Socjalizm, rachunek ekonomiczny i funkcja przedsiębiorcza

Tekst
0
Recenzje
Przeczytaj fragment
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa

Mecenasi wydania:


Jesús Huerta de Soto

Jakub Pietrzak

Tomasz Romanowski

Apolinary Lipski

Krzysztof Dymicki

Andrzej Mikołajczak


Ł. S., Konrad Niemotko, Mikołaj Stempel, Marek Świerk, Magdalena Reszke, Karol Więckowski, Kosma Szafraniak, Sławomir Domagała

Publikacje wydawnictwa Instytutu Misesa


Ukazały się:

Ludwig von Mises, Ludzkie działanie, 2007, 2011

Jesús Huerta de Soto, Pieniądz, kredyt bankowy i cykle koniunkturalne, 2009, 2011

Murray N. Rothbard, Wielki Kryzys w Ameryce, 2010

Pod prąd głównego nurtu ekonomii (red. Mateusz Machaj), 2010

Austriacy o standardzie złota (red. Llewellyn Rockwell), 2011

Philipp Bagus, Tragedia euro, 2011

Ludwig von Mises, Teoria a historia, Instytut Misesa–Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011

Ludwig von Mises, Kalkulacja ekonomiczna w socjalizmie, 2011

Jesús Huerta de Soto, Socjalizm, rachunek ekonomiczny i funkcja przedsiębiorcza, 2011

Adam Heydel, Dzieła zebrane, 2011


W przygotowaniu m.in.:

Ludwig von Mises, Marksizm zdemaskowany

Friedrich A. von Hayek, Ceny i produkcja

Jörg Guido Hülsmann, Mises, ostatni rycerz liberalizmu

Eugen Böhm-Bawerk, Karol Marks i koniec jego systemu

Murray N. Rothbard, Historia myśli ekonomicznej do Adama Smitha


Informacja dla mecenasów publikacji: wf@mises.pl

Zamówienia: mr@mises.pl



Seria: Biblioteka klasyków ekonomii

Tytuł oryginału: Socialismo, cálculo económico y función empresarial (3ª edición)


© 1992 JESÚS HUERTA DE SOTO

© 1992 UNIÓN EDITORIAL S.A.

© 2001 UNIÓN EDITORIAL S.A. (2ª edición)

© 2005 UNIÓN EDITORIAL S.A. (3ª edición)

c/ Colombia, 61 • 28016 Madrid

Tel.: 913 500 228 • Fax: 913 594 294

Correo: info@unioneditorial.es

www.unioneditorial.es


Przekład z hiszpańskiego: Wojciech Rybicki

Redaktor prowadzący: Witold Falkowski

Redakcja: Anna Szymanowska

Korekta i indeksy: Elżbieta Michalak


Redaktor serii: Witold Falkowski


Projekt okładki i stron tytułowych: Barbara Bernardyn


ISBN 978–83–926160–3–0


Instytut Ludwiga von Misesa

ul. Długa 44/50, pok. 214

00-241 Warszawa

www.mises.pl

mises@mises.pl


Łamanie: PanDawer (www.pandawer.pl)

Konwersja do formatu EPUB/MOBI - InkPad.pl

Dedykuję tę książkę pamięci Ludwiga von Misesa

w 70. rocznicę wydania jego książki

Die Gemeinwirtschaft:

Untersuchungen über den Sozialismus

Spis treści

PRZEDMOWA DO TRZECIEGO WYDANIA HISZPAŃSKIEGO

PRZEDMOWA DO DRUGIEGO WYDANIA HISZPAŃSKIEGO

PRZEDMOWA DO PIERWSZEGO WYDANIA HISZPAŃSKIEGO

ROZDZIAŁ I. WPROWADZENIE

1. Socjalizm i analiza ekonomiczna

2. Debata na temat niemożności przeprowadzenia rachunku ekonomicznego w socjalizmie

3. Inne możliwe kierunki badań

4. Zakończenie

ROZDZIAŁ II. PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ

1. Definicja przedsiębiorczości

2. Cechy przedsiębiorczości

3. Przedsiębiorczość i koncepcja socjalizmu

ROZDZIAŁ III. SOCJALIZM

1. Definicja socjalizmu

2. Socjalizm jako błąd myślowy

3. Niemożliwość socjalizmu z punktu widzenia społeczeństwa

4. Niemożliwość socjalizmu z punktu widzenia organu zarządzającego

5. Dlaczego rozwój komputerów nie umożliwia socjalizmu

6. Inne teoretyczne konsekwencje socjalizmu

7. Różne typy socjalizmu

8. Krytyka alternatywnych definicji socjalizmu

ROZDZIAŁ IV. LUDWIG VON MISES I POCZĄTEK DEBATY NA TEMAT RACHUNKU EKONOMICZNEGO

1. Tło historyczne

2. Fundamentalny wkład Ludwiga von Misesa

3. Funkcjonowanie socjalizmu według Marksa

4. Dodatkowe uwagi na temat koncepcji Misesa

5. Pierwsze socjalistyczne propozycje rozwiązania problemu rachunku ekonomicznego

ROZDZIAŁ V. NIEUZASADNIONE PRZESUNIĘCIE DEBATY W KIERUNKU STATYKI:ARGUMENTY O PODOBIEŃSTWIE FORMALNYM I „ROZWIĄZANIU MATEMATYCZNYM”

1. Argument podobieństwa formalnego

2. Analiza „rozwiązania matematycznego”

3. Negatywny wpływ „rozwiązania matematycznego” na debatę

4. Metoda prób i błędów

5. Teoretyczna niemożliwość planometrii

ROZDZIAŁ VI. OSKAR LANGE I „ROZWIĄZANIE KONKURENCYJNE”

1. Uwagi wstępne

2. Historyczni prekursorzy „rozwiązania konkurencyjnego”

3. Koncepcja Oskara Langego: uwagi wstępne

4. Oskar Lange i jego klasyczny model „socjalizmu rynkowego”

5. Krytyczna analiza klasycznego modelu Langego

6. Trzeci i czwarty etap działalności naukowej Langego

ROZDZIAŁ VII. UWAGI KOŃCOWE

1. Inni teoretycy „socjalizmu rynkowego”

2. „Socjalizm rynkowy”: nierozwiązywalne zadanie kwadratury koła

3. Maurice H. Dobb i całkowite zniesienie wolności osobistej

4. W jakim sensie socjalizm jest niemożliwy?

5. Podsumowanie

BIBLIOGRAFIA

Przedmowa do trzeciego wydania hiszpańskiego

W trzecim wydaniu mojej książki Socjalizm, rachunek ekonomiczny i funkcja przedsiębiorcza, którą mam zaszczyt ponownie przedstawić hiszpańskojęzycznym czytelnikom i studentom, należy zwrócić uwagę na te same trzy kwestie, które poruszyłem cztery lata temu we wstępie do poprzedniego wydania, a które warto by tutaj powtórzyć.

Te cztery lata, które upłynęły od ukazania się poprzedniego wydania, przyniosły dwie sprawy szczególnie warte odnotowania. Po pierwsze, zakończono przygotowanie wersji angielskiej tej książki, która z Bożą pomocą ujrzy światło dzienne w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych, opublikowana przez prestiżowe wydawnictwo pod tytułem Socialism, Economic Calculation and Entrepreneurship. Po drugie, daje się zauważyć, że zarówno w Hiszpanii, jak i na całym świecie rośnie liczba badaczy, studentów i profesorów zainteresowanych zgłębianiem dynamicznej koncepcji konkurencji i procesów rynkowych oraz stosowaniem jej w teorii o niemożliwości socjalizmu i interwencjonizmu ekonomicznego. Stąd też okazało się konieczne założenie czasopisma naukowego „Procesos de Mercado: Revista Europea de Economía Política”[1]. Czasopismo to jest miejscem publikacji prac naukowych i medium pozwalającym na wymianę myśli; jest ono szczególnie ważne dla nowych pokoleń badaczy, którzy poświęcają się studiowaniu znajdującej coraz większe uznanie na arenie międzynarodowej, niezwykle perspektywicznej i twórczej austriackiej szkoły ekonomii. Owocem prac uczonych należących do tej szkoły jest nowy paradygmat, zdolny do zastąpienia tego, który dominował dotychczas, a którego niedoskonałość stała się dzisiaj wyraźnie widoczna.

