Dieta ketogeniczna dla zabieganych. Uzdrawiające i proste dania z 5 składnikówTekst

Autor:Jen Fisch
0
Recenzje
Przeczytaj fragment
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa


REDAKCJA: Irena Kloskowska

SKŁAD: Dorota Sikora

PROJEKT OKŁADKI: Robert Kempisty

TŁUMACZENIE: Karolina Pruszyńska

PRZYGOTOWANIE WERSJI ELEKTRONICZNEJ: Anna Jakubowska / Woblink

ISBN 978-83-8168-460-6

Tytuł oryginału: The Easy 5-Ingredient Ketogenic Diet Cookbook

Copyright © 2018 by Jen Fisch>br/> Photography © Nadine Greeff

© Copyright for the Polish edition by Wydawnictwo Vital, Białystok 2019

All rights reserved, including the right of reproduction in whole or in part in any form.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Bez uprzedniej pisemnej zgody wydawcy żadna część tej książki nie może być powielana w jakimkolwiek procesie mechanicznym, fotograficznym lub elektronicznym ani w formie nagrania fonograficznego. Nie może też być przechowywana w systemie wyszukiwania, przesyłana lub w inny sposób kopiowana do użytku publicznego lub prywatnego – w inny sposób niż „dozwolony użytek” obejmujący krótkie cytaty zawarte w artykułach i recenzjach.

Książka ta zawiera porady i informacje odnoszące się do opieki zdrowotnej. Nie powinny one jednak zastępować porady lekarza ani dietetyka. Jeśli podejrzewasz u siebie problemy zdrowotne lub wiesz o nich, powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim rozpoczniesz jakikolwiek program poprawy zdrowia czy leczenia. Dołożono wszelkich starań, aby informacje zaprezentowane w tej książce były rzetelne i aktualne podczas daty jej publikacji. Wydawca ani autor nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki dla zdrowia, mogące wystąpić w wyniku stosowania zaprezentowanych w książce metod.


15-762 Białystok

ul. Antoniuk Fabr. 55/24

85 662 92 67 – redakcja

85 654 78 06 – sekretariat

85 653 13 03 – dział handlowy – hurt

85 654 78 35 – www.vitalni24.pl – detal strona wydawnictwa: www.wydawnictwovital.pl Więcej informacji znajdziesz na portalu www.odzywianie24.pl

MOJEMU MISIACZKOWI,

KAI: CÓRCE

I GŁÓWNEJ DEGUSTATORCE


Wstęp

ROZDZIAŁ PIERWSZY. Prosta i łatwa kuchnia ketogeniczna

ROZDZIAŁ DRUGI. Smoothie i śniadania

ROZDZIAŁ TRZECI. Pożywne zupy i sałatki

ROZDZIAŁ CZWARTY. Przystawki i przekąski

ROZDZIAŁ PIĄTY. Dania z ryb i drobiu

ROZDZIAŁ SZÓSTY. Dania z wieprzowiny i wołowiny

ROZDZIAŁ SIÓDMY. Desery i słodkie przysmaki

ROZDZIAŁ ÓSMY. Sosy i dressingi

Aneks A: Brudna dwunastka (TM) i Czysta piętnastka (TM)

Aneks B: Przeliczniki miar

Źródła

Zasoby

Podziękowania

O Autorce

Przypisy


WSTĘP

CO TO JEST TA CAŁA KETOZA? CZYM JEST MAKRO I JAK JE OBLICZYĆ? POSTANOWIŁAM WYPRÓBOWAĆ DIETĘ KETOGENICZNĄ I BARDZO SIĘ CIESZĘ, ŻE TO ZROBIŁAM.

To wspaniale, że postanowiłeś wraz ze mną poznawać ketogeniczny sposób odżywiania.

Stosowanie diety ketogenicznej pomogło wielu ludziom. Jest to dieta polegająca na skrajnym ograniczeniu spożywania węglowodanów oraz włączeniu dużej ilości zdrowych tłuszczów i umiarkowanej ilości białka. Moja przygoda z dietą niskowęglowodanową zaczęła się ponad dekadę temu wskutek zaleceń lekarza, do którego chodziłam na akupunkturę. Gdy miałam 18, a następnie 19 lat, zdiagnozowano u mnie dwie choroby autoimmunologiczne: łuszczycowe zapalenie stawów i łuszczycę. Szukałam sposobów na złagodzenie bólu oraz stanu zapalnego i lekarz zasugerował, abym wykluczyła z diety cukier. Wtedy po raz pierwszy pomyślałam, że pomiędzy jedzeniem a chorobami autoimmunologicznymi może istnieć jakiś związek.

