Komisorz Hanusik 2

Tekst
Przeczytaj fragment
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa

WE TAJNYJ SUŻBIE

ŚLŌNSKIJ NACYJE

Marcin Melon

Kōmisorz

Hanusik

WE TAJNYJ SUŻBIE

ŚLŌNSKIJ NACYJE


seria z zicherkōm

tom II


Kotōrz Mały 2015

Copyright © by Marcin Melon

Copyright © by Silesia Progress, 2015

Wydanie I

Wszelkie prawa zastrzeżone.

All rights reserved.

Ilustracja na okładce:

Jarosław Kassner

Opracowanie graficzne, skład, projekt okładki:

Rafał Szyma

Wersja epub/mobi:

Łukasz Juszczak


Silesia Progress

ul. Reymonta 30, III piętro, lokal 10

45-066 Opole

tel.: +48 693 953 661

http://silesiaprogress.com

zamówienia: os@silesiaprogress.com

ISBN 978-83-936190-7-8

Wszyskim Gorolom,

kere przajōm Ślōnskowi

- To dejcie mi jeszcze tego leberwusztu, tak ze dwajścia deko. A tyn krupniok to po wiela? Dobry go mocie? – pytała sie rubo baba. Szło pomiarkować, że miyszko kajś tukej, na Nikiszu, skiż tego, co prziszła ôblyczono ino w jakiś zmaraszony fortuch i w laciach.

- Ja, dobry. Nale wiycie jak to je z krupniokami, jednymu bydzie smakować, a inkszymu niy. Nojlepij sie weźcie trocha na smak, a jak wom spasuje, to zajtry przidziecie zaś – pedziała sprzedowaczka Hyjdla Latuscyno. Jeszcze trzi roki nazod Latuscyno robiła za sekretarki u wojewody, ino że jōm wyciepli - wtynczos, kej prziszoł dran tyn nowy gupielok. Co to je ale za pitomy chop! Gorol, ze Warszawy. Przōdzij robił kajś w Poznaniu, Rzeszowie i Łodzi za byjamtra. Hyjdla niy poradziła spokopić takich ludzi, kerym bōło egal, kaj robiōm. Dzisiej ich ciepniesz sam, zajtry hań... I wiela taki gizd mo kompleksōw! Dyć ôd razu szło sie pokapować, że taki to niy ciyrpi Ślōnzokōw, som ani niy wiy po jakiymu. Dziepiyro niyskorzyj Latuscynie pedzieli, że ônyj wyciepli ino skuli tego, co sie rozśmioła, kej zoboczyła wisieć nowo tabulka na dźwiyrzach biura wojewody. Tak choby to boła jeji wina, że chop sie tak maszketnie mianuje... No i napoczła patrzeć za robotōm kaj indzij. Hyjdla bōła normalno baba, za żodne piyniōndze niy wykludziłaby sie kajś indzij, tak jak tyn gupielok, ino skiż roboty. Skuli tego poszła robić za sprzedowaczki. Niykerym sie mogło zdować, że to je gańba, że baba, kero robiła za sekretarka u wojewody, terozki robi w ańfachowym konzōmie na Nikiszu. Ja, mogłaby iść kajś robić do biura, ino że wolała sam wele chaupy. A ta rubo baba w fortuchu to już kejś przōdzij cosik u nij kupowała, nale Hyjdla za pierōna niy poradziła prziść ku tymu jak ôna sie mianuje. A tak po prowdzie to bōło jij egal, bo już myślała ô tym, coby iść gibko do dōm. Bōło trzi ćwiyrci na szōsto i prawie miała zawiyrać. W radyjoku leciała jakoś śpiywka Tyjo Kopycioka, fest popularnego śpiywoka, za kerym bōły gupie terozki wszyskie mode frelki. Baba wziynła swōj leberwuszt, krupniok i żymły i pocisła weg. W dźwiyrzach minyła sie z Wyciśloczkōm, kero robiła za sprzedowaczki w kiosku z cajtungami za winklym, wele bus-sztele. Wyciśloczka tyż zawdy zawiyrała kiosek ô tym czasie i wtedy ôwdy prziłaziła po Hyjdle po robocie.

- Co, Hyjdelka, bydziesz zawiyrać?

- Ja, hnet.

- Ty, forszteluj sie, prawie bōł u mie po cajtung tyn Achim ôd Hanusiczki, wiysz kery, pra?

- Toć. Tyn policaj, ja?

- Jezderkusie, co sie porobiło z tym synkiem, aże żol na niygo patrzeć. To przōdzij bōł taki gryfny karlus!

- A co? Durś tela słepie?

- Ty, jo go trzyźwego chyba ôd sztyrech lot ani roz niy widziała! Godajōm, że ôn sie blank załōmōł po tyj Srogij Chaji.

- Niy ma sie co dziwować. Kupa ludzi dostało wtynczos na gowa – spōmniała sie Latuscyno – Przeca to ani niy szło spokopić, co sie tukej dzioło. Wiysz, jak fto miōł słabszo psychika, to niy jedyn dostoł szmyrgla.

