odbudowie państwa niemieckiego, podjętej bez udziału Moskwy24. Na odbytej w Warszawie 24 czerwca 1948 r. konferencji ministrów spraw zagranicznych ZSRR oraz sześciu państw satelickich: Bułgarii, Czechosłowacji, Jugosławii, Polski, Rumunii i Węgier wyniki konferencji londyńskiej uznano za działania sprzeczne z umową poczdamską, zmierzające do rozbicia Niemiec i tworzenia bazy „zachodniego sojuszu wojskowego”. Postulowano utworzenie w Niemczech demokratycznego rządu ogólnoniemieckiego, zawarcie traktatu pokojowego z Niemcami, wycofanie w terminie rocznym wszystkich wojsk okupacyjnych z Niemiec oraz opracowanie planu realizacji przez Niemcy ich zobowiązań reparacyjnych25.

Stalin nie ukrywał w rozmowie z ambasadorami zachodnimi w Moskwie 2 sierpnia 1948 r., że blokada Berlina była retorsją za decyzje konferencji londyńskiej, prowadzące do podziału Niemiec. Oświadczył, że blokada zostanie zniesiona pod warunkiem wprowadzenia jednolitej waluty na obszarze całego Berlina i odroczenia tworzenia odrębnych władz w Niemczech Zachodnich. Sprawa blokady Berlina przez ZSRR została wniesiona przez mocarstwa zachodnie na posiedzenie Rady Bezpieczeństwa ONZ i była rozpatrywana w dniach od 5 do 25 października 1948 r. Związek Radziecki zgłosił weto wobec projektu rezolucji Rady Bezpieczeństwa w tej sprawie, który potępiał blokadę, i rezolucja nie została przyjęta26. Powstała sytuacja była jednym z ostrzejszych przejawów zimnej wojny.

Blokada komunikacji z Berlinem częściowo została zniesiona przez ZSRR dopiero 11 maja 1949 r. Wiązało się to ze zwołaną do Paryża konferencją ministrów spraw zagranicznych czterech mocarstw, która rozpoczęła się 23 maja i trwała do 20 czerwca 1949 r. Mocarstwa zachodnie zaproponowały na konferencji objęcie strefy radzieckiej zmianami, ze wspólną walutą łącznie, które dotyczyły stref zachodnich, tworzących od 8 kwietnia 1949 r. tzw. Trizonię. ZSRR odmówił i zaproponował 10 czerwca 1949 r. zawarcie z Niemcami traktatu pokojowego, który przewidywałby wycofanie w ciągu roku z Niemiec wojsk okupacyjnych. Przy tak ogromnych różnicach, jakie istniały między ZSRR i pozostałymi mocarstwami okupującymi Niemcy w sprawie rozwiązania problemu niemieckiego, propozycje żadnej ze stron nie miały szans na przyjęcie przez drugą stronę. Niemniej jednak ustalono, że kontakty w sprawie Niemiec będą utrzymywane.

Kryzys berliński zjednoczył mocarstwa zachodnie wokół idei przywrócenia państwowości niemieckiej i włączenia Niemiec Zachodnich do zachodniego systemu obronnego. Zniesienie przez ZSRR blokady Berlina bez osiągnięcia oczekiwanych celów, gdyż nastąpiło to w trzy dni po tym, jak zachodni komendanci stref okupacyjnych zaakceptowali Ustawę Zasadniczą państwa niemieckiego, uchwaloną przez niemiecką Radę Parlamentarną27, oznaczało definitywną utratę przez ZSRR bezpośredniego wpływu na sytuację w zachodnich strefach okupacyjnych. Stanowisko mocarstw zachodnich było rezultatem spotkania ich ministrów spraw zagranicznych, które odbyło się w dniach 5–8 kwietnia 1949 r. w Waszyngtonie. W cztery dni po zawarciu Sojuszu Północnoatlantyckiego USA, Wielka Brytania i Francja zawarły w Waszyngtonie porozumienie o połączeniu trzech stref okupacyjnych w państwo zachodnioniemieckie pozostające jednak pod ich najwyższą władzą.