Zastosowałam się do rady, przeszłam na dietę niskowęglowodanową, wykluczyłam cukier i w ciągu kilku tygodni doświadczyłam ulgi. Zauważyłam wyraźne złagodzenie stanu zapalnego stawów i skóry, która była bardzo podrażniona i czerwona. Tak zaczęłam lepiej poznawać reakcje swojego ciała na poszczególne pokarmy i w końcu znalazłam plan żywieniowy, który pomógł mi osiągnąć lepsze samopoczucie.

Przez wiele lat odżywiałam się zgodnie z dietą niskowęglowodanową, ale bywały okresy, gdy wracałam do dawnych przyzwyczajeń. Kilka lat temu znów nasiliły się u mnie problemy związane z rekcjami autoimmunologicznymi. Lekarze podejrzewali chorobę Crohna, ale nie byli pewni. Po przejściu dużej ilości badań, które nie dały zbyt wielu odpowiedzi, postanowiłam wrócić do eksperymentów z jedzeniem, aby sprawdzić, czy mogłabym wspomóc w ten sposób swój powrót do zdrowia. Zaczęłam od spożywania pokarmów wysokiej jakości (ekologicznych, pochodzących od zwierząt karmionych trawą itd.), ale zawierających węglowodany bezglutenowe. Zauważyłam pewną poprawę w swoich dolegliwościach, ale czułam się ospała, a po sześciu miesiącach stosowania tej diety przybrałam na wadze, co zawdzięczam pysznym bezglutenowym przysmakom, które są w tych czasach tak łatwo dostępne.

Wtedy poznałam dietę ketogeniczną. Na początku przypominało mi to fazę indukcyjną diety Atkinsa, ale spodobała mi się idea sięgania po prawdziwe jedzenie oraz spożywania mniejszej ilości białka i z naciskiem na zdrowe tłuszcze. Nigdy nie słyszałam wcześniej o „keto” i, podobnie jak wielu ludzi, czułam się trochę zagubiona i przytłoczona nowymi określeniami związanymi z dietą ketogeniczną. Co to jest ta cała ketoza? Czym jest makro i jak je obliczyć? Postanowiłam jednak wypróbować dietę ketogeniczną i bardzo się cieszę, że to zrobiłam.

Od razu z zapałem podjęłam wyzwanie stworzenia posiłków sprzyjających ketozie, które byłyby przy tym szybkie, łatwe, a także pyszne. Jestem samotną mamą i pracuję na pełen etat. Mam również bardzo zabieganą nastoletnią córkę, więc staram się upraszczać przepisy (i wszystko inne w moim życiu), jak tylko potrafię. Z doświadczenia wiem, że nie potrzeba mnóstwa egzotycznych składników ani szafki pełnej specjalnych olejów, aby wyczarować wspaniałe ketoposiłki.

Przepisy zawarte w tej książce pomogą zaspokoić zachcianki na ulubione bogate w węglowodany przysmaki, które jadłeś przed przejściem na dietę ketogeniczną. Takie zachcianki są zupełnie normalne. Większość ludzi przez całe życie była na diecie wysokowęglowodanowej, więc przejście na keto oznacza dużą zmianę. Zachęcam jednak do wytrwałości.

Moje przepisy z 5 składników ułatwiły mi życie. Na potrzeby tej książki stworzyłam przepisy, które można wykonać w 30 minut lub szybciej. Kto ma teraz czas, aby poświęcać godziny na przygotowywanie posiłku? Dania są pełne smaku i zdrowych tłuszczów. Będziemy korzystać z naturalnych, pełnowartościowych składników, które są łatwo dostępne w przystępnych cenach. Nie ma potrzeby chodzić do pięciu różnych sklepów spożywczych polując, na kilka nieznanych składników. Dzięki moim przepisom dieta ketogeniczna staje się łatwa!

Dołącz do mnie i pozwól, bym była twoim przewodnikiem w przygodzie z keto. Wiem, że dasz radę. Nie mogę się doczekać, aż pokażę ci wszystkie przepyszne dania wykonane z moich prostych, sprzyjających ketozie przepisów z 5 składników. Bierzmy się za gotowanie!