 

Na koniec muszę wspomnieć o wielkim entuzjazmie i zapale magistrantów, którzy posługują się tą książką jako podręcznikiem na moich zajęciach. To oni, wraz z doktorantami i asystentami Katedry Ekonomii Politycznej na Uniwersytecie Juana Carlosa w Madrycie, którą kieruję, zachęcają mnie do kontynuowania programu badawczego austriackiej szkoły ekonomii i są niezwykle pomocni w tej pracy.

Formentor, 22 sierpnia 2005

Jesús Huerta de Soto

Przedmowa do drugiego wydania hiszpańskiego

Mam przyjemność przedstawić hiszpańskojęzycznym czytelnikom drugie wydanie mojej książki Socjalizm, rachunek ekonomiczny i funkcja przedsiębiorcza. Chciałbym zwrócić uwagę czytelników na trzy kwestie dotyczące tego wydania.

Po pierwsze, zachowuje ono treść, strukturę i paginację wydania pierwszego. Pozwala to uniknąć niejasności i ułatwia pracę studentów i badaczy wykorzystujących odwołania i cytaty z pierwszego wydania, które pojawiły się dość licznie w literaturze fachowej. Nowe wydanie zostało ponownie przejrzane i poprawiono w nim wszystkie błędy, dostrzeżone w pierwszym wydaniu. Zaktualizowano również niektóre przypisy do artykułów i książek oraz dokonano pewnych poprawek stylistycznych w tekście. Poza tym książka pozostaje niezmieniona.

Po drugie, z powodów wyłuszczonych w poprzednim akapicie zrezygnowano z umieszczenia w tym wydaniu wzmianek i komentarzy na temat książek i innych prac dotyczących socjalizmu, które opublikowano od chwili pojawienia się poprzedniego wydania. Nie było ich zbyt wiele i nie są one zbyt nowatorskie na tle dotychczasowych publikacji. Ich szczegółowe skomentowanie spowodowałoby istotne zmiany w zawartości książki, a miała ona z założenia pozostać niezmieniona[2]. Warto jednak podkreślić znaczenie opublikowanych po raz pierwszy w Hiszpanii wszystkich polemicznych artykułów Hayeka na temat rachunku ekonomicznego w socjalizmie. Włączono je do tomu 10, zatytułowanego Socialismo y guerra, zredagowanego przeze mnie hiszpańskiego wydania Obras Completas F.A. Hayeka[3]. Ze względu na znaczenie tego tomu należy go uważać za obowiązkowe uzupełnienie drugiego wydania mojej książki, którym czytelnicy hiszpańskojęzyczni nie dysponowali w 1992 roku, kiedy ukazało się pierwsze wydanie.

