Der Kliny FjyśtTekst

0
Recenzje
Oznacz jako przeczytane
Jak czytać książkę po zakupie
Czcionka:Mniejsze АаWiększe Aa

Der Kliny Fjyśt

Antoine de Saint-Exupéry


Der Kliny Fjyśt

Antoine de Saint-Exupéry

myta obrozła fum oütor


Der jyśty titl - Le Petit Prince

Ejwerłet fum Tiöma fum Dökter (Tymoteusz Król)

ȧn Joȧnnȧ fum Mȧryńok-Jȧcki (Joanna Maryniak)

S'gykrysuł fum ȧjband - Jüśja fum Biöetuł

(Justyna Majerska-Sznajder)

Ym projekt błyn dy obrozła fum oütor gybroüht.

© fjyr Wymysiöeryś fertolkyn fum Tiöma fum Dökter (Tymoteusz Król) ȧn Joȧnnȧ fum Mȧryńok-Jȧcki

(Joanna Maryniak)

© fjyr Wymysiöeryś edycyj fum Centrum for Füśnan

ȧn Praktyk yr Kultüryśa Wetercijung, 2019

ISBN: 978-83-63636-88-3

Finansjyt fur Fundacyj „Instytut Artes Liberales”

Dy roüsgiöewyn:

Centrum for Füśnan ȧn Praktyk yr Kultüryśa Wetercijung

Tȧl „Artes Liberales”

Warśawyśer Uniwersytet

Gyzełśoft „Wymysiöejyn”

Warśaw - Wymysoü

2019




FJYR LEON WERTH

Kyndyn zuła mer fercȧjn, do’h ho dos bihła y ȧm grusa menća gydedykjyt. Yh ho

ȧ wihtikja oüswȧg: dar grusy menć ej der besty gyśpon, wyła yh i ufer wełt ho gyhot. Yhy ho ȧn andyn oüswȧg: dar grusy menć kon bygrȧjfa ołys, zugiöe bihła fjy dy kyndyn. Yhy ho ȧn dryta oüswȧg. Dar grusy menć wönt y Frankrȧjh, wu’s hyngjyt ȧn froüzt. Ejm djef zȧjn oüsgyhułfa. Wen oły di oüswȧg ny głyngja, wył yh dos bihła dedykjyn ym kynd, wo jyśter wiöe dar grusy menć. Oły grusy łoüt wün ȧmöł kyndyn (oder s’gydenkja ny hefa föna). Yh ferbeser füt mȧj dedykȧcyj:

YM LEON WERTH

wi’ȧ wiöe ȧ kliner büw.

Wi’h hot zȧhs jür, zoh yh ȧmöł ȧ wunderśejn obrozła

y ȧm bihła fum Ürpuś, wo his „Ejwerławty kistiöeryja”. S’śtełt ȧ boȧyter für, wo zy śłung ȧ roüpfi. Dos ej ȧ kopi fum obrozła:

Ym bihła ziöet mȧ: „Dy boȧytyn śłyngja jyr öpfer uf ȧmöł, ony koüyn. Nöhta kyna zy zih mej ny rjyn ȧn zy śłöfa diöh zȧhs mönda ȧn cjen”.

Derzȧnk kom’s mer hefa fun wundermjera ym rȧnpuś ȧj, merhołw derkom yh cy dam, myt ȧm fiöerwikja blȧjśtift, mȧj jyśt obrozła ufcymöła. Mȧj obrozła numer 1 śoüt ȧzu oüs:

Yh wȧz mȧj ejwerkunst yn grusa łoüta ȧn yh fret zy, op zy fu mem obrozła strah hota.



I

Zej ziöeta mer cyryk: „Fyrym zełd ȧ kapelüśhüt imanda bygroüza?”.

Mȧj obrozła śtełt kȧn kapelüśhüt für. S’śtełt

ȧ boȧyter für, wo’ȧ fercjet ȧn olifȧnt. Yhy möłt derfjyr s’ynwikjy fur boȧyter, do dy grusa łoüt zuła’s bygrȧjfa. Zej djefa inda hon hyłf bym bygrȧjfa. Mȧj obrozła numer 2 wiöe ȧzu:

Dy grusa łoüt röta mer cü, dy obrozła myta cügymahta boȧytyn ufer zȧjt cy łön, ȧn zih mejer myt geogrȧfyj, gyśiht, rȧhyn ȧn gramatyk cy interesjyn. Ȧzu, wi’h hot zȧhs jür, hynderłis yh dy wyndelikjy möłerkarjer. Yh wiöe fu dam wȧggyfüt gywiöda diöh dos, do’s ym obrozła numer 1 ȧn obrozła numer 2 s’ozan fałt. Dy grusa łoüt bygrȧjfa nymer nist ny zoüwer ȧn dos köst dy kyndyn mi, wen zy zuła’ȧ śtȧjd ołys fürłen.

Yhy müst ȧ andyn byrüf oüskłoün, ȧn yh łjyt mih oüs, mytum eroplan cy fjyn. Ejweron ufer wełt fług yh ȧbysła rym. Ȧ dy geogrȧfyj, derging zih mer zjyr, ys’s wür. Yhy kund ufa jyśta oügabłyk Xina ȧn Ȧrizon underśȧjda. Dos ej nejtłik, wen’ȧ yr nahtcȧjt felöza ej.

Ȧzu hot yh y mem ława ferśidnikjys myta ferśidnikja ogyzana łoüt cy tün gyhot. Yhy ho łang byn grusa łoüt gyławt. Yhy zoh zy fu nöndum. Mȧj ozan fjyr zy wiöd diöh dos ny gryser.

Wi’h ȧn menća trof, wo’s mejh doüht, do’ȧ bygrȧjft, maht yh ufum ȧn eksperiment myt mem numer 1 – obrozła, wo yh’s inda byhiłd. Yh wułd wysa, op’ȧ fjy dy wür bygryfa wiöe. Oder ȧ ziöet mer inda: „Dos ej ȧ kapelüśhüt”. Diöh dos ziöet yh cün’um ȧni fu kȧm boȧyter, ȧni fun ürpyśa ȧni fun pyśa nist ny. Yhy śtełt mih inda diöt rym, wo har mih bygrȧjfa kund. Yhy kuzt cünum fu bryć, golf, polityk ȧn bindln. Ȧ dar grusy menć wiöe fruł, do’ȧ höt ȧn zyta fernynftikja menća kena gyłjyt.


