Wszystko za EverestTekst

Z serii: Poza serią
Przeczytaj fragment
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa

Jon Krakauer

Wszystko za Everest

przełożyła Krystyna Palmowska


Wszelkie powielanie lub wykorzystanie niniejszego pliku elektronicznego inne niż autoryzowane pobranie w zakresie własnego użytku stanowi naruszenie praw autorskich i podlega odpowiedzialności cywilnej oraz karnej.

Tytuł oryginału angielskiego Into Thin Air: A Personal Account

of the Mount Everest Disaster

Projekt okładki Agnieszka Pasierska / Pracownia Papierówka

Projekt typograficzny Robert Oleś / d2d.pl

Fotografia na okładce © by Salen Rowell / Corbis / Profimedia

Copyright © by Jon Krakauer, 1997

Copyright © for the Postscriptum by Jon Krakauer, 1999

This translation published by arrangement with Villard Books,

an imprint of Random House, a division of Penguin Random House, LLC

The map based on a design by Anita Karl

Copyright © for the Polish edition by Wydawnictwo Czarne, 2015

Copyright © for the Polish translation by Krystyna Palmowska, 2015

Redakcja Sandra Trela / d2d.pl

Redakcja techniczna Robert Oleś / d2d.pl

Korekta Monika Pasek / d2d.pl

Skład Sandra Trela / d2d.pl

Skład wersji elektronicznej Janusz Oleś / d2d.pl

ISBN 978-83-8049-157-1

Spis treści

Strona tytułowa

Strona redakcyjna

Dedykacja

Motto

Wstęp

Dramatis personae

1 Szczyt Everestu

2 Dehra Dun, Indie

3 Nad Północnymi Indiami

4 Phakding

5 Lobuche

6 Baza pod Everestem

7 Obóz I

8 Obóz I

9 Obóz II

10 Ściana Lhotse

11 Baza

12 Obóz III

13 Grań południowo-wschodnia

14 Szczyt

15 Szczyt

16 Przełęcz Południowa

17 Szczyt

18 Grań północno-wschodnia

19 Przełęcz Południowa

20 Żebro Genewczyków

21 Baza pod Everestem

Epilog

Nota od Autora

Postscriptum

Przypisy

Kolofon

Dla Lindy

i pamięci

Andy’ego Harrisa, Douga Hansena, Roba Halla,

Yasuko Namby, Scotta Fischera, Ngawanga Topche, Chen ­Yu-Nana, Bruce’a Herroda, Lobsanga Jangbu oraz Anatolija Bukriejewa

Ludzie bawią się w odgrywanie tragedii, ponieważ nie wierzą w prawdziwość tej realnej, która rozgrywa się właśnie w cywilizowanym świecie.

José Ortega y Gasset


Dokument chroniony elektronicznym znakiem wodnym

This ebook was bought on LitRes

Wstęp

W marcu 1996 roku magazyn „Outside” wysłał mnie do Nepalu, żebym wziął udział w komercyjnej wyprawie na Everest w charakterze uczestnika i zarazem reportera. Pojechałem tam jako jeden z ośmiu klientów w zespole kierowanym przez słynnego przewodnika z Nowej Zelandii – Roba Halla. 10 maja stanąłem na szczycie, ale cena sukcesu była straszna.

Spośród pięciu[1] uczestników tej wyprawy, którzy zdobyli wierzchołek, czterech, łącznie z Hallem, straciło życie we wściekłej burzy, jaka nadciągnęła bez ostrzeżenia, gdy byliśmy jeszcze wysoko w górze. Zanim dotarłem do bazy, lista ofiar zawierała już dziewięć nazwisk z czterech różnych zespołów, a do końca miesiąca bilans ten miał wzrosnąć o następne trzy osoby.

Wyprawa wstrząsnęła mną do głębi i pisanie artykułu przychodziło mi z trudem. Niemniej po pięciu tygodniach od powrotu z Nepalu dostarczyłem do wydawnictwa maszynopis tekstu, który został opublikowany we wrześniowym numerze „Outside”. Po wypełnieniu zobowiązania próbowałem usunąć Everest ze swoich myśli i zająć się innymi sprawami, ale okazało się to niemożliwe. Miotany sprzecznymi uczuciami, wciąż starałem się odnaleźć jakiś sens w tym, co się wydarzyło tam wysoko w górze, i obsesyjnie roztrząsałem okoliczności śmierci moich współtowarzyszy.

Artykuł napisałem z taką rzetelnością, na jaką mnie było stać w tamtych okolicznościach, jako że termin ukończenia tekstu był nieprzekraczalny, całokształt opisywanych wydarzeń nieprawdopodobnie złożony, a pamięć tych, którzy przeżyli, mocno zniekształcona przez wyczerpanie, niedotlenienie i szok. W pewnym momencie pracy nad tym materiałem poprosiłem trzy osoby, żeby zrelacjonowały wydarzenie, którego wszyscy czworo byliśmy świadkami wysoko w górze. Okazało się, że nie mogliśmy się zgodzić w tak kluczowych kwestiach jak: kiedy to było, kto co powiedział, a nawet kto tam faktycznie był.