Po trzecie, wielką satysfakcję sprawia piszącemu te słowa stwierdzenie faktu, że w ciągu dziewięciu lat, które upłynęły od pierwszego wydania tej książki, zarzucono tradycyjne poglądy w debacie na temat niemożności przeprowadzenia rachunku ekonomicznego w socjalizmie, co daje szansę na osiągnięcie zgodności poglądów pomiędzy ekonomistami. Większość z nich akceptuje bowiem to, że w debacie tej byli górą ekonomiści austriaccy, Mises i Hayek. Dowodem na to jest konstatacja cieszącego się międzynarodowym uznaniem historyka myśli ekonomicznej, Marka Blauga: „powoli, ale nieubłaganie zbliżałem się do przekonania, że oni (teoretycy szkoły austriackiej) mają rację, a my wszyscy się myliliśmy”. Zaznaczył on również, że zastosowanie paradygmatu neoklasycznego w dowodzie na możliwość rachunku ekonomicznego w socjalizmie jest czymś „z administracyjnego punktu widzenia tak naiwnym, że aż śmiesznym. Tylko ktoś ślepo zapatrzony w model równowagi statycznej i konkurencji doskonałej mógłby zaakceptować tak niedorzeczny pogląd. Ja sam w czasach studenckich, w latach pięćdziesiątych, byłem jednym z tych, którzy przyjęli ten pogląd, i teraz nie mogę się nadziwić mojemu brakowi przenikliwości”[4]. To bardzo ważne stwierdzenie, ponieważ tylko biorąc pod uwagę dynamiczną koncepcję rynku i procesu przedsiębiorczości, którą proponują ekonomiści szkoły austriackiej, można właściwie ocenić błędy socjalizmu. Pokazana tu sytuacja dowodzi, że w świecie nauk ekonomicznych dokonuje się zmiana poglądów; jeśli będzie się ona pogłębiać, to w rozpoczętym właśnie stuleciu nauki ekonomiczne staną się bogatsze, bardziej pożyteczne dla ludzkości i nabiorą charakteru nauk humanistycznych[5].

Formentor, 28 sierpnia 2001

Jesús Huerta de Soto

Przedmowa do pierwszego wydania hiszpańskiego

Książka, którą oddaję w ręce czytelników, jest rezultatem długiego procesu osobistego kształtowania intelektualnego, rozpoczętego prawie 20 lat temu, jesienią 1973 roku. Wtedy to, dzięki mojemu ojcu Jesúsowi Huercie Ballesterowi oraz pomocy José Ramóna Canosy Penaby, zacząłem uczęszczać na cotygodniowe seminaria na temat ekonomii austriackiej, które w czwartkowe popołudnia prowadził w swym domu w Madrycie Luis Reig Albiol, wraz ze swoim bratem Joaquínem. Entuzjazm Luisa Reiga, jego nieoceniona pomoc i ciągłe wsparcie, a także moje przygotowywanie się do seminarium oraz uczestnictwo w cotygodniowych sesjach stanowiły dla mnie przez całe lata siedemdziesiąte wyjątkowe i niezwykle ważne doświadczenie intelektualne, pomocne dla mojego kształtowania się jako ekonomisty. Seminaria te były również okazją do przekonania się, że tylko podążając za paradygmatem szkoły austriackiej, można znaleźć odpowiedzi na wiele pytań i zaradzić niespójnościom innych paradygmatów, które, jak keynesizm i szkoła chicagowska, na początku mojej pracy naukowej wydawały mi się atrakcyjne.

Później, w 1980 roku, dzięki rekomendacji Friedricha A. Hayeka, laureata Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii, otrzymałem stypendium Banku Hiszpanii na ukończenie wyższych studiów w zakresie ekonomii politycznej na Uniwersytecie Stanforda. Mogłem wtedy poświęcić dwa lata na pogłębienie wiedzy o szkole austriackiej, a szczególnie o jej teorii kapitału i procesów rynkowych. Chciałbym w tym miejscu wyrazić wdzięczność dwóm pracownikom Institute for Humane Studies, mieszczącego się wtedy w Menlo Park niedaleko Uniwersytetu, Leonardowi Liggio i Walterowi Grinderowi za ich nieocenioną pomoc, której udzielili mi w tym czasie. Jestem im szczególnie wdzięczny za ważne doświadczenie intelektualne, jakim było dla mnie poznanie Murraya N. Rothbarda, jednego z najznakomitszych uczniów Ludwiga von Misesa, wybitnego przedstawiciela dzisiejszej szkoły austriackiej, i przedyskutowanie z nim kilku najbardziej kontrowersyjnych i interesujących zagadnień z obszaru nauk ekonomicznych.