- Mie to sie zdowo, że u niygo to kajś w gynach tyż siedziało, wiysz? – Wyciśloczka szczeliła chytro macha – Przeca jo downo znōm ta familjo. Jego muter tyż dostała na gowa, kej ôn jeszcze bōł bajtlym. Wtynczos ô tym baby durś tukej na placu godały. Że niby ôna zolyciła z kamratym ôd starego Hanusika, jeji chopa. Ginter mu bōło. Ja, staremu Hanusikowi bōło Ginter, a jak sie nazywōł tyn jego kamrat, to żech przepomniała... Poczkej, możno mi sie spōmni. Niy, niy pamiyntom, możno sie spōmna niyskorzyj. No i ôna zolyciła z tym drugim, kej starego Hanusika zasuło na grubie. Bezma tak jij bōło skiż tego gańba, że dostała ała. Bo ôna prawie bōła z tym drugim, kej tego jeji chopa zasuło. Skuli tego Achima chowała cōłkie życie jego ōuma, staro Hanusiczka. Wiysz, ta, keryj sie umarło niydowno.

Latuscyno poradziła sie pokapować, kery to je chop, ô kerym tamta godo, nale już inkszych za pierōna spōmnieć sie niy umiała.

- Ino, że, wiysz, wypić sie, to ôn zawdy lubiōł, nale terozki to... Dej pokōj... - ôsprawiała durch Wyciśloczka – A to przeca bōł taki dobry policaj. Ōn za kōmisorza robił, wiysz? Wiela ôn wyerklerowōł takich roztomajtych fest ciynżkich falōw! Przōdzij, zaczym zaczōn tela pić...

- Ty, Frida, cicho bydź. Ōn sam prawie włazi rajn! – pedziała Latuscyno. I richtich, do konzōmu wloz chop ôblyczony w czorno lyjderjakla i światło oberhymda, keryj niy miōł ani wrażonyj do galot, skiż czego wyglōndōł kōncek na lōmpa. Klajcbaby ōroz sztopły klachać. Wyciśloczka pōnkła sie, coby zrobić mu plac wele tofle.

- Dejcie mi sztyry żymły i dwa te wusztliki, co tam mocie wisieć. I zymft – pedziōł chop – I jeszcze flaszka gorzołki.

Latuscyno i Wyciśloczka wejrzały jedna na drugo, żodno nic niy pedziała. Sprzedowaczka dała mu żymły, wusztliki i zymft.

- Dwanoście bydzie.

- I jeszcze flaszka gorzołki – spōmniōł jij chop.

Latuscyno szczeliła macha do swoji kamratki, nale zouwizou i tak musiała dać mu ta gorzoła.

- Panie Hanusik, eli wom sie niy wydowo, że byście mogli kōncek sztopnōnć z tōm gorzołkōm? – wyrychliła sie ôroz Wyciśloczka.

- A wom sie, Wyciślokowo, niy wydowo, żeście sōm kōncek wrazidlate? – spytōł sie frechownie chop.

Klajcbaba frōnkła cosik sama do siebie. Hanusik ciepnōł piyniōndze i poszōł weg.

- Żol chopa – pedziała Wyciśloczka, kej ino dźwiyrze sie za nim zawarły.

***

- Dzisiej, roztomiłe bajtle, pogodomy ô tym, czymuście sōm nojwiyncyj rade – napoczōn lekcyjo rechtōr Francik Kwasigroch – Niy, niy ô fusbalu, Tomek. Ô Justinie Bieberze tyż niy bydymy ôsprawiać. Hanka, eli jo wyglōndōm na takigo, co rod ôsprawio ô Bieberze? – chudy, glacaty choby byrna Kwasigroch, kery niydowno fajerowōł abrahama, blank niy wyglōndōł na takigo. - Pogodomy dzisiej ô stworokach. Ô naszych ślōnskich stworokach!

- Jeee! – pedzieli szkolorze i aże im sie gymby rozśmioły, bo richtich zawdy rade godały ô roztomajtych straszkach.

- Spōmnijcie mi nojprzōd, co żech wōm łōńskigo tydnia już pedziōł. Jōzik, ty godej – pedziōł Kwasigroch do brylatego syneczka, kery siedziōł w piyrszyj raji i durś dźwigōł rynka, egal ô coby sie go pytać.

- No... Godali my, że na Ślonsku to nojwiyncyj bōło utopcōw i jak ftoś szōł do dōm niyskoro wele rzyki, to ône takich chytały i wciepowały do wody. A na polach to rōmplowały połednice, ale ône to napasztowały ludzi ino w połednie. No i Skarbnik bōł na grubie... I jeszcze bōły te... No... Jak ône sie mianujōm...

- Gorole! – wyrychlił sie ôroz piegaty Adik, buks, kery siedziōł zawdy kajś ze zadku, kryklōł w hefcie roztomajte maszketne ôbrozki, a jak już cosik pedziōł, to ino na bozny, skuli tego, coby sie inksze bajtle miały z czego pośmioć. I richtich, niykere zaczły sie chichrać.

- Co ty zaś fandzolisz, Adi – znerwowōł sie Kwasigroch – Dyć gorole to żodne stworoki, ino normalne ludzie, kere piyrwyj miyszkali za rzykom, a terozki to już wszyndzie idzie ich trefić.