Ȧzu ławt yh ȧłȧn, ony imanda, mytum wür cy kuza, bocȧr cȧjt, wi’s zih mer der eroplon höt hejngybröht ufer Sahar-wistȧj, zȧhs jür y dam. Yhta höt zih hejngybröht y mem motor. Ȧn diöh dos, do’h kȧn mehȧnikjer ȧn kȧ pasażjyn myt mer ny hot, fjetikt yh mih o cym priöebjyn, do’h oüsku, ganc ȧłȧn, myt dar śwjera ryhtnan. Dos wiöe fjyr mejh ȧ zah fum tut oba ława. Yhy hot nok uf aht tag s’woser cy trynkja.

Ȧ jyśta öwyt bej’h ufum zand ȧjgyśłöfa, toüzyt mȧjłn fur bywönta ad. Yh hot mih mejer o, wi ȧ wagabund fum cyśłiöena śejf ufum böłaśyfła ym mytułsta fum Grusmjer. Śtełt jüh für, wosfer ȧ wunder mejh hot, ym mügjafri, wen ȧ łahawaty, kliny śtym mejh ufgywekt hot ȧn zy ziöet:

– Feter…, möłt mer ȧn barüś!

– Wos?

– Möłt mer ȧn barüś…!

Yh śprung uf dy fis, wi wen s’water mejh het gytrofa. Nöhta bywöśt yh mer dy oüga. Yhy śoüt cü. Ȧn yh zoh ȧ klin menćła, ȧ ganc wyndelikjys, y mjyr myt ahtnan cüzan. Dos ej der besty öebroz fönum, wo yh‘ȧ śpyter ho gymaht. Nȧtjyrłik ej oder mȧj obrozła hefa wingjer öetik owi der model. Yhy bej dos oder ny śyłik. Mjyr hota dy grusa łoüt dy möłerkarjer ogyłjyt, wi’h hot zȧhs jür. Yhy ho mih nist ny gyłjyt möła, jok dy boȧytyn, wo zȧjn cü oba ufa.

Yhy śoüt oder uf di zah myta wunderkoüłikja oüga. Ny fergast, do’h wiöe toüzyt mȧjłn fu ȧm bywönta regjon.

Ȧ mȧj klin menćła śoüt mer ȧni felün, ȧni dermjedyt, ȧni derhungyt, ȧni derdjyśyt, ȧni derśroka ny oüs. Ȧ śoüt giöe ny oüs wi ȧ kynd, wo zih höt felün ym mytułsta fu ȧr wistȧj, toüzyt mȧjłn fu ȧm bywönta regjon. Wi’h śun tüś yhta ziöen, ziöet yh cünum:

– Oder… wos mahsty dö?

Ȧn har ziöet mer derzȧnk ganc myłd, s’ander möł, ȧ zjyr wihtikjy zah:

– Feter…, möłt mer ȧn barüś…

Wen dy gyhȧjmy kȧjt ej cy cüdryklik, do tiöe mȧ giöe ny ȧtkȧn zȧjn. Dos śoüt ju ganc wyndelik oüs, ȧ toüzyt mȧjłn fu oła bywönta jytyn, ȧn yr nyzyhjerkȧjt fjym tut, cug yh roüs fum dibzak ȧ kiöet papjyr ȧn ȧ fader. Oder derzȧnk kom’s mer ȧj, do’h ym mȧsta hot gyłjyt geogrȧfyj, gyśiht, rȧhyn ȧn gramatyk ȧn yh ziöet ym klina menćła (ȧbysła troürik), do’h ny kon möła. Ȧ ziöet mer cyryk:

– S’śot ju nist ny. Möłt mer ȧn barüś.

Wȧł yh hot ni bocy dar cȧjt kȧn barüś ny gymöłt, möłt yh jum ȧs fu cwe obrozła, wo’h kund möła. Dos mytum cügyśłosa boȧ. Mejh hot ȧ grus wunder, wi’h hüt s’klin menćła y mjyr cyrykziöen:

– Nȧ!, nȧ! Yh wył kȧn olifȧnt yr boȧyter. Dy boȧyter ej zjyr nybezpjećnik, ȧ der olifȧnt ej śtusnik. By mjyr ej wing płoc. Yh djef hon ȧn barüś. Möłt mer ȧn barüś.

No to yh ho‘ȧ gymöłt.

Ȧ zoh myt ahtnan cü, ȧ nöhta:

– Nȧ! Dar ej śun zjyr krank. Maht mer ȧn noüa.

Yh ho ȧn zyta gymöłt. Mȧj gyśpon łaht cün mer śejn cü, myt ȧjzan.

– Dy zist… dos ej kȧ barüś. Dos ej

ȧ bök. Ȧ höt hjenyn…

Yhy ho mȧj obrozła ufs nojy gymaht. Oder s’wiöd ogyśtusa, wi dy łecta:

– Dar ej cy ołd. Yh wył ȧn barüś, wo’ȧ wyt łang ława.

Diöh dos, do mer dy gydułd fałt, wȧł yh mih fjydyt, do’h zo ofanga men motor cy demontjyn, cȧjhnyt yh dos obrozła, ȧn yh wüf:

– Dos ej ȧ kastła. Der barüś, wo dy’ȧ wyłst ej ynwik.

Oder mejh hot ȧ wunder, wi’h zoh s’moüł fu mem junga ryhter ufłoühta.

– Grod ȧzu wułd yh’ȧ! Śtüdjysty, do dar barüś wyt djefa hon hefa groz?

– Fyrym?

– Wȧł’s ben mer zjyr wing płoc ej.

– Dos glengt byśtymt. Yhy go der

ȧ ganc klina barüś.

Ȧ nȧgt kȧm obrozła zȧj hiöet.

– Ȧ ej ju ny ȧzu klin… No zejh jok! Ȧ ej ȧdśłöfa…

Ȧn ȧzu łjyt yh ȧ Klina Fjyśt kena.

II


Dos ej der besty öebroz fönum, wo yh‘ȧ śpyter ho gymaht.