Niedługo po oddaniu tekstu do druku odkryłem, że kilka szczegółów zostało podanych błędnie. W większości były to drob­ne nieścisłości, które są nieuniknione w artykułach pisanych na określony termin. Jednej z moich pomyłek nie można jednak było absolutnie określić jako drugorzędnej. Co więcej, wywarła ona niszczący wpływ na przyjaciół i rodzinę jednej z ofiar.

Niemal tak samo jak błędy faktograficzne dręczyła mnie jeszcze inna sprawa, a dotyczyła ona materiału, który nie mógł się znaleźć w magazynie ze względu na brak miejsca. Redaktor „Outside” Mark Bryant oraz wydawca Larry Burke zaoferowali mi wyjątkową objętość tekstu: siedemnaście tysięcy słów, czyli cztery lub pięć razy więcej niż w przypadku przeciętnego tematu. Pomimo to czułem, że został on zdecydowanie zbyt skrócony, aby oddać całą prawdę o tragedii. Wyprawa na Everest zachwiała całym moim życiem, więc stało się dla mnie niesłychanie ważne, żeby zarejestrować wydarzenia z wszystkimi szczegółami, nie będąc skrępowanym określoną długością kolumn. Ta książka jest owocem tego wewnętrznego przymusu.

W odtworzeniu przebiegu zdarzeń napotykałem istotną trudność wynikającą z ewidentnej zawodności umysłu na dużej wysokości. Aby nie polegać w zbytniej mierze tylko na własnych spostrzeżeniach, przy licznych okazjach przeprowadziłem obszerne wywiady z większością głównych bohaterów tej historii. W miarę możliwości szukałem potwierdzenia szczegółów w rozmowach radiowych, zarejestrowanych przez niektóre osoby w bazie, gdzie trzeźwe myślenie nie było tak deficytowym towarem. Czytelnicy znający artykuł z „Outside” mogą zauważyć rozbieżność pewnych informacji podanych w magazynie i w książce, dotyczących głównie czasu wydarzeń. Poprawki odzwierciedlają nowe dane, które zdobyłem już po opublikowaniu artykułu.

Kilku szanowanych przeze mnie pisarzy i redaktorów doradzało mi, żebym nie pisał tej książki tak szybko, jak to zrobiłem. Przekonywali mnie, żebym zaczekał dwa lub trzy lata i nabrał dystansu do wyprawy po to, by zyskać cenną perspektywę. Ich rada była rozsądna, ale ostatecznie zignorowałem ją, ponieważ to, co się wtedy wydarzyło, nie dawało mi żyć. Myślałem, że napisanie tej książki pomoże usunąć Everest z mojego życia, oczyścić mnie z niego.

 

Oczywiście tak się nie stało. Co więcej, zgadzam się z twierdzeniem, że gdy autor pisze coś w akcie katharsis – jak w moim przypadku – często dzieje się to ze szkodą dla czytelnika. Miałem jednak nadzieję, że książka zyska na tym, iż przeleję swą duszę na papier bezpośrednio po tragedii, w męce i wzburzeniu tamtych chwil. Chciałem, by moja relacja miała surowy, bezlitosny rys szczerości, który zapewne spłowiałby z upływem czasu i stępieniem uczucia udręki.

Niejeden z tych, którzy ostrzegali mnie przed pospiesznym pisaniem, odradzał mi wcześniej wyprawę na Everest. Było wiele, bardzo wiele słusznych powodów, żeby nie jechać, ale atakowanie Everestu jest aktem głęboko irracjonalnym, zwycięstwem pożądania nad rozsądkiem. Ktokolwiek by się nad tym poważnie zastanawiał, ustawia się niemal z definicji poza kręgiem racjonalnych argumentów.

Prawda jest prosta: pojechałem na Everest, chociaż dobrze wiedziałem, w co się pakuję. Wskutek tego miałem swój udział w śmierci zacnych ludzi, a jest to coś, co będzie ciążyć na moim sumieniu przez długi, długi czas.