- To tak jak szwoby! Moja ōuma mieli szwoby łōńskigo roku! – wyrychliła sie rubo Dorka, kero miała na gowie wywiōnzano modro szlajfka.

- Niy godej! I co? - zeszterowała sie zaroz Werka, kero siedziała wele nij i zawdy sie nerwowała skuli utropōw ôd inkszych.

- Bydźcie cicho, frelki! – pedziōł Kwasigroch - Kożdy z wos jakigoś gorola zno. Wōm sie zdowo, co ône by rade byli skuli tego, co ich mianujecie szwobami i stworokami?

- A mōj ujek mo libsta z gorolyji! – wyrychliła sie zaś rubo Dorka.

- Niy godej! Richtich? I w jakij godce ôna godo z wami? – spytała sie Werka.

- Bydźcie cicho, frelki – pedziōł im rechtōr – Mieli my godać dzisiej ô utopcach, a niy ô gorolach, pra? Ecik, co ty zaś sznupiesz w tyj pukeltaszy, przeca i tak terozki niy bydziesz śniodōł, pra? Dzisiej pogodomy ô tym, czego niy śmiycie... Romek, przestoń napasztować ta Małgola... czego niy śmiycie robić, kej by fto z wos trefił...

Wtynczos prawie dźwiyrze ôd klasy sie ôdymkły i stanōł w nich chop w ancugu i brylach. Po gymbie bōł bioły, choby kryjda, kero trzimōł w rynce Kwasigroch. Bajtle zaroz sztopły godki, kożdy po cichu wstōł ze swoigo stołka i filowōł na swoje szczewiki abo na zol.

- Dobry, panie dyrechtōr – pedziały.

Dyrechtōr Czoik nic im niy ôdpedziōł, ino stōł we dźwiyrzach i filowōł na Kwasigrocha. Szło sie zmiarkować, że je fest markotny. Yntlich pedziōł po cichu:

 

- Francik, pōdź ino do mie na chwila.

- Bajtle, bydźcie cicho i niy rojbrujcie za wiela – przikozōł Kwasigroch i poszōł za dyrechtōrym. Cōłko droga do jego gabinetu durś sztaunowōł, co je louz. Kej yntlich wlyźli rajn, ôboczył siedzieć już jednego chopa, ôblyczonego w czorny ancug, z czornym bindrym i w czornych zonenbrylach. Na stole stoły dwie szolki tyju i aszynbecher, a wele ściany szrank, w kerym dyrechtōr trzimōł roztomajte pokale, dyplomy i inksze prymije szafniyntne bez szkolorzy. Czoik kozōł mu sie siednōnć na drugim stołku.

- Francik, Francik... Wiela razy żech ci godōł, co niy śmiysz ôsprawiać im ô tych stworokach – napoczōn godka dyrechtōr Czoik.

- Dyć przeca jo ino prowda godōm – ôdpedziōł hardo Kwasigroch.

- Francik, ty już richtich niy pamiyntosz, co sam sie dzioło piynć lot do zadku?

- Roztomajcie godajōm. Telewizyjo warszawsko, eli poradza sie spōmnieć, pedziała, co sam rōmplowali grubiorze.

Czoik seblyk bryle i zaczōn trić ôczy, choby mu sie na płaczki zbierało. Nale kej wejrzōł zaś na Kwasigrocha, tyn pokapowōł sie, że dyrechtōr niy ślimtōł, ino fest ciynżko miōł pedzieć to, skiż czego sam go pytōł.

- Ja, grubiorze... Ty mie, Francik, za bozna robisz? Ôba my sam byli, ôba my na włosne ôczy widzieli, co sie dzioło i ôba wiymy, po jakiymu. Wiysz ô czym godo siōdmy artikel ôd Ustawy Normalizacyjnyj?

- Ja. Niy śmiymy godać o ślōnskich stworokach.

- A czworty artikel?

- Niy śmiymy godać po ślōnsku.

Dyrechtōr Czoik szluknōł sie tyju ze szolki, zaczym pedziōł to, co pedzieć yntlich musiōł.

- Francik... Niy gorsz sie na mie, ale już sam niy robisz. Mōm ino nadzieja, że poradzisz spokopić moja sytuacyjo...

- Co? Wyciepujecie mie z roboty? Przeca jo miōł prawie na bezrok iść na pynzyjo! – Kwasigrocha aże pizła hicywela, a szłapy miōł miynke choby hauskyjza.

- Francik, dej sie pedzieć, ty mosz, chopie, za tela szczynścio. Tyn chop, kery tukej siedzi, to je inszpektōr Malina z Warszawy – Czoik pokozōł na chopa w czornym ancugu - Ôn sam ekstra przijechōł, coby cie zawrzić. Ino, że jego ōuma je ze Pszczyny, skuli czego zrobiło mu sie ciebie żol i pado, że cie niy zawrze. Ale zouwizou, robić sam już niy śmiysz. Niy gorsz sie.