Yh diöft hon hefa cȧjt, wȧł yh uf dos kom, fu wu’ȧ roüsśtompt. Mejh doüht’s, do der Kliny Fjyśt, wo mejh hefa ejwerfret, mȧj fröga ny höt gyhüt. Dos wün cüfełikjy wjytyn, wo mer ołys ȧmałik byłiöehta. Wi’ȧ zoh s’jyśty möł mȧj eroplan (yh wa men eroplan ny ufmöła, dos obrozła wje zȧjn fjyr mejh cy śwjer), fret’ȧ:

 

– Wos ej dos, je zah diöt?

– Dos ej kȧ zah. Dos fłoügt rym. Dos ej ȧ eroplan. Dos ej mȧj eroplan.

Ȧn yh wiöe śtułc fu dam, do’h’um dos ziöet, do’h rymfług. No do rüf’ȧ:

– Wos kuzt dü? Dü byst fum hymuł rogyfoła!

– Ju – ziöet yh gyhałda.

– Ȧh!, dos ej łahawat…

Ȧn der Kliny Fjyśt cyłaht zih zjyr śejn, wo mejh derjyht. Yh wje weła, do dy łoüt mȧj ungyłyk myt ahtnan traktjyn.

Nöhta wüf’ȧ cü:

– No do dy śtomst oü fum hymuł roüs. Fu wyłer planet bysty?

Y dar wȧjł derzoh yh ȧ łihtła ym gyhȧjma fu zem zȧjn, ȧn yh fret’ȧ gryhta:

– Śtomsty ju fu ȧr andyn planet?

Oder har höt zih ny gymȧlt. Ȧ go mytum hiöet gyhałda cü, wi‘ȧ y mem eroplan cüzoh.

– Dos ej wür, do dy myt dam ny wyst zȧjn kuma fu zjyr wȧjtum.

Ȧn‘ȧ zunk y ȧ łang cytriöema. Nöhta, wi‘ȧ men barüś fum dibzak roüsnom, füng‘ȧ o zȧj śȧcła diöhcymedytjyn.


Śtełter jüh für, wosfer ȧ wunder mejh hot diöh dos hołp-ziöen fun andyn planeta. Yh kymyt mih, yht mejer fu dam cy derwiöera:

– Fu wun śtomsty roüs, mȧj klin menćła? Wu ej dos „by djyr“? Wu wyłsty men barüś mytnama?

Ȧ ziöet mer nöm śtylüśikja medytjyn.

– Dos, wo ej güt, ym kastła, wo dy mer höst gan, do’s s’nahts wyt zȧjn fjyrum ȧ hytła.

– Frȧłik. Ȧ wen dy wyst gyhühja, yh wa der gan oü ȧ śtrang, do dy’ȧ ym tag zost obynda ȧn ȧ nȧla.

S’śoüt oüs, do di propozycyj ȧ Klina Fjyśt hot derśroka:

– Obynda? Dos ej wyndelik.

– Oder wen dy’ȧ ny wyst obynda, wyt’ȧ jynta gejn, oba wyt’ȧ zih feljyn…

Ȧ mȧj frȧjnd füng wejder o cy łaha:

– Oder wu zo’ȧ gejn?

– Jyntwun. Głȧjh byfür…

Derzȧnk ziöet der Kliny Fjyśt wihtik:

– Oder s’śot ju nist ny, by mjyr ej wing płoc!

Ȧn, myt ȧbysła melȧnholi, s’kon mejglih zȧjn, ziöet‘ȧ cü:

– Głȧjh byfür kon mȧ ny gejn cy wȧjt.

III




Yh ho diöh dos derwiöert ȧ ander wihtikjy zah, dos, do zȧj hamytplanet wiöe ny hefa gryser owi ȧ hyt!

Dos kund mih ny wundyn. Yhy wöst güt, do hyndyn grusa planeta owi Ad, Jüpiter, Mars, Wenus, wyły wiöda gytoüft, gyt’s hundyta fu andyn, wyły zȧjn miöehysmöł ȧzu klin, do mȧ zy koüm ny derzit diöh ȧ teleskop. Wen der ȧstromon ȧny föna ufdekt, tiöeft‘ȧ zy „0“. Ȧ nent zy cym bȧjśpil: „Asteroid 3251“.

Yhy ho wihtikjy bywȧjza cy głiöen, do dy planet, fu wyłer der Kliny Fjyśt roüsśtompt, hȧst „Asteroid B612“.

Di Asteroid błȧ derzan ołdyśt ym 1909 diöh

ȧ teleskop diöh ȧ tjykjyśa ȧstromon.

Derzȧnk maht‘ȧ ȧ gru-

sy demonstrȧcyj fu zemoü

smytułn ufum Cwy-

śałendyśa Ȧstronomyj-

kongres.

Oder nimyd höt’um ny gygłiöet, diöh dos, wi‘ȧ wiöe ogycün. Dy grusa łoüt zȧjn ȧzu.

Ufs gyłyk fjys ozan fur Asteroid B612, ȧ tjykjyśer diktator his zȧj fulk under tutśtröf, zih yłropejyś ocycin. Der Ȧstromon maht zȧj demonstrȧcyj ym 1920 jür ufs nojy, y ȧm zjyr feśa ocug. Ȧn dos möł oły wün mytum ȧnik.

Wen yh jüh ziöet di klina kȧjta fur Asteroid B612 ȧn wen yh jüh jyr numer wetergo, to diöh dy grusa łoüt. Dy grusa łoüt hon gan cifyn. Wen der jüh ziöet fu ȧm noja gyśpon, zy fren jüh nymer ny ym dos, wos ym wihtiksta ej. Zy ziöen nymer ny: „Wosfer ȧ śtym höt‘ȧ? Wosfer śpejła höt‘ȧ gan? Kłoüt‘ȧ mulkjadrymułn cyzoma?“. Zy fren jüh: „Wifuł jür höt‘ȧ? Wifuł bridyn höt‘ȧ? Wifuł wȧnt‘ȧ? Wifuł gywynt zȧj foter?“. Jok nö dam śtüdjyn zy, do zy‘ȧ kena. Wen der ziöet yn grusa łoüt: „Yh zoh ȧ śejny hyt fu błȧhruta cigln myta gerȧnja yn festyn ȧn toüa ufum dah…“ zej kyna‘ȧ di hyt ny fürśteła. Mȧ djef‘ȧ ziöen: „Yh zoh ȧ hyt fjyr hundyt toüzyt franka“. Do wan zy ufrüfa: „O, wi śejn!“.