PROSTA I ŁATWA KUCHNIA KETOGENICZNA

W ketogenicznym stylu życia najbardziej uwielbiam to, jak bardzo jest prosty: zarówno wtedy, gdy gotujemy w domu, jak i wtedy, gdy jemy na mieście. Przepisy zawarte w tej książce są łatwe i wykorzystuje się do nich znane nam produkty. Pokażę ci, jak zmienić zwykłe, powszechnie dostępne składniki w posiłki sprzyjające ketozie, pyszne i pełne zdrowych tłuszczów, które nasz organizm wykorzysta jako paliwo. Najważniejszy krok w przejściu na dietę ketogeniczną to po prostu zacząć! Nie bój się: krok po kroku opowiem ci wszystko, co musisz wiedzieć!

 

JAK DZIAŁA DIETA KETOGENICZNA

Przejście na nową dietę może przytłaczać. Gdy po raz pierwszy szukałam w Internecie informacji na temat diety ketogenicznej, dostępne materiały były niejasne, a ja czułam się, jakbym wróciła na lekcje biologii. Prawda jest taka, że całe sedno „keto” to spożywanie posiłków bogatych w zdrowe tłuszcze, z dodatkiem białka i bardzo małej ilości węglowodanów. Najlepiej byłoby, gdyby źródło spożywanych węglowodanów stanowiły głównie warzywa. Twój organizm przestawi się z uzyskiwania energii poprzez spalanie cukru i węglowodanów na wytwarzanie energii poprzez spalanie tłuszczu/ketonów. Proces ten jest nazywany „ketozą” i sprawia, że przechodzi się w stan optymalny dla spalania tkanki tłuszczowej i chudnięcia. Utrata wagi nie jest jednak jedyną korzyścią płynącą z diety ketogenicznej. Jasność umysłu, złagodzenie stanów zapalnych i większy poziom energii to tylko niektóre z tych plusów.

Być może tuż po przejściu na dietę ketogeniczną zauważysz, że potrzebujesz jeść więcej, aby się nasycić. Jednak w niedługim czasie, po przejściu ketoadaptacji, okaże się, że często nie czujesz głodu w porze posiłku. Ważne, aby nauczyć się słuchać swojego ciała: jeśli nie jesteś głodny, nie musisz jeść. Ciągle sobie o tym przypominam. Będąc w pracy, często wydaje mi się, że powinnam jeść w południe, gdy wszyscy udają się na lunch. Za to w weekendy, gdy nie mam takiego rozkładu czasowego, często jem dopiero o drugiej lub trzeciej po południu. Niech twoje ciało będzie twoim przewodnikiem, ale zawsze dbaj, aby pić dużo wody i uzupełniać elektrolity w odpowiedniej ilości.

Korzyści z diety ketogenicznej są szerokie, a każda osoba ma własny powód, dla którego rozpoczęła przygodę z keto. Ja skupiłam się na złagodzeniu stanów zapalnych w organizmie. Odstawienie cukru, który ma działanie skrajnie prozapalne, oraz węglowodanów zmieniło moje życie. Wprowadzenie organizmu w stan ketozy odżywczej może być pomocne przy takich dolegliwościach jak otyłość, epilepsja, zaburzenia neurologiczne oraz wiele innych. Spalanie tłuszczu zamiast cukru może też przedłużyć życie. Wydaje się, że co tydzień pojawiają się wyniki nowych badań, które przemawiają za prowadzeniem ketogenicznego stylu życia.

Rozpoczynając stosowanie diety ketogenicznej można natknąć się na nowe pojęcia warto więc zadawać pytania:

Czym jest ketoza?

Radykalne ograniczenie ilości węglowodanów i cukru w diecie wprowadza organizm w stan ketozy, polegający na tym, że organizm spala tłuszcz (ketony) zamiast glukozy (węglowodanów i cukru). Gdy dieta jest bardzo uboga w węglowodany, wątroba przekształca tłuszcz w kwasy tłuszczowe i ciała ketonowe. Ciała ketonowe wędrują do mózgu i zastępują glukozę w roli źródła energii. Ten podwyższony poziom ciał ketonowych we krwi nazywamy ketozą. Często można osiągnąć stan ketozy w ciągu pierwszego tygodnia po przejściu na dietę ketogeniczną, co jest pierwszym krokiem do przejścia ketoadaptacji, która może często zająć około miesiąca.