Kwasigroch nic niy pedziōł, wstōł ze stołka i poszōł weg. W gowie mu szelōntało i tōmpało choby na grubie, a gorko mu tak bōło, że myślōł, co hnet sie kopyrtnie. Prziszōł ku tymu, co tak sie muszōm czuć boksery, kere tela co zebrali ciynżko fanga.

***

- Naloć ci trocha, Jasiu? - Tyjo Kopyciok, śpiywok, kerego śpiywki durś stoły na wiyrchu listy ślōnskich szlagrōw, nalōł sie whisky do szolki i sōm sie szluknōł. Miōł ôblyczony bioły szaket i czerwōno oberhymda, ôd keryj wiyrchnie knefle zawdy ôstowiōł ôdepniynte, bo ftoś mu pedziōł, że frelki sōm tymu fest rade. Jak ino Tyjo zaczōn być gwiazdōm, durś ôblykōł sie po modzie, biołe szakety, czerwone oberhymdy, miōł cōłki szrank takich łachōw terozki. Kudły zawdy nażelowane, biołe fuzekle, a krōm tego szczewiki z lyjdra ôd szczyrkocza. Jego bracik Hanek, kerego Tyjo mianowoł „Jasiu”, wyglōndōł blank inakszyj: ańfachowy dres, kery lajstnōł sie na torgu na Ćmoku za dwajścia złotych i zmaraszone harbōły, choby ôd arbajtancuga, na zicher je znod kajś na hasioku. Miōł tyż taki zwyk, że strzigać dowōł sie ôd bajtla durś jednako, egal, że pizło mu już małowiela trzidziści lot: po bokach ôgolone do glacy, a z przodku blond pińcia, kero ślatywała mu durś na jedne ôko. Do tego miōł fōns, kery Tyjowi wydowōł sie fest ôszkliwy, ale Hanek miōł to kajś.

- Czego naloć? Tego pierōństwa? A niy mosz nōrmalnego piwa? – zachichrōł sie frechownie modszy z bratōw Kopyciokōw.

- Tyś to je ale idiōut. Forszteluj sie, że bez cōłki rok tela niy uszporujesz, wiela ta jedna flaszka je wert – Tyjo wejrzōł na niygo choby na ipty.

- I tyś za te pierōństwo tela dōł? To ciebie piere na dekel, a padosz, że to jo je idiōut. Przeca to wele normalnego piwa ani niy stoło – rozśmiōł sie zaś Hanek.

- Jasiu, chopie, my już niy sōm ôziymnoście lot stare, coby pić piwo po ajnfartach, smykać sie bele kaj i ciepać bergami we sztrasbanki z Altrajchu. Trza iść do przodku, poradzisz to spokopić?

- To ciś, bracik, ciś. Mie tukej je dobrze.

- A co ty sam mosz? Trzidziści lot stary, a durś łazisz poôblykany choby jakiś heciok i habisz wōngel z glajzōw, genau jednako, jak żeś habił piytnoście lot nazod – znerwowōł sie Tyjo Kopyciok.

- Habiynie wōnglo to niy ma robota, Tyjo – pedziōł Hanek blank poważnie – To je... To je styl życio, chopie...

- Ja, ja, styl życio! Fandzolyniy! Wiela razy ino łōńskigo roku policaje zawiyrali cie do heresztu skuli tego twojigo stylu? Jo już niy byda wiyncyj za ciebie świycił ôczami. Jo je, Jasiu, terozki widziany artysta. Jo do wojewody na kafyj łaża, ôn mie mo we zocy. Jak to wyglōndo, że mōm brata-lōmpa po yjzel-szuli?

- Ino niy lōmpa! – Hanek ôroz sie znerwowōł – Po coś mie sam tukej pytōł? Coby mi nazdać?

Tyjo Kopyciok wejrzōł ku ôknie, choby czekōł, aże na placu ukoże mu sie som Ponbōczek i wytuplikuje mu jako godać z takimi iptami. Nale przeca wiedziōł przōdzij, że ta godka bydzie ciynżko, inakszyj sie niy do. Napoczōn jeszcze roz.

- Jasiu, kej ftoś już szafnie w życiu tela, co jo szafnōł, to ôroz poradzi wejrzeć na cōłki świat blank inakszyj. Jo już wiym, co je nojważniejsze. Niy piyniōndze, niy frele, niy uwożanie. Nojważniejszo, Jasiu, je familjo. Srogo familjo, kero zawdy ci przaje i je fertich, coby ci pomogać, kero...

- ...kero mieszko w Rajchu, posyło ci pakiety i niy musisz jij za czynsto ôglōndać. Dobre, skończ fulać i godej ô co sie ciebie tak richtich rozchodzi – wloz mu w godka bracik.

- Chca ci dać robota, gupieloku. Szofera szukōm. Dostowołbyś dwa tauzyny na rynka geltagu. Miołżeś kejsik tela w bajtliku? Ino musiołbyś trocha inakszyj sie ôblykać. Dołbych ci normalny ancug, binder...

- Katać jo mōm w ancugu łazić?! Co bych wyglōndōł genau jednako jak kożdy jedyn guptok?! – rozhajcowoł sie mody Kopyciok.

- A terozki niby jak wyglōndosz, kej kożdy z wos ôblyko genau taki sōm dres? – Tyjo już wiedziōł, że tyn argument i tak blank nic niy zmiyni.

