Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa
Dorota Krupa Jolanta Pszczółka
Zabawy logopedyczne na cztery pory roku
Scenariusze do zajęć grupowych dla dzieci
w wieku przedszkolnym
Kraków 2010

Wstęp

Drodzy Czytelnicy,

oddajemy w wasze ręce zbiór scenariuszy, które wykorzystywałyśmy podczas zajęć logopedycznych prowadzonych w przedszkolach i w poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Scenariusze zawierają ćwiczenia oddechowe, usprawniające aparat artykulacyjny, ćwiczenia w naśladowaniu dźwięków z otoczenia, sprzyjające prawidłowej realizacji samogłosek i spółgłosek. Celem naszych zajęć było kształtowanie poprawnej wymowy, wzbogacanie słownictwa i wiedzy o środowisku oraz nauka konstruowania wypowiedzi u dzieci w wieku przedszkolnym.

Wiemy, że rozwój mowy nie jest procesem wyizolowanym, lecz ściśle związanym z rozwojem ruchowym i poznawczym dziecka, stąd wiele ćwiczeń wspomagających rozwój motoryki dużej i małej, świadomości fonologicznej, percepcji wzrokowej, pamięci i uwagi.

Wszystkim ćwiczeniom nadawałyśmy formę zabawy, aby dzieci chętnie i aktywnie w nich uczestniczyły.

Życzymy radosnej i owocnej pracy.

Autorki

JESIEŃ


Scenariusz 1

Cele:

– Kształtowanie uwagi słuchowej.

– Kształcenie rozumienia treści słuchanego tekstu.

– Integracja grupy.

– Kształtowanie pojęcia liczby naturalnej.

– Wydłużanie fazy wydechowej.

– Usprawnianie aparatu artykulacyjnego.

– Wyrabianie umiejętności naśladowania dźwięków z otoczenia.

– Usprawnianie analizy i syntezy wzrokowej oraz koordynacji wzrokowo–ruchowej.

– Wyrabianie sprawności manualnej i ruchowej.

Pomoce:

– kukiełki (miś, kogucik, pies, królik),

– obrazki z misiem do kolorowania (zob. zał., s. 13),

– książka Cz. Janczarskiego Przygody i wędrówki Misia Uszatka,

– kredki świecowe,

– farby.

Przebieg zajęć:

1. Integracja grupy:

– zapoznanie się z misiem Łatkiem,

– nauka piosenki powitalnej (na melodię Panie Janie)

 
Witaj misiu, witaj misiu,
jak się masz? Jak się masz?
Wszyscy cię witamy,
Wszyscy cię kochamy,
Bądź wśród nas, bądź wśród nas.
 
(źródło: M. Bogdanowicz, M. Barańska, E. Jakacka, Od piosenki do literki, Fokus, Gdańsk 1997)

2. Przedstawienie kukiełkowe pt. Przyjaciele (na podstawie I rozdziału książki Przygody i wędrówki Misia Uszatka Cz. Janczarskiego).

3. Rozmowa na temat przedstawienia:

– Jakie zwierzęta występowały?

– Czy dzieciom podobało się zachowanie zwierząt?

– Kto to jest prawdziwy przyjaciel?

4. Przeliczanie zwierząt (każde dziecko).

5. Ćwiczenia ortofoniczne.

Naśladowanie głosów zwierząt:

Miś – mmm.

Kogucik – kukuryku.

Pies – hau, hau.

6. Ćwiczenia ruchowe.

Dzieci poruszają się jak zwierzęta:

Miś – powolny marsz z wysoko unoszonymi kolanami.

Kogucik – bieganie i machanie rękoma (jak skrzydłami).

Pies – chodzenie „na czworakach”.

Zając – „kicanie”.

7. Ćwiczenia aparatu artykulacyjnego:

Mlaskanie, oblizywanie warg, „mycie” podniebienia, policzków i dolnych dziąseł językiem.

8. Ćwiczenia oddechowe:

– „miś zasypia” – wdech nosem, powolny, długi wydech ustami,

– „miś sapie” – na wydechu ssss…,

– „miś chrapie” – chrapanie na wdechu i wydechu.

9. Kolorowanie obrazka z misiem kredkami świecowymi, następnie zamalowywanie arkusza farbą (tworzenie tła).


Scenariusz 2

Cele:

– Kształcenie uwagi słuchowej.

– Rozwijanie ekspresji ruchowej i mimicznej.

– Usprawnianie motoryki warg, języka, żuchwy.

– Wydłużanie fazy wydechu.

– Ćwiczenie koordynacji słuchowo-ruchowej.

– Nauka syntezy i analizy sylabowej.

– Rozwijanie sprawności manualnej.

– Nauka definiowania – budowanie pojęć na podstawie cech.

Pomoce:

– wiersz J. Brzechwy pt. Na straganie,

– rysunki warzyw (zob. zał., s. 16–17),

– wyszorowane, naturalne warzywa: ziemniaki, buraki, marchewki, pietruszki, cebule,

– wiklinowy koszyk,

– plastelina, patyczki, włóczka w różnych kolorach.