Czym są makro i dlaczego są ważne?

Przechodząc na dietę ketogeniczną, należy obliczyć swoje zapotrzebowanie na „makro” i codziennie śledzić ich spożywaną ilość. Makro, czyli makroskładniki to główne elementy odżywcze składające się na kaloryczną zawartość pożywienia: białka, węglowodany, tłuszcze i trochę minerałów. Centra Kontroli i Prewencji Chorób podają, że dieta przeciętnego Amerykanina składa się mniej więcej w 50 procentach z węglowodanów, w 15 procentach z białka i w 35 procentach z tłuszczu. Dla porównania typowa dieta ketogeniczna jest zbudowana mniej więcej w 5 procentach z węglowodanów, w 20-25 procentach z białka i w 70-75 procentach z tłuszczu.

Aby obliczyć swoje zapotrzebowanie, można skorzystać z Google i wyszukać „kalkulator keto makro”. Kalkulator makro będzie zawierał prośbę o podanie informacji (wzrost, waga, poziom aktywności, cele itd.) i na podstawie tych informacji zasugeruje proporcje makro w diecie ketogenicznej. Będą one wyznaczały górną granicę twojego idealnego dziennego spożycia. Makroskładniki będą podzielone na kalorie, tłuszcze, białka i węglowodany. Jeśli mamy na celu utratę wagi, często zaleca się, aby nie spożywać więcej niż 20 g węglowodanów netto, co stanowi mój dzienny cel. Kontroluję swoje posiłki za pomocą darmowej aplikacji Carb Manager. Można tam samodzielnie ustawić swoje preferencje dotyczące węglowodanów netto.

Niektóre osoby na diecie ketogenicznej kontrolują spożycie węglowodanów całkowitych, inni śledzą ilość węglowodanów netto; to indywidualna decyzja. Ja liczę węglowodany netto, co polega na odejmowaniu zawartości błonnika nierozpuszczalnego od węglowodanów całkowitych, bo błonnik jest węglowodanem, którego organizm nie trawi. Na przykład w 50 gramach kalafiora znajduje się 2,65 grama węglowodanów i 1,2 grama błonnika nierozpuszczalnego. Odejmujemy więc błonnik od węglowodanów całkowitych i otrzymujemy zawartość węglowodanów netto tej porcji równą 1,45 grama.

Czy spożywanie tak dużej ilości tłuszczu jest dobre?

Dla kogoś przyzwyczajonego do typowej diety bogatej w węglowodany i ubogiej w tłuszcze spożywanie 70-75 procent tłuszczu na diecie ketogenicznej wydaje się pewnie trochę szalone. Prawdę mówiąc, gdy zaczęłam stosować dietę ketogeniczną, łatwo było mi porzucić węglowodany, ale już o wiele większą trudność miałam z codziennym spożyciem zalecanej porcji tłuszczów. Najważniejsze to zapamiętać, aby jeść tłuszcze wysokiej jakości: tłuszcz tłuszczowi nierówny! Do tłuszczów, jakie należy spożywać, należą takie wysokiej jakości tłuszcze jak: masło i mięsa pochodzące od zwierząt karmionych trawą, ghee (masło klarowane), ekologiczny pełnotłusty nabiał, awokado, orzechy makadamia i łosoś. Powinno się unikać tłuszczów niskiej jakości, takich jak oleje roślinne lub rzepakowe. Zauważysz, że na diecie ketogenicznej rzadziej będziesz głodny, bo wysokiej jakości tłuszcze pomogą ci zachować uczucie sytości.

Co to jest okresowa głodówka?

Do ketogenicznego stylu życia można włączyć okresową głodówkę (IF). Ja zazwyczaj spożywam wszystkie posiłki w czasie ośmiogodzinnego „okna żywieniowego”, które trwa u mnie zwykle pomiędzy południem a godziną 8 wieczorem. W ten sposób pozostaje mi 16 godzin na codzienną okresową głodówkę, ale przez dużą część tego czasu śpię, dzięki czemu stosowanie IF staje się dosyć łatwe. W czasie okresowej głodówki piję kuloodporną kawę, dozwoloną w ramach protokołu Kuloodpornej Okresowej Głodówki, i wodę, ale nie spożywam żadnych pokarmów stałych. Kuloodporna kawa poskramia mój apetyt dzięki tłuszczom zawartym w maśle pochodzącym od karmionych trawą zwierząt i w oleju Brain Octane. Im dłużej będziesz stosować dietę ketogeniczną, tym ogólnie mniej głodu będziesz doświadczać, gdyż większa ilość spożywanego tłuszczu zapewni uczucie sytości.