- Dziynkuja ci za tyn forszlag, ale niy skorzystōm – pedziōł richtich Jasiu – Jak ino tela do mie mosz, to ida nazod.

- Poczkej! Jeszcze jedne... Suchej... Jo potrzebuja tyż kogoś zaufanego. Mōm taki gyfil ôstatnio... Choby ftoś za mnōm łaził...

- Na zicher te twoje libsty, kerymi tak sie asisz! – frōnknōł Hanek i już richtowōł sie, coby iść weg.

- Jasiu, jo je wylynkany ô swoje życie!

- A harnij ty mie w rzić! Trza sie bōło niy zadować z chacharami i fuchtlami!

- Z chacharami to ty sie zadowosz! Z lōmpami i ôżyrokami! – ciepōł sie Tyjo Kopyciok – Mie to je gańba za takigo brata! Tyś je huba na drzewie genealogicznym naszyj familje! Jo za bajtla żech sie starōł durś, żech je adoptowany, a terozki, kej na ciebie patrza, to bych wolōł... Aaa, idź raus, lōmpie, idź słepać te piwsko z takimi ôżyrokami, jak sōm żeś je!

- To sōm moje kamraty, ty kabociorzu! – ôdbajsnōł sie Hanek i poszōł weg. Tyjo szluknōł zaś whisky, coby sie kōncek uholkać. Wejrzōł za ôkno i zaś miōł tyn maszketny gyfil, że ftoś chowie sie hań za winklym i na niygo cichtuje. Nawet prziszōł ku tymu, coby wołać policajōw, ale coby im miōł pedzieć? Że mo taki „maszketny gyfil”? Pedzōm, że je jakiś pitōmy. Chciōł polecieć za swojim bracikiem, pedzieć mu, coby sie niy gorszył i niy szōł weg, coby z nim sam ôstōł, bo ino jego mo na cōłkim świecie. Wloz do antryju i aże go tyrpło. Na nowyj, gryfnie pomalowanyj ścianie, kōncek nad yjzoklym, zoboczył stoć epne „Kradzioki wōnglo” wyszprejowane bez tego gizda Hanka, kej szōł do dōm. Genau jednakie jak te, kere jego bracik z kamratami szrajbowali na familokach.

- Idiōut – pedziōł sōm do siebie Tyjo Kopyciok – Ponbōczku, czamuś ty mie pokorōł takim gupielokiem za bracika?

Zicnōł sie na swojim maszketnym zeslu i zaś szluknōł sie whisky. Wejrzōł bez ôkno. Żodnygo terozki niy zoboczył.

***

- Pyrcyno, po jakiymu wy sam durś siedzicie i pijecie kafyj?! – znerwowōł sie dyrechtōr Porwolik – Niy prziszōł do wos mail, że w banku je bōmba i mocie sie gibko ewakuować?

Staro Pyrcyno, kero robiła za buchalterka w Banku Gōrnoślōnskim wiyncyj jak trzidziści lot, ino sie rozśmioła, szlukła kafyju i wejrzała na Porwolika, choby na ôstatnigo gupka.

- Ja, bo wom sie zdowo, co jo niy mom nic inkszego do roboty, ino czytać wasze gupie „myjle”, pra?

- Pyrcyno, biercie tyn kafyj i ciście, kożdy już...

- Roz, panie dyrechtōr: przeca jo i tak wiym, że żodnyj bomby sam niy ma i niy byda lotać choby gupio hań a nazod – buchalterka napoczła rachować na palcach. Godała do Porwolika genau tak samo, jak godała do kożdego modego synka, chocioż ôn, blank już glacaty, bōł możno ino trocha modszy jak ôna. Tako miała moda, że kożdego chopa miała za gupka i ciyngiym im to pokozywała – Dwa: godała żech już wom, że jak ftoś wysyło do mie „myjla”, to mo do mie sztyrknōnć na telefon, coby mi pedzieć, że mi go posłōł. Jo niy ma duch świynty, skōnd jo mōm sie pokapować, że keremuś z wos cosik sie znokwiło w tyj gupij łebie i zachciało sie wom do mie „myjle” szrajbować.

- Dyć skuli tego sōm te maile, coby kożdy niy musiōł do kożdego sztyrkać co chwila na telefon! – Porwolik chycił sie za glacato gowa – To je przeca postymp, Pyrcyno.

- A jo to mōm w rzici te wasze postympy – znerwowała sie baba – Jak wypija kafyj, to moga sie ewakuować. A terozki idźcie weg, bo niy cierpia, jak fto mie szteruje tak wczas rano.

Jak ino Porwolik poradził zawrzić dźwiyrze, już na siyni bōło słychać, jak wajo skiż „tyj baby, z kerōm ôn już dugo niy strzimie”. Buchalterka zaś szlukła sie kafyju, wziynła telefon i sztyrkła do swoji kamratki, Buchaliczki, kero robiła w Banku za kadrowo.

- Ty, Lyńcia, prawie sam u mie bōł Porwolik. Fandzolił cosik ô jakijś bombie.