Po powrocie do Hiszpanii w 1983 roku spotkał mnie zaszczyt odebrania z rąk Jego Wysokości Króla Juana Carlosa I Międzynarodowej Nagrody Ekonomicznej za badania nad indywidualnymi planami emerytalnymi i prywatyzacją ubezpieczeń społecznych. Następnie Gustavo Villapalos Salas, obecny rektor Universidad Complutense w Madrycie, zaoferował mi pracę na tym uniwersytecie, gdzie teraz prowadzę wykłady z ekonomii politycznej jako profesor tytularny. Jestem również winien podziękowania moim studentom z wydziału ekonomii politycznej, zarówno tym ze studiów magisterskich, jak i doktoranckich, za wysiłek, entuzjazm i poświęcenie, z jakimi oddają się zgłębianiu zagadnień ekonomii politycznej, a w szczególności koncepcji szkoły austriackiej. Brak miejsca nie pozwala mi wymienić tutaj wszystkich moich znakomitych studentów. Są oni bardzo liczni – średnio jest na roku 300 studentów studiów magisterskich i doktoranckich, a więc po siedmiu latach ich liczba przekracza 2000. Muszę jednak ze względu na szczególną wartość ich pracy naukowej wymienić Estebana Gándarę Truebę, Eugenia Illanę Rodrígueza, Miguela Angela Ferrerę Andrésa, Sarę González Pérez i Carlosa de Miguela.

Przez ostatnie lata mojej pracy akademickiej nabrałem przekonania, że potrzebna jest nowa teoria socjalizmu. Powinna być zakorzeniona w podmiotowej metodzie szkoły austriackiej, oparta na teoriach dotyczących ludzkiego działania i roli przedsiębiorczości, tak jak zostały one przedstawione przez Ludwiga von Misesa i później rozwinięte, przede wszystkim przez Israela M. Kirznera. Doszedłem do wniosku, że trzeba przyjąć nową definicję socjalizmu, znacznie bardziej użyteczną i lepiej wyjaśniającą problemy napotkane w toku badań. Definicja taka pozwoliłaby zastosować jednolite metody badań do różnych rodzajów socjalizmu, które istnieją lub kiedykolwiek istniały. Dałaby ona również impuls do przyszłego rozwoju nauk ekonomicznych oraz, wychodząc od przedstawionych założeń, mogłaby dać początek spójnej teorii dotyczącej skutków przymusu instytucjonalnego.

Pierwsza możliwość poddania mojej nowej teorii socjalizmu pod publiczną dyskusję nadarzyła się na seminarium organizowanym przeze mnie dla Liberty Fund. Jego temat brzmiał: „Economic Calculation, Economic Planning and Economic Liberty”. Odbywało się ono w Real Colegio Universitario Escorial – María Cristina od 30 października do 1 listopada 1988 roku, a udział w nim wzięli między innymi Gerald P. O’Driscoll i Don C. Lavoie[6]. Ten ostatni, jeden z najlepszych znawców debaty na temat niemożności przeprowadzenia rachunku ekonomicznego w socjalizmie, zwrócił moją uwagę na ważne zadanie pogłębienia tej debaty oraz ponownej jej oceny i rewizji w świetle zaproponowanej przeze mnie nowej koncepcji socjalizmu.