Co to jest ketoadaptacja?

Większość ludzi osiąga stan ketozy w ciągu kilku tygodni spożywania makroskładników w proporcjach zgodnych z dietą ketogeniczną, ale ketoadaptacja trwa trochę dłużej. Po przejściu ketoadaptacji organizm przestawia się z wykorzystywania glukozy jako głównego źródła energii na uzyskiwanie energii z tłuszczu. Proces ten odbywa się zwykle w ciągu miesiąca od rozpoczęcia stosowania zaleceń diety ketogenicznej i wytworzenia określonego poziomu ketonów.

Serdecznie polecam, aby każdy przeczytał Ketogeniczną biblię autorstwa dr Jacoba Wilsona i Ryana Lowery’ego, w której znajdują się bardziej wyczerpujące i naukowe informacje dotyczące diety ketogenicznej. Zawiera ona najbardziej wiarygodne i kompletne wyjaśnienia wszystkich zagadnień związanych z dietą ketogeniczną.

WSKAZÓWKI DOTYCZĄCE STOSOWANIA DIETY KETOGENICZNEJ

Przestawienie organizmu ze spalania glukozy na spalanie tłuszczu to duża zmiana. Każda zmiana wymaga czasu na przystosowanie się. Na samym początku stosowania diety ketogenicznej ważne jest, aby monitorować poziom elektrolitów, postawić na produkty bogate w składniki odżywcze i dużo odpoczywać, dając organizmowi czas na powrót do zdrowia. Elektrolity to pewne składniki odżywcze lub substancje chemiczne, które spełniają w organizmie wiele ważnych funkcji, w tym stymulują mięśnie, nerwy, utrzymują funkcjonowanie komórek, regulują bicie serca i nie tylko. Jeśli twoja równowaga elektrolitowa zostanie zaburzona, będziesz czuł się zmęczony lub po prostu „ospały”.

Zadbaj o poziom elektrolitów, aby zminimalizować skutki „grypy węglowodanowej” na początku stosowania diety ketogenicznej.

Gdy zmienisz dietę na ketogeniczną, twój organizm przejdzie okres detoksu, w czasie którego będzie wypłukiwał węglowodany i cukier. Jeśli masz nawyki żywieniowe podobne do większości ludzi, jadłeś węglowodany przez całe życie, więc twoje ciało czeka wielka zmiana. Możesz doświadczyć efektów ubocznych, na przykład zawrotów głowy, skurczów mięśni, bólu głowy, nudności i zmęczenia. Nie poddawaj się: czas detoksu jest tylko przejściowy. Kluczem do zminimalizowania skutków ubocznych jest regulowanie poziomu elektrolitów w następujące sposoby:

Pij duże ilości wody z elektrolitami. Ja preferuję Smartwater.

Dostarczaj sobie dużo soli. Spożywaj różową sól himalajską lub bulion (mięsny lub warzywny), możesz nawet pić kieliszkami wodę z kiszonek.

Jedz pokarmy bogate w potas, ale ubogie w cukier, na przykład awokado i szpinak.

Jedz pokarmy bogate w magnez, na przykład orzechy, szpinak, karczochy i rybę.

Dużo wypoczywaj, bo twoje ciało zdrowieje.

Pij duże ilości wody.

W czasie swojej przygody z dietą ketogeniczną będziesz musiał pić dużo wody, prawdopodobnie więcej niż obecnie. Na początkowych etapach stosowania diety będziesz tracił dużej jej ilości. Węglowodany obecne w organizmie zatrzymują wodę, zaś gdy przestaniesz je jeść, twój organizm zacznie wodę uwalniać i będziesz musiał ją uzupełniać. Dobra rada to starać się przyjmować ją w ilości odpowiadającej przynajmniej połowie twojej masy ciała w uncjach. Na przykład jeśli ważysz 200 funtów, powinieneś wypijać codziennie przynajmniej 100 uncji wody (około 3 litrów)*.

Spożywaj dużo soli.