- Ja, u mie tyż bōł, nale żech mu pedziała, co mo iść weg, bo terozki kafyj pija. Ponoć FTOŚ posłōł mu maila ô tyj bombie. Gupoty...

- Kery to już bydzie roz w tym roku? Trzeci abo czworty? – rachowała Pyrcyno.

- Przeca kożdy wiy, że to niy ma żodyn mordyrz. Normalne chopy, kerych nerwuje to, co sie tukej wyrobio, jak kożdego – pedziała Buchaliczka – Ino po jakiymu ône szterujōm nos, a niy wojewody, tego spokopić niy poradza.

- A mie to bardzij ôd tych bombōw to nerwujōm te „myjle”! – szkamdała Pyrcyno - Człowiek to by musiōł nic ino ciyngiym kukać, eli keryś gupek do ciebie czegoś niy posłoł. Postymp, postymp, fandzolyniy. Jo pamiyntom, kej Sowiety piyrszy roz tego Sputnika ciepli do kosmosu, tyż godali: Jezderkusie, jaki to je ale pierōnowy postymp! I tela z tego prziszło, że terozki cōłko pogoda sie popśniła, durś leje, cōłkie lato. A dejcie wy mi pokōj z takim postympym! Trza mieć ipi, coby tak fulać.

***

- Tyś je ale szpotlok! Niy poradzisz kopać tego bala na prosto? – ryczōł Bercik ôd Smolorzōw na Lojzika. Bercik miōł czorne, trocha lokate wosy i ôziym lot, a jego bracik Lojzik bōł ryży, piegaty i ô dwa roki modszy. Chopcy prawie szpilali we fusbal wele rzyki Ślepiotki. Mały Lojzik niy bōł rod, kej Bercik po nim przezywōł i terozki chciōł kopnōnć bal genau ku torowi, ino że zaś sie kōncek luftnōł i tyn poleciōł mu hań w chabazie. – Niy ma! Jak niy poradzisz kopać, to terozki ciś po tyn bal – znerwowōł sie Bercik. Mały Lojzik, chocioż trocha wylynkany, wziōn i poszōł ku rzyce. Fater zawdy mu godali, co niy śmiy hań łazić som, ale terozki fatra z nimi niy bōło. Bōł za to Bercik, ô kerego ôpinio Lojzikowi fest sie rozchodziło. Wloz w chabazie, kere go żgały w szłapy. We lufcie furgało mocka kopruchōw, jak to zawdy wele rzyki. Szōł coroz dalij i dalij, aże ôroz sztopnōł. To, co zoboczył, tak go fechtło, że bez dugszo chwila stōł i psinco poradził pedzieć. W końcu cosik pedziōł.

- Do... do... dobry. Do... do... do mi pan nazod mōj bal? – Lojzik tak miōł, że jak sie czegoś wylynkōł, to ôd razu zaczynōł sie stukać. A terozki sie wylynkōł fest, bo wele niygo na ziymi siedziōł maszketny mały chopek, kery chyba tela co prawie sie ôbudził, bo sōm miōł macha, choby blank niy wiedziōł, co je louz. Chopek bōł małowiela wiynkszy ôd Lojzika, tela że z gymby wyglōndōł na majerantnego. Miōł maszketne kudły: dugie, proste, polepione choby jakimś fetym, jakeś takie ziylōnkawe, kōncek choby sznitlok. Tak po prowdzie, to cōłki tyn chopek bōł jakiś taki choby ziylōny. Miōł ziylōnkawo gymba, ziylōne ôczy i ôblyczony bōł w ziylōny dres, na kerym stōło cosik po niymiecku.

 

- Na, bier tyn bal i na drugi roz dowej na niygo lepij pozōr – pedziōł chopek i ciepnōł Lojzikowi bal. Na to prawie prziszōł Bercik, keremu już sie cniło durś stoć i czekać, aże bracik znojdzie to, co stracił. Zoboczył maszketnego chopka i tyż sie wylynkōł. – Ty, Lojzik, fto to je? – spytōł sie bracika.

- Bercik, mie sie zdo, że to bydzie u... u... u...

Kej maszketny mały chopek niy bōłby taki blank ziylōny, to by terozki genau szło zoboczyć, jak sie robi bioły na gymbie. Wylynkōł sie fest i już prawie miōł pitać nazod do rzyki.

- Bercik, to je u... u... ufok! – w końcu wystynkōł Lojzik – Wejrzij ino jaki ziylōny. Ufoki sōm ziylōne, pra?

- Ja, jo je ufok! Bajtel mo recht! – rozśmiōł sie maszketny chopek i aże sie dychnōł, kej cōłko szpana z niygo ślazła – No i co tako afa szczylosz? Ufoka żeś niy widziōł?

- A wyście sōm z Marsa? – spytōł sie Lojzik. Chciōł pytać sie ufoka ô tela roztomajtych rzeczy, ale na razie prziszōł ino ku tymu.

- Ja, jo je z Marsa. Przijechołech tukej na urlaub. Terozki je tako moda na Marsie, że jeżdżymy na urlaub do Katowic. Łōńskigo roku bōła moda na Mazury, a terozki na Ślōnsk.