No do wen der‘ȧ ziöet:

„Ȧ bywȧjz uf dos, do der Kliny Fjyśt höt gyistnjȧt, ej dos,

do‘ȧ wiöe prehtüśik, do‘ȧ höt gyłaht ȧn do‘ȧ wułd hon ȧn barüś. Wen mȧ wył ȧn barüś, do ej dos ȧ bywȧjz uf dos, do‘ȧ istnjȧt“. Zej wan śytułn myta aksułn ȧn zy wan jüh kyndiś traktjyn! Oder wen der‘ȧ ziöet: „Dy planet fu wyłer‘ȧ roüsśtompt, ej dy Asteroid B 612“, zej wan głiöen ȧn zy wan jüh gan rü myt zen fröga. Ȧzu zȧjn zy śun. Mȧ djef cün‘ȧ kȧ frejwuł fjyr dos ny hon. Wȧjł dy kyndyn müsa uf dy grusa łoüt ȧjzan nama.

Wjyr, wo wer wysa, ym wos zih s’ława dryt, ȧjzyn yns ny yms hefa fren. Di kistiöeryj het yh oü łiwer wi ȧ wundermjer ogyfanga. Yh kynd ju hon gyziöet: „S’wiöe ȧmöł ȧ kliner Fjyśt, wo‘ȧ ławt uf ȧr planet, wo wiöe ny hefa gryser wi har zoüwer, ȧn‘ȧ diöft hon ȧ gyśpon.“ Derzȧnk wjyn zy’s łiwer hjyn di, wo s’ława fjy dy wür bygrȧjfa.

Yhy wje ny weła, do mȧ mȧj bihła fjyr yht cy łȧjhtys höt. S’ferdroüst mih, wen yh di gydanka dercył. S’ej eta śun zȧhs jür ferhejn, wi mȧj gyśpon myt zem barüś fütcug. Yhy fercył’s ym mȧsta ym dos, do’h’s ny fergas. Bo s’ej troürik, ȧn gyśpon cy fergasa. Oder ȧn gyśpon höt ny ider gyhot. Ȧn yh wełd zu ny wada, wi dy grusa łoüt, wo zy zih mytacifyn interesjyn. Ȧkurat diöh dos ho’h mer ȧ fiöerwakastła ȧn ȧ piöer blȧjśtifta gykoüft.

S’ej ju śwjer, y men jün wejder cy möła ocyfanga. Nö mej, wen‘ȧ ni ny hot gypriöebjyt nist ny cy möła, ok

ȧ cügyśłosan ȧn ufgyśłosan boȧyter wi’ȧ hot gyhot zȧhs jür. Frȧłik wył yh dy portreta wi ym gynoüsta ȧnöhmöła. Oder yh kon dos ny wysa, op yh dos wa derkrigja.

Ȧ obrozła głyngt, ȧ ander amst śun mej ny. Oü yr grys jer yh mih ju. Ȧmöł ej der Kliny Fjyśt cy grus. Ȧmöł ej‘ȧ wejder cy klin. Ȧn myta fiöerwa fu zen fłȧk fercwȧjwuł yh oü. Zu postȧrćȧ‘h ȧmöł beser, ȧmöł śłȧhter. Oü byn wihtikja klinikkȧjta jer yh mih byśtymt. Oder fjyr dos djef‘ȧ mer hon kȧ frejwuł. Mȧj gyśpon höt my‘ś ni ny fürgyłet. Ejn doüht’s gywys, do yhy har bej. Oder yhy kon ju füt ny zu wi har,

ȧ barüś diöh ȧ kosta oüszan. Do bej’h fylȧjht ȧbysła wi dy grusa łoüt. Yhy mü ołd zȧjn gywiöda.

IV



Ida tag derwöst yh yhta nojys fu zer wełt, fu zem wȧgfiöen, fu zer rȧz. Zȧj gydanka köma ȧmałik ȧn diöh cüfoł. Zu kom yh ȧ dryta tag ufa dramat fum baobab. Oü dos ej dank barüś gyśan, bo der Kliny Fjyśt höt mih zu gyłik gyfret, wi wen‘ȧ śtiöek fercwȧjwułt het:

– Ȧ barüś fryst gan śtroüh, ys’s ny wür?

– Ju,s’ej wür.

– O, do bej’h oder fruw!

Yhy ho ny ganc bygryfa, fyrym’s zu wihtik wiöe, do dy barüśa kliny śtroüh frasa. Oder der Kliny Fjyśt höt ȧcügyziöet:

– Do frasa zy oü baobaba?

Yhy ho’s ym Klina Fjyśta fürgyłet, do dy baobaba kȧ śtroüh ny zȧjn, ok zy zȧjn kjyhagrus. Oü wen‘ȧ ȧ gancy had fun olifanta het mytgybröht mytum, wjyn zy ju ny postarćȧn

ȧ baobab ufcyfrasa.

Wi‘ȧ mȧj gydanka fun olifanta gyhüt höt, füng‘ȧ o cy łaha:

– Fylȧjht zełd mȧ zy ȧner ufa andyn śteła…

Oder gryhta ej‘ȧ ufs gyśȧjty kuma:

– Wȧł dy baobaba grus wahsa, zȧjn zy nö klin.

– Dos ej wür! Oder fyrym wyłsty, do dȧj barüś kliny baobaba uffryst?

Ȧ ziöet mer cyryk:

– S’ej güt, łö’s. Ȧ ziöet’s grod zu, wi wen dos dy gywynłiksty zah ufer wełt wje zȧjn. Mejh höt’s oder gyknüt yr zejł, di zah cy ferśtejn.

Fjy dy wür go’s ufer planet fum Klina Fjyśta, wi uf oła planeta, güty fłanca ȧn śodnikjy fłanca. Ȧn diöh dos oü güty kjenła fun güta fłanca ȧn śodnikjy kjenła fun śodnikja fłanca. Kjenła zȧjn oder ungyzan. Zy śłöfa hynderłystik yr ad, wȧł’s y ȧm gyfełt ufcykȧjma. Do’s cyśpełt ȧn śtrekt zih śmy kȧr zun ȧtkȧn, myt ȧm fȧjna, śtyła śtenguł. Wen’s ȧ śtenguł fum riwła oba ruza ej, kon‘ȧ‘s łön wahsa, wi’s wył. Oder wen’s gejt ym ȧ śodnikjy fłanc, mu mȧ‘s śun oüz kȧjm oüsrȧjsa.