Jon Krakauer

Seattle, listopad 1996

Dramatis personae
Mount Everest, wiosna 1996 roku [2]


Komercyjna wyprawa z asystą przewodnicką Adventure Consultants
Rob Hall Nowa Zelandia, kierownik wyprawy, szef przewodników
Mike Groom Australia, przewodnik
Andy „Harold” Harris Nowa Zelandia, przewodnik
Helen Wilton Nowa Zelandia, kierownik bazy
dr Caroline Mackenzie Nowa Zelandia, lekarz wyprawy
Ang Tsering Nepal (Szerpa), sirdar bazowy
Ang Dorje Nepal (Szerpa), sirdar wspinaczkowy
Lakpa Chiri Nepal (Szerpa), wspinacz
Kami Nepal (Szerpa), wspinacz
Tensing Nepal (Szerpa), wspinacz
Arita Nepal (Szerpa), wspinacz
Ngawang Norbu Nepal (Szerpa), wspinacz
Chuldum Nepal (Szerpa), wspinacz
Chongba Nepal (Szerpa), kucharz bazowy
Pemba Nepal (Szerpa), pracownik bazowy
Tendi Nepal (Szerpa), pomocnik kucharza
Doug Hansen USA, klient
dr Seaborn Beck Weathers USA, klient
Yasuko Namba Japonia, klientka
dr Stuart Hutchison Kanada, klient
Frank Fischbeck Hongkong, klient
Lou Kasischke USA, klient
dr John Taske Australia, klient
Jon Krakauer USA, klient i dziennikarz
Susan Allen Australia, trekkerka
Nancy Hutchison Kanada, trekkerka


Komercyjna wyprawa z asystą przewodnicką Mountain Madness
Scott Fischer USA, kierownik wyprawy, szef przewodników
Anatolij Bukriejew Rosja[3], przewodnik
Neal Beidleman USA, przewodnik
dr Ingrid Hunt USA, kierownik bazy i lekarz wyprawy
Lobsang Jangbu Nepal (Szerpa), sirdar wspinaczkowy
Ngima Kale Nepal (Szerpa), sirdar bazowy
Ngawang Topche Nepal (Szerpa), wspinacz
Tashi Tsering Nepal (Szerpa), wspinacz
Ngawang Dorje Nepal (Szerpa), wspinacz
Ngawang Sya Kya Nepal (Szerpa), wspinacz
Ngawang Tendi Nepal (Szerpa), wspinacz
Tendi Nepal (Szerpa), wspinacz
„Duży” Pemba Nepal (Szerpa), wspinacz
Jeta Nepal (Szerpa), pomocnik sirdara bazowego
Pemba Nepal, pomocnik kucharza
Sandy Hill Pittman USA, klientka i dziennikarka
Charlotte Fox USA, klientka
Tim Madsen USA, klient
Pete Schoening USA, klient
Klev Schoening USA, klient
Lene Gammelgaard Dania, klientka
Martin Adams USA, klient
dr Dale Kruse USA, klient
Jane Bromet USA, dziennikarka


Wyprawa MacGillivray Freeman IMAX/IWERKS
David Breashears USA, kierownik wyprawy, reżyser filmu
Jamling Norgay Indie (Szerpa), zastępca kierownika, aktor
Ed Viesturs USA, wspinacz, aktor
Araceli Segarra Hiszpania, wspinacz, aktor
Sumiyo Tsuzuki Japonia, wspinacz, aktor
Robert Schauer Austria, wspinacz, operator obrazu
Paula Barton Viesturs USA, kierownik bazy
Audrey Salkeld Wielka Brytania, dziennikarka
Liz Cohen USA, kierownik produkcji filmu
Liesl Clark USA, producent filmu, pisarz
Wongchu Nepal (Szerpa), sirdar
Jangbu Nepal (Szerpa), operator kamery


Tajwańska wyprawa narodowa na Everest
„Makalu” Gau Ming-Ho Tajwan, kierownik wyprawy
Chen Yu-Nan Tajwan, wspinacz
Kao Tien Tsu Tajwan, wspinacz
Chang Jung Chang Tajwan, wspinacz
Hsieh Tsu Sheng Tajwan, wspinacz
Chiring Nepal (Szerpa), sirdar
Kami Dorje Nepal (Szerpa), wspinacz
Ngima Gombu Nepal (Szerpa), wspinacz
Mingma Tsering Nepal (Szerpa), wspinacz
Tensing Nuri Nepal (Szerpa), wspinacz
Dorje Nepal (Szerpa), wspinacz
Pasang Tamang Nepal (Szerpa), wspinacz
Ki Kami Nepal (Szerpa), wspinacz


Wyprawa johannesburskiego „Sunday Times”
Ian Woodall Wielka Brytania, kierownik wyprawy
Bruce Herrod Wielka Brytania, zastępca kierownika i fotograf
Cathy O’Dowd RPA, wspinacz
Deshun Deysel RPA, wspinacz
Edmund February RPA, wspinacz
Andy de Klerk RPA, wspinacz
Andy Hackland RPA, wspinacz
Ken Woodall RPA, wspinacz
Tierry Renard Francja, wspinacz
Ken Owen RPA, dziennikarz, trekker
Philip Woodall Wielka Brytania, kierownik bazy
Alexandrine Gaudin Francja, pomocnik administracyjny
dr Charlotte Noble RPA, lekarz wyprawy
Ken Vernon Australia, dziennikarz
Richard Shorey RPA, fotograf
Patrick Conroy RPA, dziennikarz radiowy
Ang Dorje Nepal (Szerpa), sirdar wspinaczkowy
Pemba Tendi Nepal (Szerpa), wspinacz
Jangbu Nepal (Szerpa), wspinacz
Ang Babu Nepal (Szerpa), wspinacz
Dawa Nepal (Szerpa), wspinacz