- A to je prowda, że u wos ziymia je tako czerwono? Po jakiymu? – spytōł sie Bercik, keremu niydowno pedzieli ô tym rechtorka we szkole.

- Ja, prowda. To skuli tego, że... Że momy czerwony wōngel. Ja, to skuli tego. Skuli czerwonego wōnglo – znokwiōł maszketny chopek.

- Lojzik, gibko, cisnymy na plac! – wyrychlił sie ôroz Bercik – Muszymy pedzieć synkōm ôd Nowoczki, co my ufoka znodli! Pamiyntosz jak ône sie asili jak znodli ta staro felga wele rzyki? To sie terozki forszteluj, ô wiela wiyncyj je wert taki ufok!

- A jak nōm za tyn czos pitnie? – zeszterowōł sie Lojzik.

- Panie ufok, ôstońcie ino tukej – pedziōł Bercik – My zaroz bydymy nazod, ino zawołōmy kamratōw.

Ôba bajtle polecieli gibko bez chabazie ku swojimu placowi. Chopek poszkrobōł sie po gowie.

- Cisna samstōnd, zaczym te bajtle jeszcze narobiōm zaś jakigoś auflaufu – pedziōł sōm do siebie i wloz nazod do rzyki. Po „Srogij Chaji” kożdy jedyn z jego zorty wiedziōł, że muszōm dować pozōr, coby ich żodyn niy zoboczył, bo ino bydzie z tego jeszcze wiynkszo ôstuda.

***

- Lyńcia, a przajesz ty mi jeszcze? – spytōł sie szauszpiler Jorg Buchalik, kej we wieczōr siedziōł wele swoji baby na szezlōngu, ôba pili tyj i filowali na telewizor.

- Ja. Toć – pedziała Buchaliczka. Jorg szczelił afa, kery jego baba i tak niy zoboczyła, bo ani na niygo niy wejrzała, durś ino filowała na jakiś teledysk ôd Tyjo Kopycioka, śpiywoka, kerego ôba znali, bo kamracił sie z Jorgiym ôd downa. Ta droga nikaj niy prowadzi i chyba gorzyj już sie robi – śpiywōł we telewizorze Kopyciok i tańcowōł z jakimiś modymi frelkami. Niykerzy już sie z niygo bozny robili i godali, co te jego śpiywki to je jedna srogo balakwestra, że ino ô to sie rozchodzi, bele by tam bōł kōncek rymu, a cweku hań żodnego znojść niy poradzisz. Nale Buchalik terozki ani niy wejrzōł na swoigo kamrata, durś filowōł na swoja baba i sztaunowōł, co tak po prowdzie ôny w gowie siedzi. „Ja. Toć.” Przeca by wolōł, coby pedziała: „Ja, chopeczku, przaja ci. Wiela razy spōmna sie te wszyskie filmy, w kerych żeś grōł, tako żech je rada, żeś ty je mōj chop, a przeca z ciebie je taki gryfcok, jakbyś ino chciōł, to byś poradził mieć kożdo jedna baba na Ślōnsku”. Tak godała mu kej zaczli zolycić dwajścia lot przōdzij. Wtynczos zdowało sie, że Buchalik bydzie epny szauszpiler. Szwarny karlus z niygo bōł i richtich roztomajte frele za nim filowały. Wziōn sie Lyńcia, egal mu bōło, że zowitka. Miōł gyfil, że to je ta jedna jedyno, kero bydzie mu przoła bez cōłkie życie. Ino że po tych wszyskich rokach żyniaczki już to widziōł inakszyj. Ta jego kariera tyż niy poszła blank tak, jak Jorguś by chcioł... Buchaliczka, jak to baby, napoczła mieć swoje weksle i pokozywać muki. Terozki prawie cera sie ôd nich wykludziła, ôn niy dostōł żodnyj roli już dugszy czos, piyniyndzy wtedy ôwdy tyż niy stykało. Zaczły sie roztomajte utropy.

- Ty sie ino forszteluj, zaś FTOŚ dzisiej nom posłōł maila do roboty, że mōmy bōmba – pedziała Buchaliczka i szlukła sie tyju.

- Ja? I co?

- Co co? Przeca żodnyj bomby niy bōło. Jakby bōła, to bych tukej z tobōm niy siedziała, pra?

- No, ja.

- Pyrcyno godo, że to już czworty roz bez tyn rok ino.

- Richtich?

- Ja.

Zaś siedzieli bez pora minut po cichu i filowali na telewizor. Buchalik miōł coroz to wiynkszy gyfil, że jak tego jij niy powie, to chned go pierōn szczeli.

- Ty to byś radszo miała Kopycioka ôdy mie, pra? – wyrychlił sie i prawie jak to pedziōł, to już wiedziōł, że tego godać niy śmiōł.

- Zaś zaczynosz?! – rozciepała sie Buchaliczka – Co ty mosz z tym Kopyciokiem?! Ciyngiym mi ino ô nim wajosz! Jakbych chciała mieć inkszego, to bych downo miała!