S’wün ferśidnikjy groüzłikjy kjenła ufer planet fum Klina Fjyśta… Dos wün kjenła fun baobaba. Zy łöga ejweron ufum planetbödum. Ȧn wen’s cy śpöt wyt zȧjn, wyt‘ȧ ȧ baobabboüm mej ny roüskyna.

Ȧ cyśtrekt zih ufer ganca planet ȧn‘ȧ śtyht zy myt zen wücułn diöh. Ȧn wen dy planet ej cy klin, ȧn cy hefa baobaba wa-

hsa ufer, kon zy zih ufśprengja.

– Dos ej ȧ frög fu dyscyplin – fercyłt mer der Kliny Fjyśt śpyter.

– Wen dy dȧj mügjarymgycela fjetik höst, müsty gryhta ofanga dȧj planet ymcygejn. S’baobabkroütik djef‘ȧ gryhta roüscin, wȧł mȧ‘s fum ruzakroütik kon underśȧjda. Wen zy klin zȧjn, kon mȧ zy giöe underśȧjda. Di at köst hefa mi, oder di ej ju łȧjht.

Ȧmöł höt‘ȧ mer cügyröt, do’h ȧ śejn obrozła fu dam zo maha, do dy kyndyn y mer hamyt oü dos bygrȧjfa wjyn.

– Wen zy jynt ȧmöł oüswandyn – ziöet‘ȧ mer – Kynda zy dos nytikja. Wen mȧ zȧj at oü ȧmöł zu zȧjn łyt, wi zy ej, ys’s kȧ problem. Oder by ȧm baobab kymt dos inda ufs śłȧhty. Yh kant ȧmöł ȧ planet, uf wyłer ȧ foüłpełc höt gyławt. Ȧ höt drȧj śtengułn kroütik ferzan…

Ȧn zu möłt‘ȧ di planet, wi zy mer der Kliny Fjyśt höt byśrejwa. Yhy bej dos ny, zu morȧlyś cy kuza. Oder di ungywyskȧjta, di dy baobaba tün kyna, zȧjn zu unbykant, ȧn dy ungywyskȧjta uf ȧr asteroid zȧjn zu fest, do yh mih dos möł fu dam ohon zo gyłuza. Wegja dam kuz yh: Kyndyn! Gat’üh öbaht fjyn baobaba!

Do mȧj gyśpona zih fu dar ungywyskȧjt byhita zeła, wo zy

y jyn ȧn y mjyr dret, ho’h ju zjyr łang ejwer mem obrozła gyat. Dy łjyr, di yh by dam ga, ej ju ołys wat. Jyr fret’üh fylȧjht: Fyrym zȧjn y dam bihła kȧ ander zu öetikjy obrozła hyna, wi di fun baobaba? Dos ej ju łȧjht cyrykcyziöen: Yh ho’s gypriöebjyt, oder s’wułd mer ny głyngja. Wi’h dy baobaba möłt, ho’h ȧ zyty grusy wihtikkȧjt gyśpüt, do’s mih byrüt.

V





Ju, kliner fjyśt! Śtyklawȧjz kom yh uf dȧj klin, medytjynfuł ława. Łangy cȧjt ferbłyn nok dy myłda zunaundergeng. Yhy kom uf dos ȧ dryta tag s’mügjys, wy dy mer höst gyziöet:

– Yh łiw zunaundergeng. Gejwer źe yns ȧ zunaundergang ośoün.

– Wjyr müsa oder nö hiöera.

– Hiöera uf wos?

– Hiöera, wȧł dy zun undergejt.

Ufs jyśty oügabłyk hot dih ju wunder, oder füt hösty śpyter fu djyr zoüwer gyłaht. Ȧn dy höst cy mjyr gyziöet:

– Mehtings inda, do’h bej dyham!

Fjy dy wür. Dos ej ju wysłik, do y Frankrȧjh dy zun unddergejt, wen’s y Ameryk ej mytag. Wen’ȧ diöt ȧ ym zunaundergang wył cüśoün, myht mȧ y ȧr minüt uf Frankrȧjh fłigja. Oder ufs grusy ungyłyk ej Frankrȧjh hefa cy wȧjt. Oder uf der klina planet djefsty nok den śymuł ȧbysła weter cöwa. Do kyndsty cüzan wi’s fynster wjyd, wen dy jok wełdst.

– Ȧn tag zoh yh ȧ zunaundergang drȧjȧnfjycik möł!

Ȧn ȧbysła śpyter hösty cügyziöet:

– Dy wȧst ju, wen mȧ zjyr troürik ej, höt mȧ zunaundergeng ym hacta.

– Ym tag fun drȧjȧnfjycik möł, wiöesty ekstra troürik?

Uf dos höt der Kliny Fjyśt nist ny cyrykgyziöet.

VI

Ȧ fynfta tag hüłf mer wejder der barüś ȧ weter gyhȧjmy kȧjt fum ława fum Klina Fjyśta cy derkrigja. Gyłik, ony nist fret’ȧ mih, wi wen’ȧ wje dy früht fu ȧr łang diöhśtüdjyta züg rorȧjsa.

– Ȧ barüś, wen’ȧ kroütik fryst, fryst’ȧ oü błimła?

– Ȧ barüś fryst ołys uf, wo’ȧ zit.

– Oü djenynikjy błimła?

– Ju, oü djenynikjy błimła.

– No do uf wos zȧjn dy djenyn?

Yh ho’s ny gywöst. Yh hot grod fejł cy tün, bo’h wułd ȧ kȧjł, wo śtekja błȧ, fu mem motor roüsnama. S’tüt mer zjyr bang, mȧj awaryj wiöd mer wo ȧmöł strȧśnikjer ȧn s’śłȧhsty wiöe, do mȧj trynkwoser wo ȧmöł wingjer wiöd.

 

– Uf wos zȧjn dy djenyn?

Der Kliny Fjyśt fergos ni kȧ frög, wen’ȧ zy gyśtełt höt. Yhy wiöe myta gydanka ganc by mem kȧjł ȧn yh ziöet’um mȧłȧjht-wos cyzoma.

– Dy djenyn zȧjn giöe uf nist, dos ej ȧ rȧny ȧtkȧnikkȧjt fun błimła!

– O!