W standardowej diecie amerykańskiej spożywa się zwykle pokarmy z dodatkiem dużej ilości soli: na przykład chleb. W diecie ketogenicznej tak się nie dzieje, więc nie bój się solić posiłków (wysokiej jakości solą), a jeśli czujesz, że masz jeszcze większe zapotrzebowanie na sól, popijaj bulion mięsny lub warzywny. Polecam różową sól himalajską, gdyż zawiera więcej minerałów niż tradycyjna sól kuchenna, w tym potas, magnes, miedź i żelazo.

Szukaj łatwych sposobów na spożycie odpowiedniej ilości tłuszczu.

Spożywanie 70-75 procent pożywienia w postaci tłuszczu może brzmieć zniechęcająco, ale istnieje wiele łatwych sposobów, aby włączyć go do codziennego jadłospisu. Najprościej dodawać masło i/lub zdrowe oleje do większości posiłków.

Przed wyjściem na miasto zrób rekonesans.

Jedną z rzeczy, które uwielbiam w diecie ketogenicznej, jest to, że w menu niemal każdej restauracji można znaleźć coś sprzyjającego ketozie, wymaga to jedynie praktyki! Jeśli masz taką możliwość, przed wyjściem przejrzyj w Internecie menu restauracji, aby wypatrzyć fajne ketoopcje. Zwykle warto zacząć od mięsa i warzyw. Uważaj na sosy, dressingi i marynaty; mogą zawierać mnóstwo ukrytych węglowodanów. Jeśli masz wątpliwości, zapytaj kelnera o skład sosów, a jeśli go nie zna, sugeruję, aby poprosić o ich niedodawanie. Pracownicy restauracji są przyzwyczajeni do specjalnych życzeń, więc nie bój się poprosić dokładnie o to, co chcesz i odmówić tego, czego nie chcesz.

Dieta ketogeniczna czy paleo?

DIETY KETOGENICZNA I PALEO TO DWA RÓŻNE PLANY ŻYWIENIOWE, ALE POJĘCIA TE SĄ CZĘSTO STOSOWANE ZAMIENNIE.

TYPOWA DIETA PALEO

nie jest tak bogata w tłuszcze ani uboga w węglowodany jak dieta ketogeniczna. W paleo chodzi o to, aby jeść tak jak ludzie żyjący kilka tysięcy lat temu, gdy nie było przetworzonej żywności i spożywano pokarmy, które można było upolować, takie jak mięso, i zebrać, na przykład orzechy, ziarna i rośliny. Na diecie paleo można jeść bataty oraz inne warzywa o dużej zawartości węglowodanów, takie jak marchew. Istnieje wiele wariantów diety paleo, ale w standardowej wersji proporcje makroskładników obejmują w przybliżeniu 20 procent węglowodanów, 15 procent białka i 65 procent tłuszczów.

 

NA DIECIE KETOGENICZNEJ

nie powinno się jeść tego typu bogatych w węglowodany warzyw i skrobi, gdyż podniosą one poziom glukozy i wyrzucą nas z ketozy. Proporcje makroskładników w diecie ketogenicznej obejmują 5 procent węglowodanów, 20 procent białka i 75 procent tłuszczów. Skuteczne stosowanie diety ketogenicznej wymaga, aby organizm był w stanie ketozy; w innym wypadku odżywiamy się po prostu zgodnie z niskowęglowodanowym planem żywieniowym.

KOLEJNYM CZYNNIKIEM RÓŻNICUJĄCYM JEST NABIAŁ.

Pełnotłusty nabiał może być wspaniałym sposobem na przyjęcie odpowiedniej ilości zdrowych tłuszczów w ramach diety ketogenicznej, ale spożywanie nabiału nie jest konieczne. W najbardziej tradycyjnej formie diety paleo nabiału unika się całkowicie, ale obecnie istnieje wiele rodzajów planów paleo i niektóre z nich dopuszczają produkty nabiałowe.

MOŻNA STOSOWAĆ DIETĘ KETOGENICZNĄ, JEDNOCZEŚNIE STOSUJĄC TEŻ NIEKTÓRE ZASADY DIETY PALEO,

w szczególności nacisk na naturalne, wysokiej jakości pokarmy. Zawsze zalecam, aby, gdy tylko można, używać składników o jakości najwyższej, na jaką nas stać. Ponadto można zamienić pewne produkty na te bardziej przyjazne diecie paleo; na przykład można zastąpić masło masłem klarowanym, a gęstą śmietanę mleczkiem kokosowym.