Międzynarodowa wyprawa komercyjna z asystą przewodnicką Alpine Ascents
Todd Burleson USA, kierownik wyprawy, przewodnik
Pete Athans USA, przewodnik
Jim Williams USA, przewodnik
dr Ken Kamler USA, klient i lekarz wyprawy
Charles Corfield USA, klient
Becky Johnston USA, trekkerka, scenarzystka


Międzynarodowa wyprawa komercyjna
Mal Duff Wielka Brytania, kierownik wyprawy
Mike Trueman Hongkong, zastępca kierownika
Michael Burns Wielka Brytania, kierownik bazy
dr Henrik Jessen Hansen Dania, lekarz wyprawy
Veikka Gustafsson Finlandia, wspinacz
Kim Sejberg Dania, wspinacz
Ginge Fullen Wielka Brytania, wspinacz
Jaakko Kurvinen Finlandia, wspinacz
Euan Duncan Wielka Brytania, wspinacz


Komercyjna wyprawa Himalayan Guides
Henry Todd Wielka Brytania, kierownik wyprawy
Mark Pfetzer USA, wspinacz
Ray Door USA, wspinacz
Michael Jorgensen Dania, wspinacz
Brigitte Muir Australia, wspinacz
Paul Deegan Wielka Brytania, wspinacz
Neil Laughton Wielka Brytania, wspinacz
Graham Ratcliffe Wielka Brytania, wspinacz
Thomas Sjögren Szwecja, wspinacz
Tina Sjögren Szwecja, wspinacz
Kami Nuru Nepal (Szerpa), sirdar


Szwedzka wyprawa solowa
Göran Kropp Szwecja, wspinacz
Frederic Bloomquist Szwecja, filmowiec
Ang Rita Nepal (Szerpa), wspinacz, członek ekipy filmowej


Norweska wyprawa solowa
Petter Neby Norwegia, wspinacz


Nowozelandzko-malezyjska wyprawa z asystą przewodnicką na Pumori
Guy Cotter Nowa Zelandia, kierownik wyprawy, przewodnik
Dave Hiddleston Nowa Zelandia, przewodnik
Chris Jillet Nowa Zelandia, przewodnik


Amerykańska wyprawa komercyjna na Pumori i Lhotse
Dan Mazur USA, kierownik wyprawy
Scott Darsney USA, wspinacz, fotograf
Chantal Mauduit Francja, wspinacz
Stephen Koch USA, wspinacz, snowboardzista
Brent Bishop USA, wspinacz
Jonathan Pratt Wielka Brytania, wspinacz
Diane Taliaferro USA, wspinacz
Dave Sharman Wielka Brytania, wspinacz
Tim Horvath USA, wspinacz
Dana Lynge USA, wspinacz
Martha Johnson USA, wspinacz


Nepalska wyprawa sprzątająca Everest
Sonam Gyalchen Nepal (Szerpa), kierownik wyprawy


Klinika Himalayan Rescue Association w Pheriche
dr Jim Litch USA, lekarz
dr Larry Silver USA, lekarz
dr Cécile Bouvray Francja, lekarz
Laura Ziemer USA, asystentka


Wyprawa indyjsko-tybetańskiej policji granicznej na Everest
(wyprawa działająca po stronie tybetańskiej)
Mohindor Singh Indie, kierownik wyprawy
Harbhajan Singh Indie, zastępca kierownika, wspinacz
Tsewang Smanla Indie, wspinacz
Tsewang Paljor Indie, wspinacz
Dorje Morup Indie, wspinacz
Hira Ram Indie, wspinacz
Tashi Ram Indie, wspinacz
Sange Indie (Szerpa), wspinacz
Nadra Indie (Szerpa), wspinacz
Koshing Indie (Szerpa), wspinacz


Japońska wyprawa z Fukuoka na Everest
(wyprawa działająca po stronie tybetańskiej)
Koji Yada Japonia, kierownik wyprawy
Hiroshi Hanada Japonia, wspinacz
Eisuke Shikegawa Japonia, wspinacz
Pasang Tsering Nepal (Szerpa), wspinacz
Pasang Kami Nepal (Szerpa), wspinacz
Any Gyalzen Nepal (Szerpa), wspinacz