Nö ȧr wȧjł höt’ȧ dercjynt cün mer gyziöet:

– Yhy głiöe der ny! Błimła zȧjn śwah. Zy zȧjn łȧjhtgłoüwik. Zy wjen zih wi zy kyna. Zy głiöen, do zy myta djenyn wȧgśiöehja.

Yhy błȧ śtył zyca. Y dar wȧjł kom's mer ȧj: Wen yh dan kȧjł eta grod ny krig, mü’h’ȧ myt ȧm homer noüsśłön. Do underbroh mer der Kliny Fjyśt wejder mȧj medytjyn:

– Głiöesty würik, do dy błimła…

– Ju nȧ. Yhy głiöe nist. Yhy ho’s nok zu gyziöet. Yhy ho grod wihtikjer zaha cy tün!

Ȧ zoh mer scüdȧt cü.

– Wihtikjer zaha!

Ȧ zoh mer cü, wi’h mih myt mem homer yr hand ȧn myta świöeca, byśmjeta fyngjyn ejwer yhta tökt, wo’ȧ’s fjyr yht śenklikjys mü hon gyhot.

– Dy kuzt ju wi dy grusa łoüt!

Dos maht mer ȧbysła śand. Underbiöemt ziöet’ȧ mer ȧcü:

– Dy ferdryst ołys. Dy mahst oły duł!

Ȧ wiöe fjy dy wür dercjynt. Ȧ śötułt zȧj gyłdera, gydryty łöda ym wynd.

– Yhy ken ȧ planet, uf wyłer ławt ȧ hjer, wo’ȧ ej rut ufum gyzyht. Ȧ höt nö kȧ błimła ny gyriht. Ȧ höt nö ni kȧ śtamła ny gyzan. Ȧ höt nö ni nimanda ny gyłiwt. Ni höt’ȧ nist andyśtys ny gymaht, ok gyrȧhyt. Ȧn ida tag ziöet’ȧ wi dü: yhy bej

ȧ ogyzaner kłop! Yhy bej ȧ ogyzaner kłop! Fu łoüter śtułc wiöe’ȧ śun ganc ogykwuła. Oder dos ej kȧ kłop, dos ej ȧ pyłc!

– Wos ej’ȧ?

– Ȧ śwamppyłc.

Der Kliny Fjyśt krigt gafer fum cün.

– Fu milona jün wahsa yn błimła djenyn. Fu milona jün wada dy błimła zuwizu fun barüśa ufgyfrasa. Ȧn fjyr dejh ys’s ny wihtik, wen’ȧ uf dos wje weła kuma, cy wos zy zih zu mynikja, do’s’ȧ djenyn wahsa, wen zy uf nist ny tejgja? Yr śłaht cwy-śa barüśa ȧn błimła wi ny wihtik? Ej dos ny gynoü zu ogyzan ȧn wihtik wi s’rȧhyn fum ufgykwułan, ru-

ta kłopa? Ȧn wen yh ȧ błimła ken, wo’s ȧłȧn ej ufer wełt, wo’s zystwun njynt ny gyt, nok uf mȧjner planet, ȧn wen ȧmöł s’mügjys ȧ kliner barüś dos błimła myt ȧm ȧncikja bysła un-gywys ofjetikja wyt, ys’s füt ny wihtik?

Ȧ wiöd rut ȧn’ȧ kuzt weter:

– Wen imyd ȧ błimła höt łiw, wo’s nok ȧmöł gyt uf oły milona ȧn milona śtam, do maht’s ȧn gyłyklik, nok wen’ȧ y ejm cüśoüt. Do fret’ȧ zih: Mȧj błimła ej jynt diöt hesa. Wen der barüś oder dos błimła uffryst, do dynkt’s’ȧn, do oły śtam ferśwynda! Ȧn dos zuł ny wihtik zȧjn?

Ȧ kund nist mej ny ziöen, bo uf ȧmöł cyzoüwyt’ȧ zih yn wosertropa. S’wiöe naht gywiöda. Yhy łet mȧj gycojg uf dy zȧjt. Men homer, men kȧjł, düśt ȧn tut wün mer ȧnik. S’wiöe uf ȧm śtam, uf ȧr planet, uf mer planet, ufer Ad, uf wyłer ȧner y ȧm Klina Fjyśta mü hon oüsgyhułfa. Yhy nom’ȧ y dy henda. Yhy wȧnt’ȧ. Yhy ziöet: S’błimła, wo dy’s łiwst, ej ny ungywys. Yhy möł der ȧ fraskiöb fjy den barüś. Yhy wa der fjy dȧj błimła ȧ coün möła… yh…

Yhy wöst ny, wo yh weter zułd ziöen. Yhy wiöd ju ganc duł. Yhy wöst ny, wi’h mih cünum kund derkrigja. S’ej fuł fun gyhȧjma kȧjta, s’łand fun wosertropa.

VII



Bałd maht yh mih myt dam błimła bykant. S’wün śun inda ufer planet fum Klina Fjyśta błimła, zjyr gywynłikjy błimła myt jok ȧm kranc fun płacła. Zy diöfta hon kȧ płoc ȧn zy ferhyndyta nimanda. Zy wühsa ȧmöł ym groz uf ȧn zy ferśwunda ym öwyt wejder. Oder dos ȧny ej ȧn tag oüsgyśosa fu ȧm kjenła, wo’s warȧs fu wu wiöe kuma, ȧn der Kliny Fjyśt höt y dam kȧjm, wo’ȧ ganc andyśt wiöe wi dy ander kȧjma, zjyr gynoü cügyzan. S’kynd ȧ noüy öet fum baobab zȧjn. Oder śun bałd hüt dos kroütik uf cy wahsa ȧn

füng o, ȧ błimła ufcybrengja. Der Kliny Fjyśt śpüt, wi’ȧ ym ufwahsa fu ȧr ogriöemnikja knösp cüzoh, do ȧ wunderśejny oüsziht föner roüsgejn wyt. Oder s’Błimła wułd gywynłik ny ufhjyn, brȧter cy wada. Zȧj śejnhȧjt rȧjft bywjet y jer grina jam. S’höt zȧj fiöerwa myt öbaht oüsgykłoüt. S’brȧt zih ȧmałik, s’śtełt zȧj błimłapłacła ȧs hynderum andum. Ejs wułd ny zu cyknytyt ufgejn wi dy myłihtypła. Ejs wułd nok ym fuła glanc fu jyr śejnhȧjt uf dy wełt kuma. Hej! Ejs wułd śejn zȧjn! Zȧj gyhȧjm rymgycela toüyt tagałang. Ȧn ȧmöł s’mügjys, grod bym zunaufgang, dakt’s zih uf.