Przebieg zajęć:

1. Wysłuchanie wiersza J. Brzechwy pt. Na straganie.

2. Rozmowa na temat wiersza:

– Gdzie znajdują się warzywa?

– Jakie warzywa występują w wierszu?

– Jak zachowywały się warzywa?

– Które okazało się najmądrzejsze?

3. Naśladowanie ruchów i min warzyw z wiersza. Prowadzący czyta odpowiednie wersy z wiersza, robi miny takie jak warzywa na rysunkach, dzieci naśladują.

4. Ćwiczenia aparatu artykulacyjnego i oddechowe.

Dzieci „jedzą” zupę jarzynową. Najpierw dmuchają – bo jest gorąca (wdech nosem – krótko, wydech ustami – długo). Zupa jest pyszna – dzieci udają, że jedzą, mlaskają, oblizują wargi, myją językiem zęby na górze i na dole, od środka i od zewnątrz, myją językiem podniebienie.

5. Rozpoznawanie warzyw na podstawie opisu.

Prowadzący podaje cechy, dzieci odgadują, jakie to warzywo.

Ma głowę złożoną z wielu liści (kapusta).

Jest podłużna, blada, ma zieloną czuprynkę (pietruszka).

Jest gruby, czerwony i ma ogonek (burak).

Ma dużo żółtych i białych sukienek, ludzie przy niej płaczą (cebula).

6. Zabawa ruchowa pt. Cebulka i buraczek.

Dzieci trzymają się za ręce, tworzą koło. W środku koła jest jedno dziecko.

Dzieci tańczą i śpiewają:

 
Cebulka, cebulka okrągła jak kulka,
Buraczka wołała, potańcować chciała.
 

Dziecko będące w środku koła wybiera partnera i, krzyżując z nim ręce, tańczy jak przy zabawie w „drobną kaszkę”. Wtedy wszystkie dzieci śpiewają:

 
Buraczek, buraczek miał czerwony fraczek,
Z cebulką tańcował, nóżek nie żałował.
 

Dziecko wybierające wraca do koła, a wybrane zostaje w kole i zabawa zaczyna się na nowo.

7. Analiza i synteza słuchowa sylab.

Dzieci siadają przy stolikach. Prowadzący dzieli na sylaby nazwę warzywa, które trzyma za plecami. Dzieci odgadują nazwę – warzywo ląduje w koszyku. Gdy koszyk jest pełny, dzieci podają nazwę warzywa, dzieląc ją na sylaby. Jeśli dziecko podzieli prawidłowo – wyjmuje warzywo z koszyka i może z niego zrobić kukiełkę. Jeśli popełni błąd – prowadzący daje poprawny wzorzec, a dziecko powtarza.

8. Dzieci otrzymują plastelinę, patyczki, włóczkę i wykonują kukiełki.





Scenariusz 3

Cele:

– Wzmocnienie koordynacji pracy półkul mózgowych.

– Usprawnianie aparatu artykulacyjnego.

– Wydłużanie fazy wydechu, regulacja mocy wydechu.

– Wzbogacanie słownictwa.

– Kształtowanie świadomości fonologicznej – dokonywanie syntezy logotomowej, fonemowo-logotomowej, logotomowo-fonemowej.

– Próby definiowania – wyodrębnianie istotnych cech przedmiotów.

– Podnoszenie sprawności manualnej.

Pomoce:

– dwa żółte i dwa czerwone kółka wycięte z samoprzylepnego papieru dla każdego dziecka,

– paski z pociętej bibułki,

– owoce: jabłko, gruszka, śliwka, brzoskwinia, pomarańcza, cytryna, kiwi, banan, nektarynka,

– nieprzezroczysta siatka na zakupy,

– kartki z bloku, papier kolorowy, klej.

Przebieg zajęć:

1. Zabawa ruchowa.

Prowadzący przykleja dzieciom kółka żółte na lewą dłoń i prawe kolano oraz kółka czerwone na prawą dłoń i lewe kolano. Dzieci ustawiają się w kole, wykonują ruchy naprzemienne (dotykają dłonią przeciwległego, uniesionego kolana), śpiewając:

 
Jasiu, Jasiu, zawołaj Jadzię, zawołaj Jadzię,
Będziemy zrywali jabłuszka w sadzie,
Będziemy zrywali jabłuszka w sadzie.
– Wiesz, co robić? – Wiem.
– Wiesz, jak zrywać? – Wiem.
Dwa jabłuszka do fartuszka, a to trzecie zjem.
Dwa jabłuszka do fartuszka, a to trzecie zjem.
 
(piosenka pt. Jabłuszko, sł. Z. Rogoszówna, muz. M. Cukierówna, źródło: U. Smoczyńska-Nachtman, Muzyka dla dzieci, WSiP, Warszawa 1992)

Przy następnej zwrotce dzieci unoszą do góry rękę i przeciwległe kolano.