W ten sposób zaczęło się redagowanie rękopisu pracy zatytułowanej Analiza krytyczna socjalizmu: teoretyczna, historyczna i etyczna, która jest próbą głębokiej, całościowej analizy zjawiska socjalizmu w jego najważniejszych aspektach. Praca ta, wychodząc od usystematyzowania wyników wcześniejszych badań innych teoretyków, pozwala lepiej zrozumieć i wyjaśnić socjalizm oraz mu zapobiegać. Na decyzję opublikowania pierwszej części mojej pracy wpłynęła chęć zaznajomienia czytelników z gotowymi już rozdziałami (aby uniknąć niepotrzebnego opóźnienia ich publikacji, które z pewnością by wystąpiło ze względu na zaplanowane obszerne omówienie tematu) oraz potrzeba zapewnienia moim studentom nowych, możliwie aktualnych materiałów. Książka Socjalizm, rachunek ekonomiczny i funkcja przedsiębiorcza zawiera krytyczną analizę teoretycznych aspektów socjalizmu. Następna publikacja powinna dotyczyć zastosowania przedstawionej w niej analizy teoretycznej zarówno do historycznej interpretacji przykładów socjalizmu, jak i do rozważenia jego strony etycznej, a także studiów nad sposobami zapobiegania mu i jego demontażu.

Rękopis tej książki przeczytali i zgłosili wiele cennych uwag oraz sugestii następujący profesorowie: Israel M. Kirzner z Uniwersytetu Nowojorskiego, Lucas Beltrán Flórez, José Luis Pérez de Ayala y López de Ayala, José T. Raga Gil, Francisco Cabrillo Rodríguez i Carlos Rodríguez Braun, wszyscy z Universidad Complutense w Madrycie, Pedro Schwartz Girón z Universidad Autónoma w Madrycie, Santos Pastor Prieto z Universidad Carlos III w Madrycie, Joaquín Trigo Portela z Universidad Central w Barcelonie oraz Javier Paredes Alonso z Universidad de Alcalá w Henares. Pragnę im wszystkim wyrazić moje szczere podziękowania i jednocześnie zwalniam ich, rzecz oczywista, z jakiejkolwiek odpowiedzialności za ostateczną treść mojej pracy. Wersja angielska rozdziału 3 została wstępnie nakreślona na regionalnym spotkaniu towarzystwa Mont Pèlerin, które odbyło się w Pradze w pierwszych dniach listopada 1991 roku. Następnie, uzupełniona i rozszerzona, była prezentowana i dyskutowana na First European Conference on Austrian Economics, która odbyła się na Uniwersytecie w Maastrich od 9 do 11 kwietnia 1992 roku, pod przewodnictwem Israela M. Kirznera[7].

Chcę także podziękować współpracowniczkom: Carmen Galianie, Sandrze Moyano i Ann Lewis, które trudziły się przepisywaniem mojej książki na maszynie i poprawianiem różnych wersji rękopisu. Dziękuję również Sonsoles Huarte Giménez, mojej żonie, współpracowniczce i studentce, za poświęcenie i cierpliwość, z jaką znosiła długie godziny moich studiów i pracy, zabrane z cennego czasu, który w normalnych warunkach powinienem poświęcić rodzinie. Wszystkim tu wymienionym pragnę wyrazić moją wdzięczność.

 

Señorío de Sarría, 7 czerwca 1992 r.

J.H.S.

ROZDZIAŁ I
Wprowadzenie

We wprowadzeniu pokazano najważniejsze cechy dokonanej w tej książce analizy socjalizmu i podkreślono jej nowe aspekty, odróżniające ją od innych, wcześniejszych analiz. Zawarto w nim również zwięzłe podsumowanie i ocenę treści pracy, jej budowy i wynikających z niej wniosków; zamyka je omówienie kilku możliwych kierunków dalszych badań, moim zdaniem ważnych i interesujących, które mają za punkt wyjścia przedstawioną tutaj analizę.