Ȧn ejs, wo’s zu akurat gyat hot, gant ȧn ziöet:

– Ah! Yhy ho mih grod ufgywekt. S’ej mer łȧd, yhy bej

ȧ würer śoüzuł.

Der Kliny Fjyśt kund zen wunder ny ufhałda:

– Wi śejn dy byst!

– Ny wür? – ziöet s’Błimła śtyłnik – Ȧn yh bej grod y dar cȧjt gybün wi dy zun.

Der Kliny Fjyśt ej gryht uf dos kuma, do’s ny cy gyhałda wiöe, oder s’wiöe ȧzu interesȧntyś.

– Yh śtüdjy, mȧ djef eta ufa mügja asa – kuzt’s füt – Wen der zu güt wjyn zȧjn, fu mjyr cy denkja.

Do wiöd der Kliny Fjyśt rut, bröht’ȧ fryś woser ȧn’ȧ undergus s’błimła.

Zu knüt’s’ȧ würik bałd myt zer grusa hjerśoftikkȧjt. Ȧn tag cym bȧjśpil kuzt’s fu zen fjyr djenyn ȧn’s ziöet cym Klina Fjyśta.

– Di kyna łȧjht kuma, dy tigyn, myt jyr pazyryn!

– S’gyt kȧ tigyn uf mer planet ny – ziöet’um der Kliny Fjyśt cyryk – Dy tigyn frasa ju kȧ groz.

– Yhy bej kȧ groz – ziöet’um s’Błimła y zis-um tün cyryk

– Fercȧjt mer…

– Fun tigyn fjet yh mih ny, oder yhy ho strah fum diöhcug. Hoter kȧ parawan?

Strah fum diöhcug? Dos ej ny ganc gyłyklik fjyr ȧ fłanc. – döht der Kliny Fjyśt – Dos Błimła ferłangt ju fejł…

– S’nahts müster mih bywjen. S’ej ju zjyr kałd ben’üh dyham. S’ej ny güt cügyśtełt. Diöt, fu wun yh roüsśtom…

Do underbroh’s’um zoüwer. Ejs kom oüz ȧ kjenła. S’kund nist fun andyn wełta ny wysa. Rokuma, do’s by ȧm zyta łȧjhta łoügjyn wiöe gykrigt, höt’s cwe oba drȧj möł gyhüst, do’s ȧ Klina Fjyśta wȧgśłyt.

– Der parawan?

– Yhy wułd grod nöhum gejn, oder yh ho diöh ojer gykuz ferzoümt.

Do hüst’s nö ȧmöł śmy ȧn’s wułd’um myt dam zen gywysa ferhyndyn.

Gük’ȧ’s höt hacagan gyhot, füng der Kliny Fjyśt bałd

o, ufys cu fercwȧjwułn. Ȧ höt jyr łȧjht gywüfa wjytyn gyzect gynuma ȧn’ȧ wiöe diöh dos zjyr ungyłyklik gywiöda. – Yhy zuł’um ny hon cügyhüht – fercyłt’ȧ mer ȧmöł – Ma djef yn błimła ni ny cühühja. Wer djefa’ȧ cüzan ȧn jyr roüh ȧjyduma. Mȧj Błimła derwejwułt mȧj gancy planet myt zem roüh, oder yhy wiöe fu dam ni ny gyłyklik. Di gyśihta fun pazyryn, di mejh zu interesjyta, di djyfta mih byrüt hon.

Ȧ ziöet mer: Yhy wiöe derzȧnk ny ymśtand, dos cy bygrȧjfa! Yh het’s ny fu zen tyta ȧni ny fu zen wjytyn śeca. Ejs ruh ȧn łiöeht fjyr mejh uf. Yhy djef ni ny zȧjn wȧgganga. Yhy zuł ju hynder jym gyhȧjntrȧjn uf zȧj frȧjyn kuma zȧjn. Błimła zȧjn fuł fun ȧtkȧnikkȧjta. Oder yhy wiöe cy jung cy wysa, do’h’s łiw ho.

VIII






Yh śtüdjy, do’ȧ gybroüht cym ȧdkłoüfa ȧ had wyłda fygln. S’mügjys, wi’ȧ zułd roüsfiöen, roümt’ȧ zȧj planet uf. Atsum rȧnikt’ȧ dy tjyhta wulkana. Ȧ hot cwej tjyhty wulkana. Dos wiöe ju zjyr prȧktyś cym koha ufa mügja. Ȧ hot oü ȧn śtyła wulkan. Oder ȧ ziöet mer: mȧ kon ni ny wysa. Ȧn’ȧ fłȧs oü dan śtyła wulkan. Wen zy güt zȧjn byfłysa, brin zy myłd ȧn śtȧjd ȧn zy brȧhja ny oüs. Dy wulkanabrih zȧjn wi küminfojer. Uf ynzer planet zȧjwer ju füt fejł cy klin, do wer zuła dy ynzer wulkana fłȧjsa. Diöh dos ergjyn miswer yns diöh zy.

Myt ȧbysła dümjȧn rȧs der Kliny Fjyśt s’łecty baobabkroütik oüs. Ejn doüht’s, do’ȧ wyt ni ny cyrykkuma. Oder dos tagtegłikjy rymgycela wiöe y dam mügja ekstra interesȧntyś, zu śȧn’s’um. Ȧn wi’ȧ s’Błimła s’łecty möł undergus ȧn’ȧ wułd’s myt ȧr głyzera głok cüdekja, ej’um der grȧjn y dy oüga ȧn ys hac kuma.

– Ław güt – ziöet’ȧ cym Błimła.

Oder ejs mȧlt zih ny.

– Ław güt – ziöet’ȧ wejder.

S’błimła hüst uf. Oder s’wiöe ny diöh ferkiłnan.

– Yhy wiöe duł – ziöet’s endłik – Byt śejn, fercȧj mer. Priöebjy gyłyklik cy zȧjn.

Ejn hot’s ȧ wunder, do’s cünum kȧ frejwuł ny hot. Ganc jer błȧ’ȧ mytum głozkrigla śtejn. Oder do’s zu myłd ȧn gyhałda wiöe, bygrȧf’ȧ ny.