Po przezwyciężeniu sprzeczności z Francją28, dotyczących realizacji porozumienia londyńskiego w sprawie Niemiec, w częściach odnoszących się do zmniejszenia reparacji i przekazania władzy przyszłemu rządowi niemieckiemu, doszło do uzgodnień, które obejmowały trzy główne kwestie. Ustalono, że przyznana zostanie Niemcom autonomia, połączona z okupacją29. W gestii trzech mocarstw pozostawały takie sfery zastrzeżone, jak: rozbrojenie, demilitaryzacja, kontrola Zagłębia Ruhry, restytucje mienia, reparacje, dekartelizacja, obce interesy w Niem-czech oraz sprawy zagraniczne. Pozostałe sprawy miały przejść do rąk niemieckich władz federalnych i władz landów, tworzących federację. Zachodnich komendantów wojskowych postanowiono zastąpić komisarzami cywilnymi30.

Pierwsze wybory do parlamentu przyszłej RFN, który miał nosić nazwę Bundestag, odbyły się 14 sierpnia 1949 r.31 Dzień 7 września 1949 r. uznano za datę powstania Republiki Federalnej Niemiec, państwa złożonego z jedenastu landów, dysponujących własną konstytucją i znaczną samodzielnością, liczącego łącznie z Berlinem Zachodnim, który z prawnego punktu widzenia nie był jej częścią, i z Saarą 248,4 tys. km2. Stolicą nowego państwa zostało Bonn, niewielkie miasto w Nadrenii. Teodor Heuss, liberał, został wybrany 12 września 1949 r. pierwszym prezydentem RFN, a 15 września 1949 r., Konrad Adenauer, polityk CDU – pierwszym kanclerzem RFN. Kierowany przez Konrada Adenauera rząd rozpoczął działalność 20 września 1949 r., czyniąc w ten sposób bezprzedmiotowym przewidziane na ten dzień spotkanie w ONZ przedstawicieli czterech mocarstw w sprawie Niemiec32.

Reakcją ZSRR na powstanie RFN było przekształcenie 7 października 1949 r. radzieckiej strefy okupacyjnej w Niemczech w państwo zwane Niemiecką Republikę Demokratyczną, posiadającą własną konstytucję oraz rząd, którego pierwszym premierem został Otto Grotewohl, mianowany przez Tymczasową Izbę Ludową. Wraz z Berlinem Wschodnim, który został stolicą NRD, jakkolwiek formalnie nie należał do tego państwa, jego terytorium liczyło 108,2 tys. km2. W rzeczywistości suwerenność NRD była bardzo ograniczona, gdyż Związek Radziecki zachował kontrolę nad wszystkimi organami tego państwa. W nocie – skierowanej 10 października 1949 r. do rządów Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Francji – rząd Związku Radzieckiego oskarżył mocarstwa zachodnie o pogwałcenie układu poczdamskiego w związku z utworzeniem państwa zachodnioniemieckiego33.

 

Powstanie RFN i NRD zinstytucjonalizowało podział Niemiec i zapoczątko-wało licytację inicjatyw w sprawie zjednoczenia, pochodzących to od jednego, to od drugiego państwa niemieckiego. Podczas jednak gdy RFN i trzy mocarstwa zachodnie stały na stanowisku, że zjednoczenie może się dokonać jedynie w następstwie wolnych wyborów na obszarze całych Niemiec, to NRD i Związek Radziecki opowiadały się za zjednoczeniem w formie konfederacji dwóch państw, zachowujących swoją odrębność ustrojową, co oczywiście nie stwarzało szans na zjednoczenie. Odmowa ZSRR wyrażenia zgody na przeprowadzenie wolnych wyborów na terenie NRD była jedną z przyczyn, oprócz kolektywizacji rolnictwa i podniesienia norm produkcyjnych w przemyśle, strajku generalnego, który 17 czerwca 1953 r. objął Berlin Wschodni i niektóre inne większe miasta NRD i który został stłumiony przez oddziały Armii Czerwonej.