1. SOCJALIZM I ANALIZA EKONOMICZNA
Historyczne fiasko socjalizmu

Upadek socjalizmu w krajach Europy Wschodniej jest wydarzeniem historycznym o kapitalnym znaczeniu, na które większość ekonomistów nie była przygotowana. Nie chodzi jednak o to, że ekonomia jako nauka nie sprostała zadaniu, jakim było przewidzenie tego upadku. Znacznie ważniejsze jest to, że ekonomia nie potrafiła dostarczyć ludzkości narzędzi badawczych, które pozwoliłyby w porę uniknąć popełnienia tak bolesnych błędów[8]. Wręcz przeciwnie: przy wielu okazjach wykorzystywano zarówno autorytet ekonomii, jak i prestiż naukowców, by usprawiedliwić oraz umożliwić powrót do koncepcji ekonomicznych i systemów społecznych, które poniósłszy całkowite fiasko, spowodowały ogrom cierpienia mnóstwa ludzi.

W tej sytuacji ekonomiści zachodni bynajmniej nie odczuwają dyskomfortu lub braku satysfakcji badawczej i nadal uprawiają swoją naukę, jak gdyby nic się nie stało[9]. Z rzadka zdarza się, że ekonomista o ugruntowanym prestiżu słyszy pytanie dotyczące powodów, dla których zawodowi teoretycy nie potrafili właściwie ocenić i na czas przewidzieć biegu wypadków. Odpowiedzi na takie pytanie są wymijające albo powierzchowne, a więc niesatysfakcjonujące. Mówiono kiedyś na przykład o pewnym „błędzie” w interpretacji danych statystycznych pochodzących z krajów realnego socjalizmu, które zostały zaakceptowane bez należytej krytyki źródeł. Wspomniano również o niewystarczającej dociekliwości naukowców w kwestii roli, jaką odgrywają „bodźce” w życiu gospodarczym[10]. Do dzisiaj też nie usłyszeliśmy wyznania win środowiska i jego co bardziej znanych członków. Nikt, albo prawie nikt, nie zwrócił uwagi na to, że sedno sprawy może leżeć w sposobie uprawiania nauk ekonomicznych i metodach badawczych, jakie dominowały mniej więcej przez tyle lat, ile w tym stuleciu [tj. w XX wieku – przyp. tłum.] trwały systemy socjalistyczne. Bardzo nieliczni ekonomiści podjęli niezwykle ważny wysiłek przypomnienia treści i ponownej oceny debaty na temat niemożliwości socjalizmu, zainicjowanej przez Ludwiga von Misesa w 1920 roku i kontynuowanej w następnych dziesięcioleciach[11]. Jeśli pominie się te chlubne, lecz nieliczne wyjątki, można odnieść wrażenie, że większość ekonomistów wolałaby prowadzić badania, pomijając milczeniem wszystko, co zostało do dzisiaj napisane o socjalizmie, zarówno przez nich, jak i przez ich poprzedników.

Nie można podsumować rozdziału socjalizmu w historii tak, jak gdyby jego fiasko nie miało żadnego wpływu na naukę. Myśl ekonomiczna zostałaby znacznie zubożona, gdyby ekonomiści zajęli się analizą innych, specyficznych i mniej złożonych problemów, zapominając o fundamentalnej potrzebie ponownej oceny przeprowadzonych dotychczas analiz socjalizmu i definitywnego odrzucenia tego systemu społecznego, a także konieczności stworzenia krytycznego studium na ten temat. Gdyby tej ponownej analizy nie przeprowadzono, należałoby uznać, że ekonomia kolejny raz zawiodła wielkie nadzieje, jakie ludzkość ma prawo w niej pokładać. Socjalizm jako system mający źródło we wrodzonej, racjonalistycznej ludzkiej arogancji bądź dumie[12] nieuchronnie by powrócił i się rozwinął. Nie wykorzystujemy, niestety, niepowtarzalnej okazji do skrupulatnego rozliczenia naszej teorii, skorygowania popełnionych błędów, zweryfikowania używanych przez nas narzędzi analitycznych oraz wyciągnięcia jednoznacznych wniosków teoretycznych przed definitywnym zamknięciem okresu historii, którego te wnioski dotyczą.