 
 
Jasiu, Jasiu, przynieś fartuszek, przynieś fartuszek,
Pójdziemy do sadu nazrywać gruszek,
Pójdziemy do sadu nazrywać gruszek.
– Wiesz, co robić? – Wiem.
– Wiesz, jak zrywać? – Wiem.
Jedna gruszka do fartuszka, a tę drugą zjem.
Jedna gruszka do fartuszka, a tę drugą zjem.
 

2. Ćwiczenia aparatu artykulacyjnego.

Dzieci siadają i „zjadają” owoce. Wykonują ruchy żucia z zamkniętymi ustami, oblizują wargi przy otwartej buzi. Myją językiem ząbki, podniebienie, policzki od wewnętrznej strony.

3. Nauka wierszyka Dojrzałe owoce połączona z rysowaniem oburącz.

 
Spadła gruszka do fartuszka,
A za gruszką dwa jabłuszka.
A śliweczka spaść nie chciała,
Bo śliweczka niedojrzała.
 
(źródło: K. Pisarkowa, Wyliczanki polskie, Ossolineum, Wrocław 1988)

4. Ćwiczenia oddechowe.

W sadzie zrywa się wiatr, kołysze gałązkami drzew. Dzieci wstają, otrzymują paski bibuły, dmuchają na nie raz mocniej, raz słabiej, raz dłużej, raz krócej.

Spadają dwa przytulone do siebie jabłuszka. Dzieci kreślą w powietrzu ręką, w której trzymają bibułkę „leniwe ósemki”.

5. Ćwiczenia syntezy logotomowej.

Dzieci siadają. Prowadzący stawia przed sobą siatkę z owocami. Mówi nazwę owocu podzieloną na logotomy, np. gr-uszka, brz-oskwinia, pom-arańcza, j-abłko, kiw-i, b-anan, śliwk-a, nekt-arynka, cytr-yna. Gdy dzieci odgadną, co to za owoc – wyjmuje go z siatki, omawia jego wygląd i kładzie na stole.

6. Dzieci robią wydzierankę z kolorowego papieru przedstawiającą owoc, który najbardziej lubią.

Scenariusz 4

Cele:

– Integracja grupy, ustalenie zasad funkcjonowania w grupie.

– Ćwiczenie uwagi słuchowej (rozumienie treści przedstawienia).

– Poszerzanie zasobu słownictwa (nazwy zwierząt w gospodarstwie, nazwy produktów żywnościowych).

– Usprawnianie aparatu artykulacyjnego.

– Dostosowanie długości wydechu do długości wypowiedzi.

– Kształtowanie pojęcia liczby (przeliczanie, określanie liczebności zbioru, przyporządkowywanie 1:1).

– Próby klasyfikowania na poziomie par.

– Rozwijanie sprawności manualnej (lepienie z plasteliny).

– Uczenie zasad społecznego współżycia – zachowanie się przy stole.

Pomoce:

– kukiełki: miś, pies, kogucik, świnka, królik,

– produkty spożywcze: miód, mleko, ziarenka, marchewka,

– serwetki (5 sztuk),

– talerzyki,

– obrusik,

– wazon z kwiatkami,

– plastelina,

– kartki z rysunkami zwierząt i ich pożywieniem, do łączenia w pary (zob. zał., s. 22),

– książka Cz. Janczarskiego Przygody i wędrówki Misia Uszatka.

Przebieg zajęć:

1. Powitanie – śpiewanie piosenki integracyjnej.

2. Przypomnienie nazw zwierząt biorących udział w przedstawieniu pt. Przyjaciele.

3. Przedstawienie kukiełkowe pt. Co kto lubi? (na podstawie książki Cz. Janczarskiego Przygody i wędrówki Misia Uszatka).

4. Rozmowa na temat przedstawienia:

– Jakie zwierzęta wystąpiły w przedstawieniu?

– Co lubi jeść każde ze zwierząt?

– Jak zachowała się świnka?

5. Przygotowanie stołu do wspólnego posiłku.

– Nakrycie obrusem, postawienie wazonu z kwiatami.

– Ustalenie liczby gości, ułożenie odpowiedniej liczby talerzy i serwetek.

6. Ćwiczenia aparatu artykulacyjnego i ćwiczenia oddechowe.

Jak zachowywała się świnka?

– mlaskała,

– chrząkała,

– cmokała,

– wylizywała talerzyki (posmarowane miodem),

– oblizywała się,

– zasnęła (wdech nosem, wydech ustami),

– chrapała.

7. Rozmowa na temat właściwego zachowania się przy stole.

8. Lepienie z plasteliny ulubionych produktów żywnościowych dzieci (np. owoce, słodycze i inne).

9. Łączenie linią na przygotowanych kartkach postaci zwierząt z odpowiednimi produktami do jedzenia.