Powstanie RFN było sukcesem Stanów Zjednoczonych, gdyż umocniło ich pozycję polityczną, wojskową i gospodarczą w Europie i zapowiadało włączenie RFN do zachodniego systemu gospodarczego i polityczno-obronnego. W nie- długim czasie po utworzeniu RFN, bo już 22 listopada 1949 r., na spotkaniu kanclerza Konrada Adenauera z wysokimi komisarzami trzech mocarstw zachodnich w Petersbergu doszło do pierwszej rewizji Statutu Okupacyjnego, gdyż podpisano porozumienie między RFN i trzema mocarstwami zachodnimi, które faktycznie zwalniało RFN z dalszego spłacania reparacji tym mocarstwom. Na spotkaniu kanclerz Adenauer zaproponował ponadto włączenie kontyngentu żołnierzy niemieckich do zachodnioeuropejskich sił zbrojnych, upatrując w tym sposób na uzyskanie przez RFN pełnej suwerenności. Sprawa omawiana była na brukselskiej sesji Rady Północnoatlantyckiej w dniach 18 i 19 grudnia 1949 r.

Stany Zjednoczone udzieliły Republice Federalnej Niemiec 1,3 mld USD bezzwrotnej pomocy. 10 października 1949 r. RFN weszła w skład Organizacji Europejskiej Współpracy Gospodarczej (OEEC), a w 1951 r. do Rady Europy34.

4. Droga Republiki Federalnej Niemiec do zachodnich struktur współpracy gospodarczej i polityczno-wojskowej

W atmosferze napięcia wywołanego wybuchem wojny w Korei, kanclerz Adenauer skierował 29 sierpnia 1950 r., do trzech mocarstw zachodnich memorandum, w którym zaproponował zakończenie stanu wojny z Niemcami. Uzasadnił potrzebę utrzymania sił okupacyjnych w Niemczech względami bezpieczeństwa zewnętrznego oraz uregulowanie wzajemnych stosunków na podstawie nowych porozumień35. Na konferencji w Nowym Jorku, która odbyła się 19 września 1950 r., ministrowie spraw zagranicznych trzech mocarstw zachodnich „wzięli pod uwagę poglądy wyrażone (...) przez rząd Republiki Federalnej”. Trzy mocarstwa podzieliły dążenia narodu niemieckiego do zjednoczenia na zasadach uwzględniających podstawowe wolności, ale podkreśliły, że będzie to możliwe jedynie w drodze ogólnoniemieckich demokratycznych wyborów. W oczekiwaniu na zjednoczenie Niemiec „trzy rządy uznają Rząd RFN za jedyny rząd niemiecki swobodnie i legalnie utworzony i tym samym uprawniony do występowania w imieniu Niemiec jako przedstawiciel narodu niemieckiego w dziedzinie stosunków międzynarodowych”36.

Komunikat z konferencji zapowiadał następnie zakończenie przez trzy mocarstwa stanu wojny z Niemcami, powierzenie ich siłom okupacyjnym w Niemczech zadania „ochrony i obrony wolnego świata, włączając w to RFN i zachodnie strefy Berlina”, rozważenie udziału RFN we wspólnej obronie Europy37, znaczne rozszerzenie zakresu władzy Rządu Federalnego, który został upoważniony m.in. do utworzenia MSZ i do nawiązania stosunków dyplomatycznych z innymi krajami, a także poddanie rewizji porozumienia w sprawie przemysłów zabronionych i ograniczonych. W intencji trzech mocarstw decyzje te służyć miały stopniowemu powrotowi Niemiec do uczestnictwa w rozwiązywaniu spraw Europy Zachodniej38.

Komunikat ten, w którym na szczególną uwagę zasługiwało sformułowanie o udziale RFN we wspólnej obronie Europy, spotkał się z ripostą państw bloku wschodniego. W deklaracji kończącej spotkanie w Pradze 21 października 1950r. ministrowie spraw zagranicznych – ZSRR, Albanii, Bułgarii, Czechosłowacji, Polski, Rumunii, Węgier i NRD potępili przyjętą w Nowym Jorku uchwałę trzech mocarstw, podkreślając, że dotyczy ona remilitaryzacji Niemiec Zachodnich. Zapowiedź remilitaryzacji RFN i ewentualnego jej włączenia do Sojuszu Północnoatlantyckiego wywołała protesty również w krajach zachodnioeuropejskich i w samej RFN, gdzie sprzeciw wyrażali komuniści i socjaldemokraci. Francja odrzuciła wręcz możliwość przyjęcia RFN do NATO, natomiast 24 października 1950 r. francuski premier René Pleven wystąpił z inicjatywą utworzenia armii europejskiej z udziałem Niemców. Inicjatywa miała na celu zapobieżenie utworzeniu w RFN armii narodowej, a jednocześnie umożliwienie wykorzystania niemieckiego potencjału wojskowego dla potrzeb Zachodu na wypadek ewentualnej konfrontacji ze Związkiem Radzieckim. Trzy mocarstwa zachodnie jednostronnie ogłosiły 9 grudnia 1951 r. zakończenie wojny z Niemcami.