- Jo widziōł jego libesbrif u ciebie we szrancku! – Jorg już wiedziōł, że jak pedziōł „A”, to terozki trza pedzieć „B” – Jo wiym, że ty śnim po kryjōmu zolycisz! Jak łōńskigo tydnia sam u nos bôł, ciyngiym żeście filowali na siebie! Ciebie sie zdowo, że jo je jakiś ślepok, a to aże w ôczy kożdego żgało!

- A jo widza, że zaś chcesz sie wadzić! Ty wiysz coś ty ale je? Tyś je mało, zakompleksiono, hanysko gryncbōła, kero mo kompleks Kopycioka! – przezywała rozhajcowano Buchalikowo.

- Jo mōm już tego za tela! Ida na piwo – pedziōł Jorg, wstōł, gibko ôblyk szczewiki i podrałowōł do szynku za winklym.

***

Komyndant Alfryd Smolorz siedziōł u siebie w gabinecie i szkubōł czorny fōns. Na biurku miōł pōłno roztomajtych papiōrōw, pod nimi zaciepano leżała kajś tabulka z papyndekla, na keryj stōło „Zakaz mówienia po śląsku“. Smolorz wyciōngōł jōm roz za kej z tego bajzlu, ale ino wtynczos, kej miōł jakoś kontrola z Warszawy. Ja, czworty punkt Ustawy Normalizacyjnyj, kero te gupieloki znokwili... Zdowało mu sie te zakozywanie fest gupie, ale pamiyntōł dobrze, co sie dzioło tukej piynć lot nazod i z drugij strony poradził spokopić tyż warszawiokōw i to, że terozki zaczli sie jeszcze wiyncyj boć ślōnskij kultury. Ôroz ftoś zaklupōł do dźwiyrzy. Smolorz dobrze wiedziōł, fto to bydzie, bo przōdzij kozōł wołać do sia swoigo nojlepszego policaja.

– Wlyźć – zakomandyrowōł i durś szkubōł fōnsa. Dźwiyrze sie ôdymkły i do gabinetu wloz kōmisorz Wilym Kluska.

- Siednijcie sie, Kluska, co tam u wos? – pedziōł Smolorz. Zawdy pytōł sie ô to swojich policajōw, chocioż po prowdzie miōł kajś, co mu ôdpedzōm.

- Wszysko gro i buczy, panie kōmyndant – pedziōł Kluska. Bōł to durś mody chop, ale już ôbeznany w swoji robocie.

- Niy wszysko, Kluska, niy wszysko. Jakby tak bōło, jak godocie, to by my niy mieli co robić i by my terozki sie mogli trefić nojwyżyj w arbajtzamcie.

- Momy jako nowo utropa?

- Utropa, Kluska? Ciyngiym jakeś problymy sōm! Czytali żeście ô tyj szpaniolskij firmie, kero rada by lajstła nasze pozawierane gruby, coby je nazod ôtwierać? Valencia Coalmining Industry. Wiycie ô czym godōm?

- Ja, to je ta firma z Kraju Baskōw, pra? Nojprzōd dowali naszym hajerōm robota hań u nich przi kopaniu tunelōw, niyskorzyj zaczli inwestować we wōngel w Połedniowyj Afryce, a terozki chcōm lajstnōnć nasze gruby. Ale to je problym? Mie sie zdowo, że to je dobre. Majōm piyniōndze, chcōm inwestować i dować robota naszym ludziom. To, co warszawioki pozawierali, zaś ôdmykajōm na nowo. Jo je tymu rod.

Smolorz ciepnōł macha, choby go zymby bolały.

- Wilym, Wilym... Wyście sōm fajny synek, ino... Niy pogorszcie sie, ale wtedy ôwdy cni mi sie za Achimym. Ônymu jak sie pedziało ino jedna rzycz, to ôn zaroz poradził prziść ku tymu co je richtich louz. A daliście pozōr, jak sie mianuje prezes tyj firmy? Jose Valencia. Jo-se Va-len-cia. Nic wōm to niy godo?

- Walynciok! – pokapowōł sie prawie Kluska – To ôn za tym stoi!

- Jakby mało my sam mieli utropōw, kożdego jednego dnia dostowōm raporty, co te gupieloki regionalisty zaś cosik spochały – wajōł Smolorz - Dwa dni nazod FTOŚ nakryklōł „Gorole raus” na arbajtzamcie na Zołynżu. Sztyjc FTOŚ rozlepio ôbrozki, wiysz, takie abcybildry, na kerych robiōm sie bozny z naszego wojewody i z tego, jak tyn borok sie mianuje. Dyrechtōr Porwolik z Banku Gōrnoślōnskigo szkamdo, że ciyngiym FTOŚ wysyło mu maile, że podciepli mu bōmba. Fest sie chopcy znerwowali, jak wojewoda zakozōł godanio po naszymu i pokozywanio naszyj kultury. Tak po prowdzie, to ani niy wiym, co śnimi robić. Wojewoda kozuje ich ôd razu brać do heresztu, ale dyć jo wiym, że jak roz keregoś zawra, to sam bydzie tako chaja, że ta, jako stworoki zrichtowali tukej piynć lot nazod, to bydzie psinco... A tak na ta przileżytość... Wiycie cosik ô Achimie?

To koniec darmowego fragmentu. Czy chcesz czytać dalej?