– Ju, yh ho dih łiw – ziöet s’błimła – Dü kundst’s ny wysa, dos bej yhy śyłik. S’ej ju oder ny wihtik. Dy wiöest ȧzu duł wi yhy. Priöebjy gyłyklik cy zȧjn. Łö dos głozkrigla. Yh wył’s ny mej.

– Oder der wynd.

– Yhy bej ny ȧzu fest ferkiłt, do… dy kiły nahtłöft wyt mer ufs güty kuma. Yhy bej ju ȧ błimła.

– Oder dy fihjyn…

– Yhy wa mer ju müsa myt cwü oba drȧj roüpa röt gan, do’h dy mulkjadrymułn kena łjy. Dos wyt ju śejn zȧjn. Bo zyst, to war wje mih byzihja? Dy wyst ju wȧjt zȧjn. Fjyn grusa fihjyn fjet yh mih ny. Yhy ho ju mȧj pazyryn.

Wi cyfłotyt wȧz’s zȧj fjyr djenyn, ȧ nöhta ziöet’s cü:

– No mah’s ny zu łang, dos ej ju okriöepnik. Dö höst ju oüsgykłoüt cy gejn, do gejźe! Ejs wułd ny do’ȧ’s grenn zit. Ejs wiöe zjyr ȧ śtułc błimła.

IX


S’wiöe ju nönd fun asteroida 325, 326, 327, 329 ȧn 330.

Ȧ füng o zy cy byzihja. Ȧ wułd zih myt yhta ejwernama ȧn yhta łjyn.

Dy jyśty planet bywönt ȧ kyng. Der Kyng fłoćt, ganc yr purpür ȧn ym wȧjsgyfatelapełc ogycün, uf ȧm zjyr gywynłikja, oder majestetyśa trön.

– Ȧ. Dö ej ju ȧ undertynikjer. – ziöet der kyng, wi’ȧ ȧ Klina Fjyśta derzoh. Der Kliny Fjyśt fret zejh zoüwer: Wi kon’ȧ mih kena, wen’ȧ mih nö ȧni ȧmöł ny höt gyzan? Ȧ wöst ny, do dy wełt fjy dy kyngja zjyr łȧjht ej ȧn oły łoüt zȧjn fjyr zy undertynikja.

– Ku nynder, do’h dih beser kon zan – ziöet der kyng śtułc fu dam, do’ȧ imyd fjyr ȧ kyngja kon hon.

Der Kliny Fjyśt züht ȧn płoc zih cy nejderfłoćja, oder dy gancy planet wiöe myt ȧm eleganta mantuł bydakt. Do błȧ’ȧ śtejn ȧn do’s’ȧ śłyfyt, gant’ȧ.

– S’ej ȧ grus ferbrȧhja, by ȧm kyngja cy gann – ziöet der kyng. – Yh ferbit’s der.

– Yhy kon ju oder ny andyśt – ziöet’um der Kliny Fjyśt ganc jer – Yh ho łang gyrȧzt ȧn ho ny gyśłöfa.

– Yh gybit der y gann – ziöet der kyng – Jünłang hoh nö nimanda ny gann gyzan. Gann ej fjyr mejh zełda. No, śun! Ganźe nö ȧmöł. Dos ej ȧ gyböt!

– Dos tüt mer strah… yh kon ny. –ziöet der Kliny Fjyśt ȧn’ȧ wiöd rut.

– Hm! – reȧgjyt der Kyng – Do zo’s… Yh gybit der, bałd cy gann ȧn miöehysmöł…

Ȧ kuzt yhta under noz ȧn’ȧ śȧn bejz cy zȧjn. Bo der Kyng wiöe cy dam gywönt, do zȧj ozan gyśunt wjyd. Ȧ łȧd kȧ ungyhüźümikkȧjt. Ȧ wiöe ȧ absoluter regjyjer. Oder har wiöe zjyr gutwyłnik ȧn’ȧ gyböt fernynftik.

– Wen yh gybit, – ziöet’ȧ gywynłik – Wen yh y ȧm jenerał gy-bit, do’ȧ zo ȧ mjerföguł wada, ȧn wen der jenerał ny cühüht, wje dos ny har zȧjn śyłik. Dos wje yhy zȧjn.

– Kon yh mih nejderfłoćja? – fret der Fjyśt śmy.

– Yhy gybit der dos cy maha – ziöet’um der Kyng cyryk ȧn’ȧ cug majestetyś ȧ fałd fu zem wȧjsgyfatelamantuł cy zejh ȧcü.

Der Kliny Fjyśt höt oder myt wunder cügyzan. Dy planet wiöe ju klinüćik. Wos kon ym Kyngja dö gyhüt hon?

– Majestet? –ziöet’ȧ – Fercȧjt mer, do’h’üh fre…

– Yhy gybit’er, mejh cy fren – ziöet’um der Kyng gyłik o.

– Majestet… myt wos regjyter?

– Myt ołum.

– Myt ołum?

Der Kyng wȧz myter hand dy gancy planet, uf dy ander planeta ȧn uf dy śtam.

– Myt dam ołum? – Fret der Kliny Fjyśt.

– Myt dam ołum. – mȧlt zih der Kyng.

Bo’ȧ wiöe ny nok ȧ absoluter regjyjer, ok ȧ wiöe oü

ȧ uniwersȧler regjyjer.

– Ȧn di śtam gyhühja jüh?

– Frȧłik – ziöet der Kyng – zy gyhühja gryhta. Yhy łȧjd kȧ ungyhüźümkȧjt.

Zyty maht höt ȧ Klina Fjyśta zjyr scüdȧt. Wen’ȧ wje hon zyty maht, wje’ȧ ym śtand zȧjn, ny fjyrȧnfjycik, ok gryhta cwejȧnzymfcik oba nawet hundyt oba giöe cwe hundyt zunaundergeng y ȧm tag derława ȧna zih ȧni myt zem śymuł ny cöwa! Ȧn zu tüt’um dos gydenkja fu zer klina, ferłöna planet ȧbysła bang. Y dam gyfił śpüt’ȧ zih oüsgyhułfa, ȧ Kyng ym derbiöemnan cy byta.

Бесплатный фрагмент закончился. Хотите читать дальше?