Rok 1952 był szczególnie ważny w procesie uzyskiwania przez Republikę Federalną Niemiec podmiotowości prawnomiędzynarodowej, a jednocześnie jej integrowania się z gospodarczym i wojskowym systemem zachodnim. Dlatego też Związek Radziecki podejmował próby, aby ten proces zahamować i wymóc na mocarstwach zachodnich powrót do polityki współpracy w sprawie przyszłości Niemiec. Temu służyła nota rządu ZSRR do rządów trzech mocarstw zachodnich z 10 marca 1952 r., znana jako nota Stalina, dotycząca zawarcia traktatu pokoju z Niemcami. ZSRR proponował w niej natychmiastowe utworzenie rządu ogólnoniemieckiego na podstawie zgodnej decyzji czterech mocarstw odpowiedzialnych za Niemcy, a następnie zawarcie traktatu pokojowego z Niemcami, którego projekt był dołączony do noty i który przewidywał neutralizację zjednoczonych Niemiec39. Próby te przy istniejących różnicach ideologicznych i w świetle polityki dominacji prowadzonej przez ZSRR wobec krajów Europy Środkowej nie mogły się powieść. Propozycja ZSRR uznana została za gest propagandowy i odrzucona przez mocarstwa, jakkolwiek w samych Niemczech Zachodnich wzbudziła w niektórych kołach politycznych, szczególnie związanych z SPD, duże zainteresowanie. SPD uznała propozycje ZSRR za dobrą podstawę dla zjednoczenia Niemiec.

Procesu integrowania się RFN z gospodarczym i militarnym systemem zachodnim nie można już było zatrzymać. I tak 26 maja 1952 r. ministrowie spraw zagranicznych Stanów Zjednoczonych – Dean Acheson, Wielkiej Brytanii – Anthony Eden, i Francji – Robert Schuman, oraz kanclerz RFN – Konrad Adenauer podpisali w Bonn układ ogólny o stosunkach RFN z trzema mocarstwami. Znosił on status okupacyjny Niemiec, likwidował Wysoką Komisję Sojuszniczą i zapowiadał nawiązanie stosunków dyplomatycznych przez trzy mocarstwa z RFN. Na mocy układu RFN otrzymała pełnię władzy wewnętrznej i zewnętrznej i zobowiązywała się do udziału w armii europejskiej. Wojska trzech mocarstw miały nadal stacjonować w RFN, aż do zjednoczenia Niemiec na zasadach demokratycznych. Połowę kosztów utrzymania tych wojsk zobowiązała się pokrywać RFN, zakupując uzbrojenie w Stanach Zjednoczonych i w Wielkiej Brytanii40.

W trakcie rokowań nad układem ogólnym mocarstwa zachodnie odmówiły rządowi RFN poparcia w sprawie rewizji granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej. Kanclerz Adenauer został zmuszony podczas tych negocjacji do podjęcia w imieniu rządu federalnego następującego zobowiązania: „Rząd federalny rezygnuje z roszczeń i nie oczekuje żadnych zobowiązań od aliantów odnośnie do terytoriów na wschód od Odry–Nysy. Oczekuje jednak, że także alianci nie podejmą żadnych zobowiązań wobec strony trzeciej, na przykład Polski. Problem ten powinien być zastrzeżony aż do regulacji pokojowej”. W artykule VII ustęp 1 układu ogólnego zostało określone, że kryterium regulacji pokojowej będzie zasadą zrównoważonych interesów stron w celu zabezpieczenia trwałego pokoju, nie zaś proponowana przez Adenauera w nawiązaniu do Karty Atlantyckiej z 14 sierpnia 1941 r. zasada samostanowienia narodów41.

Jednocześnie 27 maja 1952 r. sześć państw członkowskich Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali podpisało w Paryżu traktat w sprawie utworzenia Europejskiej Wspólnoty Obronnej, organizacji o charakterze integracyjnym (ponadnarodowym), działającej w ramach NATO, dysponującej własnymi siłami zbrojnymi oraz wspólnym budżetem. Ustalano, że każde państwo członkowskie EWO wprowadzi do armii europejskiej stosowną liczbę dywizji, z czego na RFN przypadło 12. Traktat wymagał ratyfikacji przez parlamenty krajów członkowskich. Bundestag ratyfikował traktat 19 marca 1953 r. Uczyniły to również parlamenty krajów Beneluksu. Parlament włoski uzależnił swą zgodę na ratyfikację od ratyfikacji przez francuskie Zgromadzenie Narodowe, które jednakże 30 sierpnia 1954 r. odrzuciło traktat.

W tej sytuacji w dniach od 28 września do 3 października 1954 r. zebrała się w Londynie konferencja sześciu państw niedoszłej EWO oraz USA, Kanady i Wielkiej Brytanii. Ustalono wygaśnięcie Statutu Okupacyjnego oraz przyznanie RFN ograniczonej suwerenności. Francja zgodziła się na wejście RFN do NATO w zamian za gwarancję ze strony Wielkiej Brytanii stałego udziału w obronie Europy. Kanclerz Adenauer zobowiązał się, że RFN nie będzie produkować na swoim terytorium broni ABC (atomowej, bakteriologicznej i chemicznej)42. Po ratyfikacji tych ustaleń przez francuskie Zgromadzenie Narodowe, przedstawiciele tych samych państw zebrali się ponownie na konferencji w Paryżu w dniach 20–23 października 1954 r., gdzie podpisali szereg porozumień, znanych jako układy paryskie, potwierdzających ustalenia londyńskie, zwłaszcza zaś przewidujących wejście RFN do NATO i do nowo powstałej Unii Zachodnioeuropejskiej43.

RFN i Włochy przystąpiły do zmodyfikowanego w Paryżu 23 października 1954 r. Traktatu o współpracy w dziedzinie gospodarczej, społecznej, kulturalnej oraz zbiorowej samoobrony, podpisanego w Brukseli 17 marca 1948 r., poprawionego protokołem modyfikacyjnym i uzupełniającym Traktat Brukselski oraz do towarzyszących traktatowi czterech protokołów44. W protokołach do traktatu przewidziano ograniczenia zbrojeń wszystkich sygnatariuszy, zwłaszcza jednak RFN, kontrolę których powierzono Agencji Kontroli Zbrojeń45.

RFN zobowiązała się w układach paryskich, że nigdy nie użyje siły w celu zjednoczenia Niemiec bądź zmiany ich obecnych granic. W zamian uzyskała ograniczoną suwerenność, gdyż zniesiony został status okupacyjny, a trzy mocarstwa zachodnie zachowały jedynie prawa i odpowiedzialność dotyczące Berlina i Niemiec jako całości oraz zapewnienia bezpieczeństwa ich siłom zbrojnym stacjonującym na terenie RFN. Ustalono, że przyszłe zjednoczone Niemcy obejmować będą obszar RFN, NRD i Berlina. Republika Federalna zobowiązała się do współdziałania z mocarstwami zachodnimi w procesie zjednoczenia Niemiec oraz ich zintegrowania z Europą Zachodnią. Otrzymała zapewnienie uczestnictwa w regulacji pokojowej dotyczącej Niemiec i zgodziła się, by wschodnia granica Niemiec na Odrze i Nysie Łużyckiej została ustalona ostatecznie w przyszłości zgodnie w wymogami utrzymania trwałego pokoju, a nie prawa narodów do samostanowienia. Było to ustalenie identyczne z tym, jakie zapisano w układzie ogólnym w sprawie Niemiec z 26 maja 1952 r., który nie wszedł w życie podobnie jak podpisany dzień później Traktat o Europejskiej Wspólnocie Obronnej. Układy paryskie ratyfikowane zostały przez ich sygnatariuszy w końcu 1954 r. i na początku 1955 r. a weszły w życie 6 maja 1955 r.IX W ten sposób w dziesięć lat po podpisaniu przez faszystowskie Niemcy aktu bezwarunkowej kapitulacji, RFN stała się członkiem NATO i UZE. W ówczesnej Europie było to wydarzenie o poważnych konsekwencjach polityczno-strategicznych.